گنجور

بخش ۲ - الضلال المبین

اهل الحاد و مرجئه ز ستیز
شبهه​ای کرده​اند دست آویز
که چه حاصل از این مشقّت ما
بی نیاز است حق ز طاعت ما
گر تو طاعت کنی و گر عصیان
ذات حق را از آن چه سود و زیان
گر تو قادر شوی و گر عاجز
خللی ناید اندر او هرگز
حق تعالی اگر کند رحمت
نیست حاجت ورا بدین زحمت
ور غضب راند از ارادت و قهر
شکّر طاعت تو گردد زهر
حکما بر بهانۀ تقدیر
جمله انداختند در تأخیر
طعن در انبیا و حکم زدند
کافر و ملحد و خبیث شدند
تُرَّهاتی شمار نافرجام
هرچه زین جنس گفته​اند تمام
امتحان است سرّ حکم خدا
که کند پاک از پلید جدا
عقل را چون ز نقل تقویت است
تجربت​ها دلیل تربیت است

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

اهل الحاد و مرجئه ز ستیز
شبهه​ای کرده​اند دست آویز
هوش مصنوعی: افراد ملحد و مرجئه به وسیله شبهاتی که به وجود آورده‌اند، به جنگ و جدل پرداخته‌اند و به همین دلیل بهانه‌ای برای دعوا ایجاد کرده‌اند.
که چه حاصل از این مشقّت ما
بی نیاز است حق ز طاعت ما
هوش مصنوعی: اینکه ما در زحمت و سختی هستیم، برای خداوند نیازی ندارد و او از اطاعت ما بی‌نیاز است.
گر تو طاعت کنی و گر عصیان
ذات حق را از آن چه سود و زیان
هوش مصنوعی: اگر به اطاعت پردازی یا در مخالفت باشی، فرقی به حال ذات حق نمی‌کند، چون او از سود و زیان تو بی‌نیاز است.
گر تو قادر شوی و گر عاجز
خللی ناید اندر او هرگز
هوش مصنوعی: هرگاه تو توانمند باشی یا ناتوان، هیچ نقصی در آن ایجاد نخواهد شد.
حق تعالی اگر کند رحمت
نیست حاجت ورا بدین زحمت
هوش مصنوعی: اگر خداوند متعال رحمت کند، نیازی به تلاش و زحمت برای دریافت آن نیست.
ور غضب راند از ارادت و قهر
شکّر طاعت تو گردد زهر
هوش مصنوعی: اگر غم و خشم، محبت را کنار بزند و از عشق دور کند، در عین حال باید دانست که هر چیزی که در ظاهر خوب به نظر می‌رسد، ممکن است در باطن تلخ و ناگوار باشد.
حکما بر بهانۀ تقدیر
جمله انداختند در تأخیر
هوش مصنوعی: حکما به بهانهٔ سرنوشت و تقدیر، همه چیز را به تأخیر انداختند.
طعن در انبیا و حکم زدند
کافر و ملحد و خبیث شدند
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که افرادی که به پیامبران حمله می‌کنند و درباره آنها قضاوت می‌کنند، به عنوان کافر، ملحد و انسان‌های ناپاک شناخته می‌شوند.
تُرَّهاتی شمار نافرجام
هرچه زین جنس گفته​اند تمام
هوش مصنوعی: هر آنچه که در مورد این مسائل بی‌اهمیت و بی‌فایده گفته شده، همگی بی‌نتیجه و بی‌محتوا هستند.
امتحان است سرّ حکم خدا
که کند پاک از پلید جدا
هوش مصنوعی: امتحان الهی برای این است که چیزهای پاک را از ناپاک جدا کند و نشان دهد که چه چیزی ارزشمند است.
عقل را چون ز نقل تقویت است
تجربت​ها دلیل تربیت است
هوش مصنوعی: عقل و تفکر انسان به تجربه‌هایی که در زندگی کسب می‌کند، قوت و درستی می‌بخشد. در حقیقت، تجربیات به عنوان نشانه‌ای از پرورش و رشد این توانایی‌ها عمل می‌کنند.