گنجور

بخش ۲ - عین الیقین

بهر تأکید آیت قرآن
بشنو از عقل واضح برهان
هیچ ممکن به خویش هست نشد
شیب و بالا، بلند و پست نشد
دور باطل، تسلسل است محال
اوست پس مبدء و بدوست مال
زانکه بر بود ذات خود موقوف
نشود کس چو وصف بر موصوف
نرسد جملۀ دوم به نخست
هر دو گردند منتهی به درست
ممکنیّت ز ممکنی منفک
نشود بی خلاف و شبهه و شک
هرگز او واجب الوجود نشد
منبع فضل و فیض و جود نشد
واجب آنگه نمی​شود ممکن
گردش ذات کی بود ممکن
زانکه قلب حقایق است محال
حاش للّه ز ایزد متعال
خود گرفتم که می​بگشت صفات
منقلب کی شود حقیقت ذات
صفت ذات هم نمی​گردد
هیچ هستی عدم نمی​گردد
صفت او چو اوست پاینده
هم نمود است و هم نماینده

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

بهر تأکید آیت قرآن
بشنو از عقل واضح برهان
هوش مصنوعی: برای تأکید بر آیات قرآن، از عقل و دلیل روشن بهره بگیر و بشنو.
هیچ ممکن به خویش هست نشد
شیب و بالا، بلند و پست نشد
هوش مصنوعی: هیچ چیز نمی‌تواند به خودی خود تغییر کند، نه این‌که پایین برود و نه اینکه بالا برود؛ همه چیز در حالت خودش باقی می‌ماند.
دور باطل، تسلسل است محال
اوست پس مبدء و بدوست مال
هوش مصنوعی: تکرار بی‌پایان غیرممکن است، بنابراین باید نقطه‌ای اولیه و آغازینی وجود داشته باشد که همه چیز از آنجا شروع شود.
زانکه بر بود ذات خود موقوف
نشود کس چو وصف بر موصوف
هوش مصنوعی: هیچ کس نمی‌تواند به ذات خود وابسته باشد، همانطور که اوصاف هر چیز به وصف آن چیز تعلق دارد.
نرسد جملۀ دوم به نخست
هر دو گردند منتهی به درست
هوش مصنوعی: اگر دومین چیز به اولین نرسد، هر دو به نتیجه‌ای درست خواهند رسید.
ممکنیّت ز ممکنی منفک
نشود بی خلاف و شبهه و شک
هوش مصنوعی: تا زمانی که چیزی امکان‌پذیر باشد، نمی‌توان آن را از امکان‌پذیری‌اش جدا کرد و در این موضوع هیچ گونه تردید یا شبهه‌ای وجود ندارد.
هرگز او واجب الوجود نشد
منبع فضل و فیض و جود نشد
هوش مصنوعی: هرگز آن که وجودش ضروری است، منبع بخشش و خوبی و کرم نشده است.
واجب آنگه نمی​شود ممکن
گردش ذات کی بود ممکن
هوش مصنوعی: چیزی که در ذات خود امکان پذیر نیست، نمی‌تواند واجب باشد.
زانکه قلب حقایق است محال
حاش للّه ز ایزد متعال
هوش مصنوعی: چون دل حقیقت‌ها را درک می‌کند، نمی‌تواند به غیر از خداوند متعال پناه ببرد.
خود گرفتم که می​بگشت صفات
منقلب کی شود حقیقت ذات
هوش مصنوعی: من تصمیم گرفتم که به خودم بپردازم و ببینم که ویژگی‌های من چه زمانی تغییر می‌کند و به حقیقت وجودم نزدیک‌تر می‌شود.
صفت ذات هم نمی​گردد
هیچ هستی عدم نمی​گردد
هوش مصنوعی: ویژگی‌های خداوند هیچ ‌گاه تغییر نمی‌کند و ویژگی‌های وجود هم هیچ‌گاه به عدم تبدیل نمی‌شوند.
صفت او چو اوست پاینده
هم نمود است و هم نماینده
هوش مصنوعی: او مانند خود، صفتی پایدار و همواره‌ای دارد که هم در ظاهر نمایان است و هم در باطن وجود دارد.