گنجور

بخش ۵ - در تحقیق طهارت

ز دنیا و ز دنیادار شو دور
مباش از بهر دنیا بیش رنجور
که دنیا چون رباط است اندر این راه
بباید رفتنت زین جای ناگاه
ز نیک و بد هر آنچت خلق گویند
تو منت دار زانکت جامه شویند
کسی کت جامهٔ تن پاک شوید
یقین می‌دان که از تو سیم جوید
بدین معنی کسی کت جامهٔ جان
بشوید دار ازو منت فراوان
تن تو جامهٔ جان‌ست ای دوست
ولی وقتی که پاکیزه است نیکوست
غبار جامهٔ تن شوخ و چرک‌ست
ولیکن شوخ جان از کفر و شرک‌ست
لباس تن به آب جوی می‌شوی
طهور جان ز آب علم و دین جوی
ز خشم و کینه و از شهوت و آز
درونت پاک کن آنگه وضو ساز
از یراکر نباشد جان نمازی
اگر چه در نمازی بی‌نمازی
حدث دنیاست زیرا هست مردار
به ترک تا حدث از پیش بردار
چو دنیا را پیمبر خوانده جیفه
مکش جیفه دگر در بند نیفه
به توبه کوش تا یابی انابت
حقیقت این بود غسل جنابت

اطلاعات

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: علی پی‌سپار

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

ز دنیا و ز دنیادار شو دور
مباش از بهر دنیا بیش رنجور
هوش مصنوعی: از دنیای پرمشغله فاصله بگیر و برای دنیا خود را خسته نکن.
که دنیا چون رباط است اندر این راه
بباید رفتنت زین جای ناگاه
هوش مصنوعی: دنیا مانند یک سربازخانه است و در این مسیر، باید به مرور زمان و قدم به قدم پیش بروی و از این مکان ناگهانی عبور کنی.
ز نیک و بد هر آنچت خلق گویند
تو منت دار زانکت جامه شویند
هوش مصنوعی: هر آنچه مردم درباره نیکی و بدی تو می‌گویند، نباید نگران باشی، زیرا در نهایت تو به خاطر پاکی و نیکی‌ات ارزشمندی و از گناه و ناپاکی دوری.
کسی کت جامهٔ تن پاک شوید
یقین می‌دان که از تو سیم جوید
هوش مصنوعی: کسی که لباس تن خود را به درستی می‌شوید، به خوبی می‌داند که تو از او چه چیزی می‌طلبی.
بدین معنی کسی کت جامهٔ جان
بشوید دار ازو منت فراوان
هوش مصنوعی: به این معنا که شخصی با پاک‌سازی روح و از بین بردن آلودگی‌های روحی، به مرتبه‌ای می‌رسد که در برابر او باید قدردان و شاکر بود.
تن تو جامهٔ جان‌ست ای دوست
ولی وقتی که پاکیزه است نیکوست
هوش مصنوعی: بدن تو همچون لباس روح توست، ای دوست، اما وقتی که پاک و خالص باشد، زیبا و دلنشین است.
غبار جامهٔ تن شوخ و چرک‌ست
ولیکن شوخ جان از کفر و شرک‌ست
هوش مصنوعی: جسم ما ممکن است کثیف و آلوده به نظر برسد، اما روح و جان انسان هیچ ارتباطی با ناحق و ناپاکی ندارد و از آلودگی‌های فکری و اعتقادی دور است.
لباس تن به آب جوی می‌شوی
طهور جان ز آب علم و دین جوی
هوش مصنوعی: لباس خود را در آب جوی بشوی و برای پاکسازی روح خود از دانش و دین بهره ببر.
ز خشم و کینه و از شهوت و آز
درونت پاک کن آنگه وضو ساز
هوش مصنوعی: درونت را از خشم، کینه، شهوت و طمع پاک کن، سپس می‌توانی برای عبادت و نزدیکی به خدا آماده شوی.
از یراکر نباشد جان نمازی
اگر چه در نمازی بی‌نمازی
هوش مصنوعی: اگر دل انسان خالص نباشد، حتی اگر در ظاهر نماز به جا آورد، آن نماز تاثیری نخواهد داشت.
حدث دنیاست زیرا هست مردار
به ترک تا حدث از پیش بردار
هوش مصنوعی: دنیا تغییراتی به وجود می‌آورد، زیرا وجود مردار در آن باعث می‌شود که انسان‌ها از گذشته خود دور شوند و همه چیز را از نو بسازند.
چو دنیا را پیمبر خوانده جیفه
مکش جیفه دگر در بند نیفه
هوش مصنوعی: وقتی که پیامبر دنیا را فریب می‌داند، دیگر نباید به دنبال چیزهای بی‌ارزش رفت.
به توبه کوش تا یابی انابت
حقیقت این بود غسل جنابت
هوش مصنوعی: سعی کن که به توبه مشغول باشی تا به بازگشت واقعی دست یابی؛ حقیقت این است که این عمل شبیه غسل جنابت است.

حاشیه ها

1401/08/29 11:10
محسن جهان

تفسیر ابیات ۱ و ۲ فوق:

پندی ارزشمند از عارف شهیر قرن هشتم:

ای انسان به این دنیا و کسانی که به آن دلبسته اند اعتنایی نکن. و از برای امور دنیوی و بی مرادی های آن رنجش و غم به خود راه مده. که این جهان همانند کاروانسرایی در مسیر ابدیت است. و ناگاه بایست رخت سفر را بست و بسوی جهان باقی شتافت.

به مصداق بخشی از آیه ۲۰ سوره مبارکه حدید: 

"اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِینَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَیْنَکُمْ وَتَکَاثُرٌ فِی الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ"(بدانید که زندگانی دنیا به حقیقت بازیچه‌ای است طفلانه و لهو و عیّاشی و زیب و آرایش و تفاخر و خودستایی با یکدیگر و حرص افزودن مال و فرزندان).