گنجور

بخش ۱۰ - در تحقیق حج و ارکان آن گوید

هر آن امری که فرمودت به جای آر
به کعبه روی خود سوی خدا آر
چو کردی نیّت از اوّل نکو کن
از آن پس اعتماد خود بر او کن
بدان نیّت شوی درویش حاجی
که کردی با خدای خویش ناجی
ز بهر آن که باز آئی و مردم
زر و سیمت دهند و نان و گندم
که پنداری که کاری کرده باشی
و یا حجّی به جای آورده باشی
برو بشکن همه بت‌های پندار
چو ابریشم شو از استرک بی‌زار
فدا کن جان و دل که این‌ست طاعت
اگر هستت ز حقّ این استطاعت
هر آنچه آمد به تو آن از خدا بین
پس آنکه مرده را این‌ها صفا بین
ز جهل خویش بگریز و روان شو
به سعی از سوی علم حق دوان شو
وفا کن عهد و میثاقی که حق‌ست
حَجَر را بوسه ده کان دست حق‌ست
رها کن پای باطل دست حق گیر
از آن پس کوی در عرفان گیر
در حق گیر و رو کان باب نیکوست
پس آنکه دست در حلقه زن ای دوست
چو اسمعیل جان خود فدا کن
به اسمعیل آنجا اقتدا کن
پس آنگه عید کن زیرا که عید است
خوشا عیدی که فارق از وعید است
بکش آن نفس شوخت بهر رحمان
که این‌ست ای برادر سرّ قربان
برون آی از نهفت صورت دوست
به صحرای معانی شو که نیکوست
چو عید اوّل و آخر بدانی
چو عیسی مانده دور آسمانی
خداوندا چه ما را عید دادی
به عیدی روزهٔ ما گشادی
چه از تقلید یابی نور تحقیق
بدانی معنی ایام تشریق

اطلاعات

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: علی پی‌سپار

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

هر آن امری که فرمودت به جای آر
به کعبه روی خود سوی خدا آر
هوش مصنوعی: هر دستوری که به تو داده شد را به درستی انجام بده و توجهت را به سوی خدا معطوف کن.
چو کردی نیّت از اوّل نکو کن
از آن پس اعتماد خود بر او کن
هوش مصنوعی: اگر از ابتدا نیت نیکو داشته باشی، پس از آن به او اعتماد کن.
بدان نیّت شوی درویش حاجی
که کردی با خدای خویش ناجی
هوش مصنوعی: اگر نیت پاک و درست داشته باشی، به مانند یک درویش خواهان قرب الهی می‌شوی، همان‌طور که در تلاش برای نجات خود با خداوند هستی.
ز بهر آن که باز آئی و مردم
زر و سیمت دهند و نان و گندم
هوش مصنوعی: برای اینکه دوباره برگردی و مردم طلا و نقره و نان و گندم به تو بدهند.
که پنداری که کاری کرده باشی
و یا حجّی به جای آورده باشی
هوش مصنوعی: گمان می‌کنی که کار مهمی انجام داده‌ای یا حجّی را به انجام رسانده‌ای.
برو بشکن همه بت‌های پندار
چو ابریشم شو از استرک بی‌زار
هوش مصنوعی: به جلو برو و تمامی تصورات و افکار اشتباه را از بین ببر، مانند ابریشمی باش که از چرک و کثافت پاک شده است.
فدا کن جان و دل که این‌ست طاعت
اگر هستت ز حقّ این استطاعت
هوش مصنوعی: جان و دل خود را برای این کار فدای کن، زیرا این همان عبادت واقعی است، اگر از جانب حق قدرت انجام این کار را داری.
هر آنچه آمد به تو آن از خدا بین
پس آنکه مرده را این‌ها صفا بین
هوش مصنوعی: هر چیزی که به تو می‌رسد، از سوی خداوند است، بنابراین بر روی انسان مرده، چنین چیزهایی را نمی‌توانی ببینی.
ز جهل خویش بگریز و روان شو
به سعی از سوی علم حق دوان شو
هوش مصنوعی: از نادانی و جهل خود دوری کن و با تلاش و کوشش به سمت دانش حقیقی برو.
وفا کن عهد و میثاقی که حق‌ست
حَجَر را بوسه ده کان دست حق‌ست
هوش مصنوعی: به قول وفا و عهدی که بر عهده‌ات است عمل کن. همان‌طور که سنگی را که نماد حق است می‌بوسد، تو نیز به عهد خود احترام بگذار و به آن وفا کن.
رها کن پای باطل دست حق گیر
از آن پس کوی در عرفان گیر
هوش مصنوعی: فاسد را رها کن و به جانب حقیقت برو. پس از آن به راه شناخت و درک عمیق برو.
در حق گیر و رو کان باب نیکوست
پس آنکه دست در حلقه زن ای دوست
هوش مصنوعی: اگر در مشکلات و گرفتاری‌ها سختی دیدی، بدان که در نهایت نیکویی و خوشی در انتظار توست. پس ای دوست، دستت را به کار بزن و در تلاش باش.
چو اسمعیل جان خود فدا کن
به اسمعیل آنجا اقتدا کن
هوش مصنوعی: گو مانند اسماعیل (علیه‌السلام)، جان خود را فدای خدا کن و در آنجا پیرو او باش.
پس آنگه عید کن زیرا که عید است
خوشا عیدی که فارق از وعید است
هوش مصنوعی: عید را جشن بگیر، زیرا که زمان خوشی است. خوشا به حال کسی که عیدش بدون تهدید و نگرانی باشد.
بکش آن نفس شوخت بهر رحمان
که این‌ست ای برادر سرّ قربان
هوش مصنوعی: نفس خود را برای خداوند تسلیم کن، چرا که این راز قربانی کردن است، ای برادر.
برون آی از نهفت صورت دوست
به صحرای معانی شو که نیکوست
هوش مصنوعی: از پنهان بودن چهره معشوق بیرون بیا و به فضای وسیع معناها برو، که این کار بسیار خوب و پسندیده است.
چو عید اوّل و آخر بدانی
چو عیسی مانده دور آسمانی
هوش مصنوعی: اگر روز اول و آخر را بشناسی، مانند عیسی در آسمان باقی می‌مانی.
خداوندا چه ما را عید دادی
به عیدی روزهٔ ما گشادی
هوش مصنوعی: پروردگارا، به ما عیدی عطا کردی و روزه‌مان را با این عید گرامی داشتی.
چه از تقلید یابی نور تحقیق
بدانی معنی ایام تشریق
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که تقلید و پیروی از دیگران نمی‌تواند به انسان کمک کند تا حقیقت را درک کند؛ بلکه برای فهم عمیق‌تر باید خود به جست‌وجو و تحقیق بپردازد. همچنین اشاره به ایام تشریق دارد که به روزهای خاص و مهمی اشاره دارد. در نهایت، پیام این است که تنها از روی تجربه و کسب دانش می‌توان به درکی درست از زمان و واقعیت رسید.

حاشیه ها

1395/07/03 14:10
غلامحسین آتشی

در مصرع دوم بیت :پس آنکه عید کن زیرا که عید است
خوشا عیدی که فارق از وعید اسن
است صحیح است