گنجور

غزل شمارهٔ ۴۱۷۵

آنجا که شوق دست حمایت بدر کند
شبنم در آفتاب قیامت سفر کند
قارون شود ز لخت دل وپاره جگر
بر هر زمین که قافله ما گذر کند
انجام تخم سوخته پامال گشتن است
آن دانه نیست دل که سر از خاک برکند
پیچیده تر زجوهر تیغ است راه عشق
خونش به گردن است که این راه سرکند
طوطی اگر به چاشنی حرف خود رسد
گردد دهانش تلخ چو یاد شکر کند
گشتیم چون صبا به سراپای لاله زار
داغ نیافتیم که دل را خبر کند
چون عاملی که دل ز در خانه جمع کرد
حاجی ستم به خلق خدا بیشتر کند
در منزل نخست دل خویش می خورد
چون راهرو به توشه مردم سفر کند
در خلوت دل است تماشای هر دو کون
صائب چگونه سر ز گریبان بدر کند

اطلاعات

وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

آنجا که شوق دست حمایت بدر کند
شبنم در آفتاب قیامت سفر کند
هوش مصنوعی: جایی که میل و اشتیاق به کمک و حمایت بیدار شود، مانند شبنم که در روشنایی آفتاب در روز قیامت حرکت می‌کند.
قارون شود ز لخت دل وپاره جگر
بر هر زمین که قافله ما گذر کند
هوش مصنوعی: هرجا که کاروان ما عبور کند، دل‌ها به شدت می‌لرزد و درد می‌کشد، به‌گونه‌ای که مانند قارون، متناسب با دل شکسته‌اش بر زمین می‌بارد.
انجام تخم سوخته پامال گشتن است
آن دانه نیست دل که سر از خاک برکند
هوش مصنوعی: انجام عمل بیهوده و بی‌نتیجه مانند له شدن دانه‌ای سوخته است. دل انسان هم مانند آن دانه نیست که بتواند به سادگی از شرایط سخت خارج شده و رشد کند.
پیچیده تر زجوهر تیغ است راه عشق
خونش به گردن است که این راه سرکند
هوش مصنوعی: راه عشق بسیار دشوارتر از جواهرات باارزش است و اگر کسی به آن وارد شود، باید آماده باشد که بهای زیادی بپردازد.
طوطی اگر به چاشنی حرف خود رسد
گردد دهانش تلخ چو یاد شکر کند
هوش مصنوعی: اگر طوطی به موضوعی که به آن علاقه دارد برسد، دهانش تلخ می‌شود، همان‌طور که وقتی به یاد شکر می‌افتد.
گشتیم چون صبا به سراپای لاله زار
داغ نیافتیم که دل را خبر کند
هوش مصنوعی: ما مانند نسیمی در میان گلزار قدم زدیم، اما اثری از داغ و حرارت، که دل را آگاه کند، نیافتیم.
چون عاملی که دل ز در خانه جمع کرد
حاجی ستم به خلق خدا بیشتر کند
هوش مصنوعی: وقتی کسی که مسئولیتی دارد و باید دل‌ها را به هم نزدیک کند، بیشتر از قبل به مردم ظلم کند، نتیجه‌اش این است که او نه تنها وظیفه‌اش را به خوبی انجام نداده، بلکه به آسیب رساندن به دیگران نیز ادامه می‌دهد.
در منزل نخست دل خویش می خورد
چون راهرو به توشه مردم سفر کند
هوش مصنوعی: در ابتدا، دل آدمی می‌خورد و ناراحت می‌شود، همانند مسافری که باید برای سفر خود توشه‌ای از مردم جمع کند.
در خلوت دل است تماشای هر دو کون
صائب چگونه سر ز گریبان بدر کند
هوش مصنوعی: دل تنها در تنهایی اش می‌تواند زیبایی هر دو طرف را ببیند. صائب چگونه می‌تواند از درون خود بیرون بیاید و به تماشا بنشیند؟