غزل شمارهٔ ۲۱۵
طی به ماهی سازد از کندی، ره یک روزه را
رشته بیرون آمده است از پای، ماه روزه را
در مه شوال، دست از باده روشن مدار
صیقل سی روزه باید، ظلمت سی روزه را
در خسیسان عیب ظاهر گردد اسباب طمع
می کند کوری مثنی، کاسه دریوزه را
دل ز دنیا زودتر گردد جوانان را خنک
کهنگی از سردی آب است مانع کوزه را
در غریبی زود میرد ناز پرورد وطن
شد نگین دان چار دیوار لحد فیروزه را
سخت رویی با ملایم طینتان زیبنده نیست
در زمین نرم بیرون آور از پا موزه را
دیده عاشق نگردد صائب از دیدار سیر
کز طمع سیری نباشد کاسه دریوزه را
غزل شمارهٔ ۲۱۴: می کنم از سینه بیرون این دل غمخواره راغزل شمارهٔ ۲۱۶: چون دهد پیغام تسکین بی قرار بوسه را؟
اطلاعات
وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
طی به ماهی سازد از کندی، ره یک روزه را
رشته بیرون آمده است از پای، ماه روزه را
هوش مصنوعی: اگر انسان تلاش کند و از سرعت و تندی حرکتش بکاهد، ممکن است که در طول یک روز به هدفی دست یابد که به ظاهر بسیار دور به نظر میرسد. این نشان میدهد که با صبر و استقامت، حتی موانع بزرگ نیز قابل عبور هستند.
در مه شوال، دست از باده روشن مدار
صیقل سی روزه باید، ظلمت سی روزه را
هوش مصنوعی: در ماه شوال، نوشیدن شراب روشن را ترک کن؛ چرا که برای برطرف کردن تاریکی سی روزه، به جلا و صفای سی روزه نیاز است.
در خسیسان عیب ظاهر گردد اسباب طمع
می کند کوری مثنی، کاسه دریوزه را
هوش مصنوعی: در میان افرادِ دلسوز و سخی، عیب و نقصِ دیگران به راحتی نمایان میشود و این باعث میشود که آنها به دیگران طمع کنند، همانند کسی که به کاسهی گدایی چشم دوخته است.
دل ز دنیا زودتر گردد جوانان را خنک
کهنگی از سردی آب است مانع کوزه را
هوش مصنوعی: دل جوانان زودتر از دنیا دلسرد میشود، زیرا کهنگی و سردی آب مانع از کارکردن کوزه است.
در غریبی زود میرد ناز پرورد وطن
شد نگین دان چار دیوار لحد فیروزه را
هوش مصنوعی: در غربت، عشق و محبت و ناز و نوازش به سرعت از بین میرود، اما خانهی اصلی و وطن، مانند نگینی در میان چهار دیوار قبر، با ارزش و گرانبهاست.
سخت رویی با ملایم طینتان زیبنده نیست
در زمین نرم بیرون آور از پا موزه را
هوش مصنوعی: سختی و قاطعیت با نرمی و لطافت شما سازگار نیست. در زمین نرم، کفشات را درآور و با آرامش حرکت کن.
دیده عاشق نگردد صائب از دیدار سیر
کز طمع سیری نباشد کاسه دریوزه را
هوش مصنوعی: چشم عاشق هرگز از دیدار سیر نمیشود، زیرا همیشه آرزو و خواستهای در دل دارد که مانند کاسه گدایی بدون پر شدن باقی میماند.

صائب