گنجور

غزل شمارهٔ ۴۵۲۹

از بیم خط آن لب شد باریک وچنین باشد
آن را که چنین زهری در زیر نگین باشد
در خانه زین هر کس شمشاد ترا بیند
داند که رعونت را معراج همین باشد
آن خال معنبر نیست محتاج به کنج لب
دزدی که جگردارست فارغ ز کمین باشد
از در ثمین گردید پهلوی صدف لاغر
با هر که شود جانان همخانه چنین باشد
سر رشته یکتایی در ترک خودی بسته است
شیرازه این اوراق از چین جبین باشد
عیسی ز سبکروحی بر چرخ کند جولان
قارون ز گرانجانی در زیر زمین باشد
هر جا دل هر کس هست آنجاست مقام او
در روی زمین عارف برعرش برین باشد
هرگز نشود سر سبز در کان نمک ریحان
مشکل که بر آرد خط لب چون نمکین باشد
از ناله مجنون شد پرشور بیابانها
گفتار جگر ریشان صائب نمکین باشد

اطلاعات

وزن: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن (هزج مثمن اخرب)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

از بیم خط آن لب شد باریک وچنین باشد
آن را که چنین زهری در زیر نگین باشد
هوش مصنوعی: از ترس اینکه خط آن لب باعث دردسر شود، آن لب باریک شده است و این حالتی است که برای کسی پیش می‌آید که چنین زهر تلخی در زیر انگشتر خود داشته باشد.
در خانه زین هر کس شمشاد ترا بیند
داند که رعونت را معراج همین باشد
هوش مصنوعی: هر کس در خانه زین به تماشای شمشاد بپردازد، می‌فهمد که اوج غرور و خودپسندی همین است.
آن خال معنبر نیست محتاج به کنج لب
دزدی که جگردارست فارغ ز کمین باشد
هوش مصنوعی: آن خال زیبا نیازی به لب دزدانه ندارد، زیرا دلش شجاع است و از کمین پنهان نیست.
از در ثمین گردید پهلوی صدف لاغر
با هر که شود جانان همخانه چنین باشد
هوش مصنوعی: از در زیبایی مانند صدف لاغر، با هر کسی که همخانه شود، جانان خواهد بود.
سر رشته یکتایی در ترک خودی بسته است
شیرازه این اوراق از چین جبین باشد
هوش مصنوعی: پیوند و ارتباط یکتایی در اصل به خود فرد وابسته است و تمام ساختار و نظم این نوشته‌ها از چین پیشانی او نشأت می‌گیرد.
عیسی ز سبکروحی بر چرخ کند جولان
قارون ز گرانجانی در زیر زمین باشد
هوش مصنوعی: حضرت عیسی با روح بالایی که دارد، در آسمان‌ها حرکت می‌کند، در حالی که قارون با همه ثروت و سنگینی‌اش، در زیر زمین به سر می‌برد.
هر جا دل هر کس هست آنجاست مقام او
در روی زمین عارف برعرش برین باشد
هوش مصنوعی: هر کجا که دل هر فردی وجود دارد، آنجا مکان اصلی او در این دنیا محسوب می‌شود. عارف واقعی در مرتبه‌ای بالا و فراتر از این دنیا قرار دارد.
هرگز نشود سر سبز در کان نمک ریحان
مشکل که بر آرد خط لب چون نمکین باشد
هوش مصنوعی: هرگز نباید در جایی که نمک وجود دارد، سبزه‌ای سرسبز پیدا شود؛ چون وقتی لبخند از فردی با چهره‌ای نمکین به نمایش درآید، مشکل است.
از ناله مجنون شد پرشور بیابانها
گفتار جگر ریشان صائب نمکین باشد
هوش مصنوعی: در زوزه‌های مجنون، شور و هیجانی در بیابان‌ها پدید می‌آید که بیانگر حال و هوای رنج و اندوه دل‌های آزرده است و سخنان آن‌ها مثل نمک بر زخم می‌نشیند.