گنجور

بخش ۶ - التمثیل

مثل چرخ و شکلهای غریب
بشنو از من کنون علی الترتیب
نردبازی است کار کون و فساد
کعبتینی و طاسک نراد
طاس افلاک، کعبتین اختر
ذنب و رأس راست چون ششدر
زده سه پنج و چار و سه دو کره
کرده هر هفت و هشت و نه دوره
باز نراد شکل​های فلک
از یکی تا هزار، چار ملک
وان همه تحت امر مالک ملک
مثل «ما فی البحور تجری فلک»
گرچه هر دم ز شکلهای غریب
خلق کون و فساد راست نصیب
نیست این جمله جز که نقش ز باد
خصل برد آنکه دل بر او ننهاد
«ربّنا ما خلقت هذا» گفت
حق چو اظهار کرد سر نهفت
پس به «سبحانک» از «عذاب النار»
کان بود روح جهل و حکمت کار
بندگان را در این پناه آورد
بر خدائی خود گواه آورد
«ربنا انّنا سمعنا» را
خوش بخوان و بگو بدان ما را
از من و تو دعاست ای مسکین
او اجابت کند به لطف آمین

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

مثل چرخ و شکلهای غریب
بشنو از من کنون علی الترتیب
هوش مصنوعی: مثل چرخ و اشکال عجیب، هم اکنون از من به صورت منظم و مرتب بشنوید.
نردبازی است کار کون و فساد
کعبتینی و طاسک نراد
هوش مصنوعی: کار دنیا مانند یک بازی است، و در این بازی، اعمال زشت و ناپسند همچون تخته‌ نرد و دیگر وسایل قمار در میان است.
طاس افلاک، کعبتین اختر
ذنب و رأس راست چون ششدر
هوش مصنوعی: در آسمان، ستاره‌ها همچون دو کعبه به دور هم در حال گردشی هستند و ستاره‌ای بزرگ در سمت راست مانند شش‌در (یک نوع ابزار نجومی) قرار دارد.
زده سه پنج و چار و سه دو کره
کرده هر هفت و هشت و نه دوره
هوش مصنوعی: ضرب و شتم و تکرارهایی که در زندگی وجود دارد، نشان‌دهنده‌ی چرخه‌های مختلف و تداوم روزگار است که در انواع و اقسام شرایط و موقعیت‌ها به وقوع می‌پیوندد.
باز نراد شکل​های فلک
از یکی تا هزار، چار ملک
هوش مصنوعی: شکل‌های آسمانی از یک تا هزار، هر یک نشان‌دهنده چهار ملک است.
وان همه تحت امر مالک ملک
مثل «ما فی البحور تجری فلک»
هوش مصنوعی: تمام چیزها تحت فرمان و اراده مالک ملک هستند، مانند آبی که در دریاها جاری است.
گرچه هر دم ز شکلهای غریب
خلق کون و فساد راست نصیب
هوش مصنوعی: هرچند که هر لحظه به اشکال عجیب و متفاوتی از تغییر و ناپایداری در زندگی برخورد می‌کنیم، اما این وضعیت همیشه وجود دارد.
نیست این جمله جز که نقش ز باد
خصل برد آنکه دل بر او ننهاد
هوش مصنوعی: این جمله بیشتر از آنچه که به نظر می‌رسد، هیچ ارزشی ندارد و فقط نشانه‌ای از تأثیرات گذراست. تنها کسی این تأثیر را درک می‌کند که واقعاً بر آن دل بسته باشد و به آن اهمیت دهد.
«ربّنا ما خلقت هذا» گفت
حق چو اظهار کرد سر نهفت
هوش مصنوعی: پروردگارا، این آفریده را بی‌هدف خلق نکرده‌ای، این را حق وقتی گفت که راز نهفته‌اش را آشکار کرد.
پس به «سبحانک» از «عذاب النار»
کان بود روح جهل و حکمت کار
هوش مصنوعی: بنابراین با گفتن «سبحانک» از عذاب آتش جهنم دوری خواهیم کرد، زیرا منشا جهل، روحی است که حکمت را در خود ندارد.
بندگان را در این پناه آورد
بر خدائی خود گواه آورد
هوش مصنوعی: خداوند بندگان را تحت حمایت خود قرار داده و به خودشان شهادت می‌دهد.
«ربنا انّنا سمعنا» را
خوش بخوان و بگو بدان ما را
هوش مصنوعی: پروردگارا، ما صدای تو را شنیدیم و به یاد تو آمدیم.
از من و تو دعاست ای مسکین
او اجابت کند به لطف آمین
هوش مصنوعی: دعای ما نزد خداوند است، ای نیازمند، او با لطف خود دعاهای ما را می‌شنود و به آن پاسخ می‌دهد.