گنجور

بخش ۴ - در تحقیق حقیقت

به کلی دور شو از رسم و عادت
بگو از جان و دل قول شهادت
برو در پیش کُن یک راه جان را
که قدری نیست اقوال زبان را
به اخلاص و یقین کن کار خود راست
که حق از بندگان خود همین خواست
بگویم تا بدانی چیست اخلاص
که قول و فعل تو حق را بود خاص
شهادت را حقوق‌ست و حدود است
چو بشناسی و بگذاری چه سود است
تو پنداری بدین قول رستی
شود فردا حمارت زانکه مستی
مسلمان نیست از تو جز زبانت
منافق این بود کردم بیانت
نفاق ای بی‌خبر چیزی دگر نیست
زبان گویان و دل را زان خبر نیست
مسلمان گشتة اکنون به یک عضو
به کل شو زانکه نافع نیست یک جزو
اگر دل با زبان یکسان کنی تو
هر آنچت گفت حق فرمان کنی تو
مسلمان حقیقت گشته باشی
ز شرک مشرکان بگذشته باشی

اطلاعات

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: علی پی‌سپار

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

به کلی دور شو از رسم و عادت
بگو از جان و دل قول شهادت
هوش مصنوعی: از عادات و رفتارهای معمولی فاصله بگیر و با تمام وجود، به صداقت و ایمان خود گواهی بده.
برو در پیش کُن یک راه جان را
که قدری نیست اقوال زبان را
هوش مصنوعی: به جلو برو و راهی برای جانت پیدا کن، زیرا صحبت‌ها و گفتارها چندان ارزش و معنایی ندارند.
به اخلاص و یقین کن کار خود راست
که حق از بندگان خود همین خواست
هوش مصنوعی: با صداقت و ایمان به کار و عمل خود بپرداز، زیرا خداوند همین انتظار را از بندگانش دارد.
بگویم تا بدانی چیست اخلاص
که قول و فعل تو حق را بود خاص
هوش مصنوعی: بگویم تا متوجه شوی اخلاص چیست؛ زیرا اینکه رفتار و گفتارت تنها به حق تعلق دارد و از آن نشأت می‌گیرد.
شهادت را حقوق‌ست و حدود است
چو بشناسی و بگذاری چه سود است
هوش مصنوعی: شهادت یک حق و وظیفه است که اگر آن را بشناسی و به آن اهمیت ندهی، فایده‌ای نخواهد داشت.
تو پنداری بدین قول رستی
شود فردا حمارت زانکه مستی
هوش مصنوعی: به گمان تو، با این وعده، نجات پیدا خواهی کرد، اما فردا همچنان در آلام و مشکلات خواهی بود چون در حال حاضر در غفلت و خواب آلودگی به سر می‌بری.
مسلمان نیست از تو جز زبانت
منافق این بود کردم بیانت
هوش مصنوعی: تنها چیزی که از تو به عنوان مسلمان می‌توان دید، فقط زبان و گفتار توست. در واقع، تو با این گفتار خود، نشان‌دهنده نفاق و رفتار غیرصادقانه‌ات هستی.
نفاق ای بی‌خبر چیزی دگر نیست
زبان گویان و دل را زان خبر نیست
هوش مصنوعی: نفاق یعنی دورویی، و باید بگوییم که این حالت در واقع چیز دیگری نیست؛ کسانی که حرف می‌زنند و ادعاهای مختلف می‌کنند، ممکن است در دل خود چیزی کاملاً متفاوت داشته باشند و از حقیقت بی‌خبر باشند.
مسلمان گشتة اکنون به یک عضو
به کل شو زانکه نافع نیست یک جزو
هوش مصنوعی: حالا که مسلمان شده‌ای، به‌جای اینکه فقط به یک قسمت از دین بپردازی، به تمام آن بپیوند. زیرا تنها تکیه کردن به یک بخش، سودی نخواهد داشت.
اگر دل با زبان یکسان کنی تو
هر آنچت گفت حق فرمان کنی تو
هوش مصنوعی: اگر دل و زبانت یکی باشد، هر چیزی که بگویی، به حق و انصاف خواهد بود.
مسلمان حقیقت گشته باشی
ز شرک مشرکان بگذشته باشی
هوش مصنوعی: اگر واقعی و درست به اسلام ایمان داری، باید از عبادت غیرخدا و خرافات فاصله بگیری.

حاشیه ها

1394/02/10 02:05
محمود

براستی که (حقیقت ) را به زیبایی هرچه تمامتر بیان کرده و همه آنرا در خالصی و یکرنگی می خواند . روحش شاد

1394/02/10 03:05
محمود

تو حقیقت را چو یکرنگی بدانی که در گفتش تو هیچ ننگی ندانی

1396/01/08 09:04
امیرعلی داودپور

جناب محمود شبستری در این ابیات از شرک نام برده است. حقیقت را در مقابل شرک قرار داده است. شرک و کفر در واقع در اسلام و شریعت نه تنها تعریف واقع ندارد بلکه تعریف آنها مقلوب است. کافر یعنی ناسپاس و در یقین آن کسیست که قدر نعمت را نداند و جان و مال خود و مردمان را بگیرد و آنان را حبس کند و آنان را ارج نگذارد به این مصداق ناسپاسی کافر ترین مردم در این دوران در همین اسلام به ظهور رسیده اند و نیز ارباب قدرت و اسلحه اند. اما مشرک یعنی کسی که جز خدای یا خدایان ، خدای انسانی و شیطان صفت بگیرد که آنها را امامان کفر هم مینامند که از این رسته هم در اسلام داریم که گمان میکنند خدمت خدای مهربان میکنند ولی با نام خدای بخشنده مهربان سر مردم هم میبرند. مصداق شرک و کفر در واقع یکیست. عبادت و بردگی شیاطین.