گنجور

بخش ۶ - حکایت

دید بابا حسن ز رنج وفات
عامیی اوفتاده در سکرات
گفت بیچاره را نخستین بار
جان سپاری است زان شده​ست افگار
جان به جانان سپار تا برهی
ورنه جان هم به جان کَنِش بدهی
جان برآورد در دمی صد بار
هر که یک دم شدست محرم یار
چون ورا درنیافتند عقول
کی زند دم ز اتحاد و حلول
اتحاد و حلول خود همه جای
ممتنع دان نه خاص خلق و خدای
زانک زیشان اگر یکی نبود
هستی ونیستی یکی نشود
ور بود باقی اتحاد کجاست
چونکه هر دو هنوز خود برجاست
حق و باطل بهم نیامیزد
سایه از آفتاب بگریزد
می​نماید در آب صورت خور
لیکن آن دیگر است و این دیگر

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

دید بابا حسن ز رنج وفات
عامیی اوفتاده در سکرات
هوش مصنوعی: بابا حسن مشاهده کرد که شخصی از درد مرگ به شدت در حال التهاب و فراموشی است.
گفت بیچاره را نخستین بار
جان سپاری است زان شده​ست افگار
هوش مصنوعی: او در کلامش می‌گوید که بیچاره برای اولین بار جان خود را به خطر انداخته و از همین رو دچار غم و اندوه شده است.
جان به جانان سپار تا برهی
ورنه جان هم به جان کَنِش بدهی
هوش مصنوعی: اگر خود را به معشوق بسپر‌ید و از هر چیزی دل بکنید، نجات خواهید یافت؛ وگرنه حتی اگر جان خود را فدای او کنید، ممکن است به سرنوشتی ناخوشایند دچار شوید.
جان برآورد در دمی صد بار
هر که یک دم شدست محرم یار
هوش مصنوعی: هر که یک لحظه به عشق یار نزدیک شده است، در آن لحظه به‌طور مکرر جان خود را احساس کرده و زندگی تازه‌ای یافته است.
چون ورا درنیافتند عقول
کی زند دم ز اتحاد و حلول
هوش مصنوعی: چون عقل‌ها نتوانستند او را درک کنند، چه کسی می‌تواند درباره اتحاد و حلول صحبت کند؟
اتحاد و حلول خود همه جای
ممتنع دان نه خاص خلق و خدای
هوش مصنوعی: اتحاد و یکی شدن چیزی نیست که فقط برای افراد خاص یا خداوند ممکن باشد؛ بلکه این امر در همه جا غیر ممکن است.
زانک زیشان اگر یکی نبود
هستی ونیستی یکی نشود
هوش مصنوعی: چون آن‌ها اگر به یکی تبدیل نشوند، وجود و عدم نیز نمی‌توانند یکی شوند.
ور بود باقی اتحاد کجاست
چونکه هر دو هنوز خود برجاست
هوش مصنوعی: اگر اتحاد واقعی وجود داشت، پس چرا هر یک از آنها هنوز در جای خود باقی مانده‌اند؟
حق و باطل بهم نیامیزد
سایه از آفتاب بگریزد
هوش مصنوعی: حق و باطل هرگز با هم ترکیب نمی‌شوند و درست مانند سایه که در صورت تابش آفتاب از آن دور می‌شود، حق نیز باید از باطل دور بماند.
می​نماید در آب صورت خور
لیکن آن دیگر است و این دیگر
هوش مصنوعی: در آب، تصویر خورشید به چشم می‌خورد، اما آنچه واقعی است متفاوت از چیزی است که دیده می‌شود.