گنجور

قطعهٔ شمارهٔ ۱۰۴

در مرتبه ای جسمست در مرتبه ای روحست
در مرتبه ای جان است در مرتبه ای جانان
در مرتبه ای جام است در مرتبه ای باده
در مرتبه ای ساقی در مرتبه ای رندان
در مرتبه ای شاه است در مرتبه ای درویش
در مرتبه ای بنده در مرتبه ای سلطان
در مرتبه ای فرعون در مرتبه ای موسی
در مرتبه ای کفر است در مرتبه ای ایمان
در مرتبه ای مخمور در مرتبه ای سرمست
در مرتبه ای غمگین در مرتبه ای شادان
در مرتبه ای تورات در مرتبه ای انجیل
در مرتبه ای صحف است در مرتبه ای فرقان
در مرتبه ای یوسف در مرتبه ای یعقوب
در مرتبه ای مصر است در مرتبه ای کنعان
در مرتبه ای آبست در مرتبه ای کوزه
در مرتبه ای قطره در مرتبه ای عمان
در مرتبه ای عقل است در مرتبه ای نفس است
در مرتبه ای انسان در مرتبه ای حیوان
در مرتبه ای دوزخ در مرتبه ای جنت
در مرتبه ای زندان در مرتبه ای بستان
در مرتبه ای طاها در مرتبه ای یاسین
در مرتبه ای حامیم در مرتبه ای سبحان
در مرتبه ای دریا در مرتبه ای چشمه
در مرتبه ای جوی است در مرتبه ای باران
این مرتبه ها با تو از ذوق بیان کردم
گر ذوق همی خواهی این گفته ما برخوان
هم جسمی و هم جانی هم آیت و هم آنی
هم سید و هم بنده با خلق نکو می دان

اطلاعات

وزن: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن (هزج مثمن اخرب)
قالب شعری: قطعه
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

