گنجور

بخش ۷ - فی ابطال احکام الجزئیة المنجمین

کلی آن اگرچه بی ریب است
لیک جزوی که حکم بر غیب است
نیست در وسع و طاقت بشری
زان مزن دم که آب خود ببری
کی درآید به زیج ایلخانی
حکم و تقدیرهای ربانی
سیر سیارگان به حکم رصد
کی درآید به حصر و ضبط و عدد
حرکات و ثوابت و اعداد
پس اثر در سرای کون و فساد
کی بدانی به عقل و فکرت و رای
کی رسد علم تو به علم خدای
سیر سیاره استوار مدار
تا بدو از ثوابت است مدار
زانکه ضبط مدار اوست محال
ساعت و روز و هفته و مه و سال
سال دورش که هست اند هزار
سی و شش گفته​اند اهل شمار
کی شود زو مکرر ازتأثیر
کیست کان داند از پی تقدیر
خود گرفتم که می بدانی تو
دفع ضرش کجا توانی تو
دفع آن چونکه نیست در امکان
جز غم بیهده چه فایده زان
بیهده عمر خود تلف کردن
غم و اندوه بر سلف خوردن
نرود هیچ ز امهات اثر
سوی آبا بشو تو جان پدر
حاصل تو کنون ز علم نجوم
بخت بد بود و طالع میشوم
در جهان هر کجا فلک زده​ایست
در پی گفتگوی بیهده​ایست
هوسش از علومتنجیم است
میل طبعش به زیج و تقویم است
ای موحد از آن بگردان روی
وحده لاشریک له می​گوی

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

کلی آن اگرچه بی ریب است
لیک جزوی که حکم بر غیب است
هوش مصنوعی: کلی و عمومی بودن یک امر، بدون شک روشن است، اما جزئیات آن که حکایت از مسائل پنهان دارد، ممکن است به وضوح مشخص نباشد.
نیست در وسع و طاقت بشری
زان مزن دم که آب خود ببری
هوش مصنوعی: در توان و ظرفیت انسان نیست که از آن چیزها صحبت کند، پس دم از آن نزن که خود را به خطر می‌اندازی.
کی درآید به زیج ایلخانی
حکم و تقدیرهای ربانی
هوش مصنوعی: چه کسی می‌تواند به کتاب‌های نجومی ایلخانی دست یابد و فرمان‌ها و سرنوشت‌های الهی را در آن بیابد؟
سیر سیارگان به حکم رصد
کی درآید به حصر و ضبط و عدد
هوش مصنوعی: حرکت سیارات تحت تأثیر رصد و اندازه‌گیری قرار می‌گیرد و می‌توان آن را در یک چارچوب مشخص و تعداد معین قرار داد.
حرکات و ثوابت و اعداد
پس اثر در سرای کون و فساد
هوش مصنوعی: حرکات و ثابت‌ها و اعداد تأثیر خود را در دنیای وجود و تغییر می‌گذارند.
کی بدانی به عقل و فکرت و رای
کی رسد علم تو به علم خدای
هوش مصنوعی: هرگز نمی‌توانی بفهمی که با توانایی و فکر خودت چه زمانی به دانش و آگاهی خداوند می‌رسی.
سیر سیاره استوار مدار
تا بدو از ثوابت است مدار
هوش مصنوعی: سیارات در مدار خود به‌طور ثابت و پایدار حرکت می‌کنند و این حرکت از ثوابت بنیادی الفبای جهان نشأت می‌گیرد.
زانکه ضبط مدار اوست محال
ساعت و روز و هفته و مه و سال
هوش مصنوعی: چون تمامی زمان‌ها و مدت‌ها در تابعیت اوست، گفتن ساعت و روز و هفته و ماه و سال بی‌معناست.
سال دورش که هست اند هزار
سی و شش گفته​اند اهل شمار
هوش مصنوعی: در سال‌های دور، وقتی که عدد سی و شش به عنوان سال شناخته شده بود، مردم درباره آن صحبت کرده و آن را حساب کردند.
کی شود زو مکرر ازتأثیر
کیست کان داند از پی تقدیر
هوش مصنوعی: چه کسی است که از تأثیر او مکرر بخواهد که بداند بر طبق تقدیر چه خواهد شد؟
خود گرفتم که می بدانی تو
دفع ضرش کجا توانی تو
هوش مصنوعی: من متوجه شدم که تو چه دردی داری، حالا بگو چطور می‌توانی جلوی ضرر آن را بگیری.
دفع آن چونکه نیست در امکان
جز غم بیهده چه فایده زان
هوش مصنوعی: هرچند از دور کردن آن مشکل نمی‌توانم، تنها احساس ناراحتی بیفایده‌ای باقی می‌ماند.
بیهده عمر خود تلف کردن
غم و اندوه بر سلف خوردن
هوش مصنوعی: نمی‌توان وقت ارزشمند زندگی‌ را بی‌دلیل هدر داد و بابت مسائل کوچک و ناچیز ناراحت بود.
نرود هیچ ز امهات اثر
سوی آبا بشو تو جان پدر
هوش مصنوعی: هیچ نشانی از مادران به جانب پدران منتقل نخواهد شد؛ پس جان و روح پدر را حفظ کن.
حاصل تو کنون ز علم نجوم
بخت بد بود و طالع میشوم
هوش مصنوعی: نتیجه‌ای که از علم نجوم به دست آمده، نشان می‌دهد که بخت من خوب نیست و طالع من دردسر خواهد داشت.
در جهان هر کجا فلک زده​ایست
در پی گفتگوی بیهده​ایست
هوش مصنوعی: در هر نقطه از دنیا که مصیبت و سختی وجود دارد، در واقع در پی بحث و گفتگوهای بی‌فایده و بی‌نتیجه‌ای می‌باشد.
هوسش از علومتنجیم است
میل طبعش به زیج و تقویم است
هوش مصنوعی: علاقه و تمایل او به علم نجوم و دانش‌های مربوط به آن است و سلیقه و طبعش به کتاب‌ها و جداول تقویمی کشیده می‌شود.
ای موحد از آن بگردان روی
وحده لاشریک له می​گوی
هوش مصنوعی: ای یکتاپرست، روی خود را از غیر خدا برگردان و به یکتایی او که شریک ندارد، بپرداز.