گنجور

بخش ۱۲ - الضلال المبین الفرقة الاولی

صابی مشرک ستاره پرست
کوز «انعام بل اضل» بتر است
ازکواکب اثر چو دید اینجا
زان بنگذشت و گفت هست خدا
ساخت مانند کوکب آن تمثال
تا پرستش کند به کفر و ضلال
کرد ممتاز هر یکی در اسم
زیر هر یک نهاد چند طلسم
پس بیاراست آن به زیور و زیب
تا کند با عوام مکر و فریب
بت پرستی از آن پدید آمد
راستی مذهبی پلید آمد
گوید این خود مرا شفیع بود
عقل داند که این بدیع بود
هیچ دیدی جماد ناپروا
بهتر آید ز زندۀ گویا
چون خلیل خدای دید افول
در ستاره، نکرد هیچ قبول
زانکه گردش نشانۀعدم است
نقص و تغییر دایماً بهم است
کرد باطل مذاهب وثنی
وضع فرمود حکم بت شکنی
قدر کوکب به نزد حق نه کم است
قول «والنجم» آیت قسم است
ظلمت از شرکت آمد اندر ذات
نه ز ادراک نور در آیات

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

صابی مشرک ستاره پرست
کوز «انعام بل اضل» بتر است
هوش مصنوعی: صابی که به ستاره‌ها عبادت می‌کند، از کسی که به «انعام» (چهارپایان) وفادار است، بدتر است.
ازکواکب اثر چو دید اینجا
زان بنگذشت و گفت هست خدا
هوش مصنوعی: وقتی از ستارگان تأثیر را در این دنیا مشاهده کرد، از آنجا گذشت و گفت: "وجود خداوند را می‌بینم."
ساخت مانند کوکب آن تمثال
تا پرستش کند به کفر و ضلال
هوش مصنوعی: او مجسمه‌ای شبیه به ستاره ساخته است تا آن را به قدری بپرستد که به بی‌راهی و کفر دچار شود.
کرد ممتاز هر یکی در اسم
زیر هر یک نهاد چند طلسم
هوش مصنوعی: هر یک از آنها در زیر نام خود ویژگی‌هایی دارند و برای هر یک تعدادی طلسم قرار داده‌اند.
پس بیاراست آن به زیور و زیب
تا کند با عوام مکر و فریب
هوش مصنوعی: پس آن چیز را با زینت و زیبایی آرایش کرد تا بتواند با مردم عادی نیرنگ و فریب را به کار ببرد.
بت پرستی از آن پدید آمد
راستی مذهبی پلید آمد
هوش مصنوعی: پرستش بت‌ها از حقیقتی نادرست نشأت می‌گیرد و این نشان‌دهنده وجود دینی ناپاک و نادرست است.
گوید این خود مرا شفیع بود
عقل داند که این بدیع بود
هوش مصنوعی: می‌گوید که عقل من را شفیع می‌کند و می‌داند که این زیبایی و ابتکار بسیار منحصر به فرد است.
هیچ دیدی جماد ناپروا
بهتر آید ز زندۀ گویا
هوش مصنوعی: هیچوقت ندیدم که چیز بی‌جان و بی‌احساس، از یک موجود زنده و با گفتار بهتر و دلنشین‌تر باشد.
چون خلیل خدای دید افول
در ستاره، نکرد هیچ قبول
هوش مصنوعی: زمانی که ابراهیم (ع) خدا را مشاهده کرد که ستاره‌ای در حال غروب است، هیچ‌گونه اعتباری برای آن قائل نشد.
زانکه گردش نشانۀعدم است
نقص و تغییر دایماً بهم است
هوش مصنوعی: چون گردش و تغییر جزء ذات دنیا است، بنابراین نشان‌دهندهٔ عدم و ناکاملی آن می‌باشد و همواره نقص و دگرگونی با هم همراه هستند.
کرد باطل مذاهب وثنی
وضع فرمود حکم بت شکنی
هوش مصنوعی: در زمانیکه اندیشه‌های نادرست و کفرآلود حاکم بود، او حکم شکستن بت‌ها را مقرر کرد.
قدر کوکب به نزد حق نه کم است
قول «والنجم» آیت قسم است
هوش مصنوعی: قدر ستاره به نزد خداوند کم نیست و در آیه «والنجم» به این امر قسم خورده شده است.
ظلمت از شرکت آمد اندر ذات
نه ز ادراک نور در آیات
هوش مصنوعی: تاریکی ناشی از مشارکت و اتحادی است که در ذات وجود دارد، نه به خاطر ناتوانی در درک نور و روشنی که در آیات وجود دارد.