گنجور

شمارهٔ ۷۸ - در مدح علی بن ذوالفقار

آیین ابن علی است سخاوت چنانکه بود
آیین ابن عم نبی سید البشر
تا ذوالفقار جود وی آهخته شد بدهر
شد خون عمرو و عنتر و بخل از جهان بدر
ای آنکه در زمانه باحسان و مردمی
شد نام تو چو مردی هم نام تو سمر
در جنب رأی روشن و کف جواد تو
خورشید کم ز ذره و دریا کم از شمر
بی بار شکر منت احسان و جود تو
آزاده ای نیابی در کل بحر و بر
در باغ مکرمت شجر همت تراست
زاحسان وجود و برو سخا شاخ و برگ وبر
یکتن ز اهل فضل نیابی درین دیار
زان باغ بی نصیبه و بی بهره زان شجر
بودند اهل حضرت جلت ز دیر باز
از جاه و از جلالت تو باجمال و فر
بالین مهتران و سران آستان تست
وز آفتاب تو بفلکشان رسیده سر
در خدمت تو آمده مخدوم پیشه گان
بسته بصدر بار تو چون بندگان کمر
وین بندگان نخشب مانده ز جاه تو
محروم چون پیمبر کنعانی از پسر
در هجر تو بجان یکایک ضرر رسید
چون آمدی بنفع بدل شد همه ضرر
شد نخشب از جمال تو یار دگر چنانک
گویند نخشب است این یا جنت دگر
تا ماه روزه و شب قدر است در جهان
تا عید در رسد چو مه روزه شد بسر
تا حشر ماه صوم و شب قدر و روز عید
بر تو بخیر باد و بر اعدای تو به شر
چندان بزی که از عدد سال عمر تو
عاجز بود خواطر و حیران شود فکر

اطلاعات

وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: قصیده
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

آیین ابن علی است سخاوت چنانکه بود
آیین ابن عم نبی سید البشر
هوش مصنوعی: سخاوت و بخشندگی از ویژگی‌های بارز آیین امام علی (ع) است، به‌گونه‌ای که این خصوصیت در زندگی ابن عم پیامبر (ص) نیز مشاهده می‌شود.
تا ذوالفقار جود وی آهخته شد بدهر
شد خون عمرو و عنتر و بخل از جهان بدر
هوش مصنوعی: به خاطر بخشندگی و generosity او، در این دنیا خون عمرو و عنتر ریخته شد و بخل از جهان نابود گردید.
ای آنکه در زمانه باحسان و مردمی
شد نام تو چو مردی هم نام تو سمر
هوش مصنوعی: ای کسی که در این زمان با نیکی و انسان‌دوستی مشهور شدی، نام تو همانند نام یک مرد بزرگ، سمبلی از نیکی و فضیلت است.
در جنب رأی روشن و کف جواد تو
خورشید کم ز ذره و دریا کم از شمر
هوش مصنوعی: در کنار نظر واضح و روشن تو، نور خورشید کمتر از ذرات و دریا کمتر از نشانه‌های تو به شمار می‌آید.
بی بار شکر منت احسان و جود تو
آزاده ای نیابی در کل بحر و بر
هوش مصنوعی: در این شعر به این نکته اشاره شده است که هیچ انسانی نمی‌تواند در کل دنیا و در همه جا، مانند تو، آزاد و بی‌قید و شرط باشد. همچنین، اگر نعمت‌ها و شفقت‌های تو را در نظر نگیریم، هیچ چیز نمی‌تواند به اندازه تو برای دیگران ارزشمند باشد.
در باغ مکرمت شجر همت تراست
زاحسان وجود و برو سخا شاخ و برگ وبر
هوش مصنوعی: در باغ جلال و بزرگواری، درخت همت تو قرار دارد، و درختان نیکو و سخاوتمند در آنجا شکوفا هستند.
یکتن ز اهل فضل نیابی درین دیار
زان باغ بی نصیبه و بی بهره زان شجر
هوش مصنوعی: در این سرزمین، هیچ فرد با فضیلت و دانشمندی نخواهی یافت، همان‌طور که از آن باغ بی‌ثمر و درخت بی‌ثمر، بهره‌ای نخواهی گرفت.
بودند اهل حضرت جلت ز دیر باز
از جاه و از جلالت تو باجمال و فر
هوش مصنوعی: افرادی که در حضور خداوند قرار دارند از زمان‌های دور به خاطر مقام و عظمت تو و زیبایی و خصائل نیکوی تو شناخته شده‌اند.
بالین مهتران و سران آستان تست
وز آفتاب تو بفلکشان رسیده سر
هوش مصنوعی: سرزمین تو مانند جایی است که بزرگان و فرماندهان در آن گرد هم آمده‌اند و نور آفتاب تو چنان بلندی دارد که به آسمان‌ها می‌رسد.
در خدمت تو آمده مخدوم پیشه گان
بسته بصدر بار تو چون بندگان کمر
هوش مصنوعی: در خدمت تو آمده‌ام، مانند خدمتکارانی که به تو احترام می‌گذارند و در انتظار فرمان تو هستند. به خاطر تو، خود را آماده کرده‌ام و همچون بندگان، خود را به تو سپرده‌ام.
وین بندگان نخشب مانده ز جاه تو
محروم چون پیمبر کنعانی از پسر
هوش مصنوعی: این بندگان که در سختی و فقر به سر می‌برند، از عظمت و مقام تو بی‌بهره‌اند، همچنان که یوسف پیامبر از برادرانش دور ماند.
در هجر تو بجان یکایک ضرر رسید
چون آمدی بنفع بدل شد همه ضرر
هوش مصنوعی: در دوری تو هر زیان و رنجی به من رسید، اما وقتی که آمدی، همه آن مشکلات به نفع من تبدیل شد.
شد نخشب از جمال تو یار دگر چنانک
گویند نخشب است این یا جنت دگر
هوش مصنوعی: یار دیگری از زیبایی تو شگفت‌زده شده است، مانند اینکه آیا اینجا دنیای دیگری است یا بهشت جدیدی را مشاهده می‌کند.
تا ماه روزه و شب قدر است در جهان
تا عید در رسد چو مه روزه شد بسر
هوش مصنوعی: تا زمانی که ماه رمضان و شب قدر در این عالم وجود دارد، باید منتظر عید فطر بود. وقتی که ماه رمضان به پایان برسد، عید فرامی‌رسد.
تا حشر ماه صوم و شب قدر و روز عید
بر تو بخیر باد و بر اعدای تو به شر
هوش مصنوعی: تا روز قیامت، در شب‌های قدر و روز عید، به تو خوشبختی و نیکی برساند و دشمنانت را به بدبختی دچار کند.
چندان بزی که از عدد سال عمر تو
عاجز بود خواطر و حیران شود فکر
هوش مصنوعی: هرگز فکر نکن که سال‌های عمرت به پایان رسیده، زیرا دلتنگی و حیرت از آینده، تو را به فکر وا می‌دارد.