گنجور

بخش ۳ - حق الیقین

روزهای خدا وقایع اوست
رتبۀ هستی صنایع اوست
کشف او چونکه نیست در امکان
باز دان قرب رتبۀ انسان
مُهر گنجینه ظهور وجود
آدم آمد به طالع مسعود
بر سریر خلافت او بنشست
در گنج وجود را در بست
بعد از او کلّی​یی زعام و ز خاص
نامد اندر وجود جز اشخاص
این همه در حدیث و قرآن است
وندر او رازهای پنهان است
ذات جوهر زجسم و جان چه بود
نظر ثِقل و دود آن چه بود
چیست تفسیر عرض «فوق الماء»
چیست تأویل «علّم الاسماء»
عالم امر و خَلق را بشناس
تا نمانی ز وهم در وسواس
سرّهای شگرف می​یابم
هم بگویم چو محرمی یابم
هرچه دانی همه بیانی نیست
یا بیانی همه بنانی نیست
دید و پس گفت وانگهی بنوشت
دلت، آنگه زبانت، پس انگشت
جوهر و کار این سه آلت را
نیک بشناس این حوالت را
خاصۀ هر یکی بدو بسپار
تا نباشی تو مرد هرزه شمار
این چنین کرده​اند اهل کمال
ضد این ظلمت است و جهل و ضلال

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

روزهای خدا وقایع اوست
رتبۀ هستی صنایع اوست
هوش مصنوعی: رویدادهای زندگی نشان‌دهنده‌ی قدرت و اراده‌ی خداوند است و نشان می‌دهد که همه چیز در این جهان بر اساس نظم و حکمت او تشکیل شده است.
کشف او چونکه نیست در امکان
باز دان قرب رتبۀ انسان
هوش مصنوعی: کشف او به هیچ وجه در دسترس نیست، اما به این ترتیب می‌توان فهمید که مقام انسان بسیار نزدیک و ارزشمند است.
مُهر گنجینه ظهور وجود
آدم آمد به طالع مسعود
هوش مصنوعی: مهر گنجینه‌ای که هستی انسان را نمایان می‌سازد، به سرنوشت خوشبختی درخشان آمده است.
بر سریر خلافت او بنشست
در گنج وجود را در بست
هوش مصنوعی: او بر تخت خلافت نشسته و تمام گنجینه وجود را در اختیار گرفته است.
بعد از او کلّی​یی زعام و ز خاص
نامد اندر وجود جز اشخاص
هوش مصنوعی: پس از او، هیچ چیزی جز افراد و شخصیت‌ها در وجود نیامد و همه چیز تحت فرمان او قرار گرفت.
این همه در حدیث و قرآن است
وندر او رازهای پنهان است
هوش مصنوعی: این موضوعات در قرآن و احادیث زیاد مطرح شده و در آن‌ها اسرار و نکات نامعلومی نهفته است.
ذات جوهر زجسم و جان چه بود
نظر ثِقل و دود آن چه بود
هوش مصنوعی: جوهر اصلی چیزها از جسم و روح چیست؟ و سنگینی و خیالات چه معنایی دارند؟
چیست تفسیر عرض «فوق الماء»
چیست تأویل «علّم الاسماء»
هوش مصنوعی: چیست معنای عبارت "فوق الماء" و چه تفسیری می‌توان از "علّم الاسماء" داشت؟
عالم امر و خَلق را بشناس
تا نمانی ز وهم در وسواس
هوش مصنوعی: شناختن قوانین و خلقت جهان به تو کمک می‌کند تا از خیال‌پردازی و تردیدهای بی‌پایان دور بمانی.
سرّهای شگرف می​یابم
هم بگویم چو محرمی یابم
هوش مصنوعی: زمانی که دوستان نزدیک و همراز پیدا می‌کنم، رازها و دانش‌های عمیق را با آن‌ها در میان می‌گذارم.
هرچه دانی همه بیانی نیست
یا بیانی همه بنانی نیست
هوش مصنوعی: هر چیزی که می‌دانی، لزوماً قابل بیان نیست و هر بیانی، حتماً به معنای یک ساختار یا ایجاد چیزی نیست.
دید و پس گفت وانگهی بنوشت
دلت، آنگه زبانت، پس انگشت
هوش مصنوعی: او ابتدا مشاهده کرد و سپس نظر خود را بیان کرد. بعد از آن دلش نوشت و در نهایت زبانش بنا به تأثیر دلش صحبت کرد.
جوهر و کار این سه آلت را
نیک بشناس این حوالت را
هوش مصنوعی: این سه ابزار را به خوبی بشناس و درک کن که کارکرد و ماهیت آنها چیست.
خاصۀ هر یکی بدو بسپار
تا نباشی تو مرد هرزه شمار
هوش مصنوعی: هر کسی را به کار خود بگمار تا وقتی تو حضور نداری، کسی تو را فردی بی‌فایده و بی‌ارزش نخواند.
این چنین کرده​اند اهل کمال
ضد این ظلمت است و جهل و ضلال
هوش مصنوعی: اهل کمال با اقدامات خود به ضدیت با ظلمت، نادانی و گمراهی پرداخته‌اند.