گنجور

بخش ۱۲ - در پیدایش نفس و صفت آن

چنین گفتند دانایان اسرار
که چون حق کرد نور خویش اظهار
ز عکس نور او شد عکس عالم
که خوانندش حکیمان روح اعظم
ز روح اعظم و از امر اعلی
پدید آمد به خلقت عقل اولی
حدیث از سید سادات نقل‌ست
که مخلوق نخست از امر عقل‌ست
به امر از عقل کرد او نفس پیدا
چنان کز جنب آدم شخص حوا
از آن پس عرش و کرسی و سموات
که باشد اندر او چندین علامات
ز نور و ظلمت و افلاک و انجم
ز ارکان و موالید و ز مردم
چو صورت بست ازین بس نفس انسان
جدا کردش به نطق از جمع حیوان
ز حق نفس‌ت بدین ترتیب و مقدار
به چندین واسطه آمد پدیدار
ازو بهتر نیامد هیچ موجود
ز موجودات او بوده است مقصود
کسی کو محرم سر خدا نیست
امانت را بدو دادن روا نیست
در این معنی سخن گفتند حالی
ولیکن من نگویم جز مثالی
مثالت گر نکو مفهوم گردد
تو را سرّس از آن معلوم گردد

اطلاعات

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: علی پی‌سپار

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

چنین گفتند دانایان اسرار
که چون حق کرد نور خویش اظهار
هوش مصنوعی: دانایان اسرار بر این باورند که وقتی خداوند اراده کند، نور و شکوه خود را به نمایش می‌گذارد.
ز عکس نور او شد عکس عالم
که خوانندش حکیمان روح اعظم
هوش مصنوعی: از بازتاب نور او، جهان شکل گرفت که حکیمان آن را روح اعظم می‌نامند.
ز روح اعظم و از امر اعلی
پدید آمد به خلقت عقل اولی
هوش مصنوعی: از روح بزرگ و از فرمان عالی، عقل نخستین به وجود آمد.
حدیث از سید سادات نقل‌ست
که مخلوق نخست از امر عقل‌ست
هوش مصنوعی: روایت شده است که نخستین موجود از نیروی عقل به وجود آمده است.
به امر از عقل کرد او نفس پیدا
چنان کز جنب آدم شخص حوا
هوش مصنوعی: او به فرمان عقل، ویژگی‌های نفس را آشکار کرد، به گونه‌ای که حوا از جانب آدم در درخت وجود او ظاهر شد.
از آن پس عرش و کرسی و سموات
که باشد اندر او چندین علامات
هوش مصنوعی: پس از آن، وجود عرش و کرسی و آسمان‌ها چه اهمیتی دارد، وقتی که او دارای نشانه‌های بسیار است؟
ز نور و ظلمت و افلاک و انجم
ز ارکان و موالید و ز مردم
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف عناصر مختلف حیات و جهان می‌پردازد. به بیان دیگر، از نور و تاریکی، ستاره‌ها و سیارات، و همچنین از بخش‌های مختلف زندگی و انسان‌ها سخن می‌گوید. این عناصر همگی به هم مرتبط هستند و نشان‌دهنده‌ی پیچیدگی و زیبایی جهان اطراف ما هستند.
چو صورت بست ازین بس نفس انسان
جدا کردش به نطق از جمع حیوان
هوش مصنوعی: زمانی که انسان به دنیای وجود خود شکل می‌دهد و از دیگر موجودات جدا می‌شود، با کلام خود به زندگی و تعامل با دیگران می‌پردازد.
ز حق نفس‌ت بدین ترتیب و مقدار
به چندین واسطه آمد پدیدار
هوش مصنوعی: تو از حقیقت وجودت به این شکل و اندازه، از راه‌های مختلفی به دنیای ما ظاهر شده‌ای.
ازو بهتر نیامد هیچ موجود
ز موجودات او بوده است مقصود
هوش مصنوعی: هیچ موجودی از او بهتر نیامده است، زیرا تمام موجودات هدف و مقصود او هستند.
کسی کو محرم سر خدا نیست
امانت را بدو دادن روا نیست
هوش مصنوعی: کسی که به اسرار و رازهای خداوند دسترسی ندارد، نباید به او امانت‌های مهمی سپرده شود.
در این معنی سخن گفتند حالی
ولیکن من نگویم جز مثالی
هوش مصنوعی: در این موضوع دیگران صحبت کرده‌اند، اما من فقط یک مثال می‌زنم و بیشتر از آن نمی‌گویم.
مثالت گر نکو مفهوم گردد
تو را سرّس از آن معلوم گردد
هوش مصنوعی: اگر مفهوم تو خوب و زیبا باشد، راز و رازداریت از آن روشن خواهد شد.

حاشیه ها

1394/02/10 01:05
محمود

در مصرع دوم بیت آخر ( سرش ) صحیح است