گنجور

بخش ۱۰ - التمثیل

وحدت حق چو مرکزی است بسیط
ما همه نقطه ​های دور محیط
کژی دایره نه از نُقَط است
نقطه و آنگاه کژ، نه این غلط است
نقطه​ ها چون به همدگر پیوست
کژیی در خیال صورت بست
کژی کژ ز وضع و هیئات است
ذات را راستی هم از ذات است
از پس و پیش بگسل و چپ و راست
تا شود آن کژی وی همه راست
نقطه هر جا که رخ نهد پس و پیش
روی او هست سوی مرکز خویش
فرق کن در میان مثل و مثال
تا بدانی مجاز را ز محال
«مثل الاعلی» آمد از قرآن
ذات حق را برای کشف و بیان

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

وحدت حق چو مرکزی است بسیط
ما همه نقطه ​های دور محیط
هوش مصنوعی: وحدت خداوند مانند یک مرکز بزرگ است که همه ما مثل نقاطی در اطراف آن قرار داریم.
کژی دایره نه از نُقَط است
نقطه و آنگاه کژ، نه این غلط است
هوش مصنوعی: کج بودن دایره نه به خاطر نقاطش است، بلکه این کجی در اصل وجود ندارد و حقیقتاً اشتباه نیست.
نقطه​ ها چون به همدگر پیوست
کژیی در خیال صورت بست
هوش مصنوعی: نقطه‌ها زمانی که به هم متصل می‌شوند، در ذهن تصویری ناهموار و غیرمنظم شکل می‌دهند.
کژی کژ ز وضع و هیئات است
ذات را راستی هم از ذات است
هوش مصنوعی: کجی و نادرستی ناشی از شکل و قیافه است، در حالی که راستی و درست‌کاری نیز از ذات و نهاد انسان نشأت می‌گیرد.
از پس و پیش بگسل و چپ و راست
تا شود آن کژی وی همه راست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که از همه جهات به تحلیل شرایط بپرداز تا مشکلات و ناهنجاری‌ها به طور کامل برطرف شوند و همه چیز به حالت نرمال و درست برگردد.
نقطه هر جا که رخ نهد پس و پیش
روی او هست سوی مرکز خویش
هوش مصنوعی: هر جایی که نقطه‌ای بوجود آید، قبل و بعد از آن همیشه به سمت مرکز خود حرکت می‌کند.
فرق کن در میان مثل و مثال
تا بدانی مجاز را ز محال
هوش مصنوعی: تفاوتی بین مثل و مثال قائل شو تا بتوانی مجاز را از غیر ممکن تشخیص دهی.
«مثل الاعلی» آمد از قرآن
ذات حق را برای کشف و بیان
هوش مصنوعی: در قرآن، خداوند به عظمت و بلندی خود اشاره کرده است تا حقایق را برای ما روشن کند.