صائبغزل شمارهٔ ۴۳۴۱
سیری ز تپیدن دل بیتاب ندارد
آسودگی این قطره سیماب ندارد
بر صاف ضمیران سخن سخت گران نیست
پروای شکست آینه آب ندارد
شبنم چه طراوت دهد این لالهستان را؟
سیری جگر سوخته از آب ندارد
بیدار نگردد دل غافل به نصیحت
از خار حذر پای گرانخواب ندارد
با جبههٔ واکرده چه سازد غم عالم؟
ساغر خطر از زور می ناب ندارد
از خال نگردید فروغ رخ او کم
از داغ حذر لالهٔ سیراب ندارد
چون موج رود آن که درین بحر سراسر
مسکین خبر از عقدهٔ گرداب ندارد
ماهی چو زند بر لب خود مهر خموشی
اندیشه ز گیرایی قلاب ندارد
از نقش و نگارست دل حقطلبان پاک
دیوار حرم صورت محراب ندارد
همصحبتی سادهدلان صیقل روح است
بر در زن ازان خانه که مهتاب ندارد
گشته است ز بس محو مسبب نظر او
صائب خبر از عالم اسباب ندارد
اطلاعات
وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
سیری ز تپیدن دل بیتاب ندارد
آسودگی این قطره سیماب ندارد
هوش مصنوعی: دل ناآرام و بیقرار، آرامش ندارد و این قطره مانند جیوه، در ثبات و آرامش نیست.
بر صاف ضمیران سخن سخت گران نیست
پروای شکست آینه آب ندارد
هوش مصنوعی: سخن گفتن با کسانی که دلهای پاک و صادق دارند، کار دشواری نیست. آنها نگران شکستن آینهای که در آن آب دیده میشود، نیستند.
شبنم چه طراوت دهد این لالهستان را؟
سیری جگر سوخته از آب ندارد
هوش مصنوعی: شبنم چقدر میتواند این لالهها را سرسبز و زیبا کند، در حالی که کسی که دلی سوخته دارد، هیچ گاه از آب سیراب نمیشود.
بیدار نگردد دل غافل به نصیحت
از خار حذر پای گرانخواب ندارد
هوش مصنوعی: دل غافل با نصیحت بیدار نمیشود و از خارها هم نمیتواند بترسد. این دل خوابآلود است و قادر به توجه نیست.
با جبههٔ واکرده چه سازد غم عالم؟
ساغر خطر از زور می ناب ندارد
هوش مصنوعی: غم دنیا چه فایدهای دارد وقتی که دل در حال شادی و سرور است و خطر از نوشیدن شراب ناب کم نمیشود؟
از خال نگردید فروغ رخ او کم
از داغ حذر لالهٔ سیراب ندارد
هوش مصنوعی: از اثر خال او، نور روی او کمتر نمیشود، مانند لالهای که در آب گلی و تشنه باقی میماند.
چون موج رود آن که درین بحر سراسر
مسکین خبر از عقدهٔ گرداب ندارد
هوش مصنوعی: زمانی که امواج دریا به حرکت درمیآیند، آن کسی که در این دریا با مشکلات فراوان دستوپنجه نرم میکند، از دلهره و نگرانی در مورد تلاطمهای آن خبری ندارد.
ماهی چو زند بر لب خود مهر خموشی
اندیشه ز گیرایی قلاب ندارد
هوش مصنوعی: ماهی با وجود اینکه در کنار لب خود نشان مهر و محبت دارد، اما وقتی در دام قلاب شکار قرار میگیرد، توانایی فرار و جذابیت خود را از دست میدهد.
از نقش و نگارست دل حقطلبان پاک
دیوار حرم صورت محراب ندارد
هوش مصنوعی: دلهای پاک حقطلبان به زیباییها و زینتهای دنیوی توجهی ندارند و تنها به معنای حقیقی و روحانی میاندیشند. آنها در پی جستجوی حقیقت هستند و نمیخواهند در زیباییهای ظاهری گرفتار شوند. دیوار حرم معنایی حقیقی دارد که فراتر از شکل ظاهری است و مجسمه محراب نمیتواند آن را نشان دهد.
همصحبتی سادهدلان صیقل روح است
بر در زن ازان خانه که مهتاب ندارد
هوش مصنوعی: برای ایجاد ارتباط با انسانهای سلیمالنفس و معصوم، روح انسان تقویت و پاکسازی میشود. به سراغ افرادی برو که نورانی و باصفا هستند، حتی اگر خودشان دچار تاریکیهایی باشند.
گشته است ز بس محو مسبب نظر او
صائب خبر از عالم اسباب ندارد
هوش مصنوعی: شخص به دلیل شگفتی و توجهاش به علت و عامل وجود او، آنچنان فراموش کرده که دیگر از جهان امور و علل بیخبر است.