در مرتبه ای جسمست در مرتبه ای روحست
در مرتبه ای جان است در مرتبه ای جانان
هوش مصنوعی: در یک سطح، چیزی از جنس جسم است؛ در سطح دیگر، به روح تعلق دارد. در جایی دیگر، به جان اشاره می‌کند و در مرتبه‌ای فراتر، به وجود محبوب و معشوق می‌رسد.
در مرتبه ای جام است در مرتبه ای باده
در مرتبه ای ساقی در مرتبه ای رندان
هوش مصنوعی: در یک سطح نوشیدنی وجود دارد، در سطح دیگری شراب و در سطحی دیگر نوشنده‌ای و در سطحی دیگر جمعی از هنرمندان و خوشگذران‌ها.
در مرتبه ای شاه است در مرتبه ای درویش
در مرتبه ای بنده در مرتبه ای سلطان
هوش مصنوعی: آدمی در حالات و مقام‌های مختلف ممکن است ویژگی‌های متفاوتی از خود نشان دهد؛ گاهی بسیار باعزت و در مرتبه‌ای شاه است، در زمانی دیگر خود را humble و درویش می‌بیند، در برخی موارد به عنوان بنده و در مواقع دیگری به عنوان رهبری و سلطان ظاهر می‌شود.
در مرتبه ای فرعون در مرتبه ای موسی
در مرتبه ای کفر است در مرتبه ای ایمان
هوش مصنوعی: در یک سطح، فرعونیان وجود دارند و در سطحی دیگر موسی نامدار. در یک مرتبه، کفر و نافرمانی مطرح است و در مرتبه‌ای دیگر، ایمان و باورهای صحیح.
در مرتبه ای مخمور در مرتبه ای سرمست
در مرتبه ای غمگین در مرتبه ای شادان
هوش مصنوعی: در یک لحظه ممکن است حالت‌های مختلفی را تجربه کنم؛ گاهی شاد و سرمست هستم، گاهی دلم گرفته و غمگین.
در مرتبه ای تورات در مرتبه ای انجیل
در مرتبه ای صحف است در مرتبه ای فرقان
هوش مصنوعی: در هر مرحله و سطحی، کتاب‌های مقدس مختلفی وجود دارند که هر کدام ویژگی‌ها و پیام‌های خاص خود را دارند. برخی از این کتاب‌ها شامل تورات، انجیل، صحف و فرقان هستند که هر یک در مرتبه‌ای از اهمیت و مقام قرار دارند.
در مرتبه ای یوسف در مرتبه ای یعقوب
در مرتبه ای مصر است در مرتبه ای کنعان
هوش مصنوعی: این جمله به توصیف جایگاه و مقام شخصیت‌های مختلف در داستان‌های تاریخی و مذهبی می‌پردازد. یوسف در یک موقعیت خاص و برجسته قرار دارد، یعقوب در موقعیتی دیگر و متفاوت، مصر به عنوان یک سرزمین با اهمیت و کنعان به عنوان یک مکان دیگر معرفی شده است. این مفهوم به تأکید بر تنوع موقعیت‌ها و نقش‌های مختلف افراد در زندگی اشاره دارد.
در مرتبه ای آبست در مرتبه ای کوزه
در مرتبه ای قطره در مرتبه ای عمان
هوش مصنوعی: در یک سطح، موجودی در حال رشد و شکل‌گیری است، در سطح دیگر، ظرفی برای نگه‌داری آن وجود دارد؛ همچنین در یک سمت، یک جز کوچک و در سمت دیگر، جایی وسیع و بزرگ وجود دارد که همه اینها با هم به نوعی ارتباط دارند.
در مرتبه ای عقل است در مرتبه ای نفس است
در مرتبه ای انسان در مرتبه ای حیوان
هوش مصنوعی: در یک سطح، انسان می‌تواند از عقل و تفکر استفاده کند، در سطح دیگر تحت تأثیر خواسته‌ها و تمایلات نفسانی قرار می‌گیرد. همچنین، در برخی مواقع ممکن است رفتارهای او به سمت جنبه‌های حیوانی گرایش پیدا کند. این نشان‌دهندهٔ تنوع و پیچیدگی طبیعت انسانی است.
در مرتبه ای دوزخ در مرتبه ای جنت
در مرتبه ای زندان در مرتبه ای بستان
هوش مصنوعی: در برخی شرایط زندگی، انسان می‌تواند تجربه‌های تلخ و سختی مانند جهنم را داشته باشد، در حالی که در شرایط دیگر طعم خوشی و آرامش بهشت را حس کند. همچنین ممکن است گاهی در موقعیتی احساس حبس یا محدودیت کند و در مواقعی دیگر احساس آسایش و آزادی کند.
در مرتبه ای طاها در مرتبه ای یاسین
در مرتبه ای حامیم در مرتبه ای سبحان
هوش مصنوعی: در یکجا نام طاها آمده و در جایی دیگر نام یاسین، در جاهایی دیگر هم نام حامیم و سبحان. این نام‌ها همگی به مقام‌های متفاوت و ویژگی‌های خاصی اشاره دارند.
در مرتبه ای دریا در مرتبه ای چشمه
در مرتبه ای جوی است در مرتبه ای باران
هوش مصنوعی: در یک سطح، دریا وجود دارد، در سطح دیگر چشمه و در سطحی پایین‌تر جوی و در نهایت باران. این بیان نشان‌دهنده‌ی تنوع و سلسله‌مراتب در طبیعت است.
این مرتبه ها با تو از ذوق بیان کردم
گر ذوق همی خواهی این گفته ما برخوان
هوش مصنوعی: من این بار از خوشحالی با تو صحبت کردم، اگر تو هم خوشحالی را می‌خواهی، این حرف ما را بخوان.
هم جسمی و هم جانی هم آیت و هم آنی
هم سید و هم بنده با خلق نکو می دان
هوش مصنوعی: تو هم جسم و هم روح هستی، هم نشانه و هم حقیقت. هم با مقام بزرگ، هم با تواضع و بندگی، و باید با خلق نیکو و خوب رفتار کنی.