گنجور

بخش ۴۹ - اَلَّذینَ یَذْکُرونَ اللهَ قیاماً و قُعوداً وَ عَلَی جُنوبِهِم‌ْ

باش پیوسته با خضوع و بکا
روز و شب در میان خوف و رجا
باش با نفس و قهر خود قاهر
دار یک رنگ باطن و ظاهر
از برای قبول خاصه و عام
به پا باشدت قعود و قیام
بی ریا در ره طلب نه پای
خالصا مخلصاً برای خدای
چابک وچست رو، نه‌کاهل و سست
تا بدانجا رسی‌که مقصد توست
مقصدت عالم الهی دان
بی تباهی و بی تناهی دان
رو به کونین سر فرود میار
تا بر آن آستان بیابی بار
چون لگد بر سر دو کون زنی
رخت خود در جهان «‌هو» فکنی
گرتواینجا به خویش مشغولی
دان که زان کارگاه معزولی
وربگردد از این نسق صفتت
حاصل آید کمال معرفتت
هر کمالی که آن سری نبود
جز که نقصان و سرسری نبود
گر کمالی طلب کنی آنجا
که زنقصان بری بود فردا،
راست بشنو اگر به تنگی حال
بی نیازی زخلق اینت کمال‌!

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: طریق التحقیق دکتر مؤذنی

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

باش پیوسته با خضوع و بکا
روز و شب در میان خوف و رجا
هوش مصنوعی: همواره با فروتنی و اشک، روز و شب در کنار ترس و امید زندگی کن.
باش با نفس و قهر خود قاهر
دار یک رنگ باطن و ظاهر
هوش مصنوعی: با نفس خود و بی‌رحمی‌ات با قدرت باش، و در درون و بیرون خود یکپارچگی و هماهنگی داشته باش.
از برای قبول خاصه و عام
به پا باشدت قعود و قیام
هوش مصنوعی: به خاطر پذیرش همه افراد، چه خاص و چه عام، تو باید همیشه آماده باشی و در هر شرایطی به پا خیزی و فعالیت کنی.
بی ریا در ره طلب نه پای
خالصا مخلصاً برای خدای
هوش مصنوعی: در مسیر جستجوی حقیقت، انسان باید بدون ریای قلبی و با نیتی خالص برای خداوند پیش برود.
چابک وچست رو، نه‌کاهل و سست
تا بدانجا رسی‌که مقصد توست
هوش مصنوعی: با تلاش و کوشش و فعال بودن، به هدفی که می‌خواهی برس. از تنبلی و سستی پرهیز کن تا به موفقیت نزدیک شوی.
مقصدت عالم الهی دان
بی تباهی و بی تناهی دان
هوش مصنوعی: هدف نهایی تو را به جستجوی حقیقت و عرفان الهی هدایت کن. این مسیر همیشه پایدار و بدون نقص است.
رو به کونین سر فرود میار
تا بر آن آستان بیابی بار
هوش مصنوعی: به سوی دو جهان خضوع و فروتنی نشان بده تا در آن درگاه بتوانی بهره‌مند شوی.
چون لگد بر سر دو کون زنی
رخت خود در جهان «‌هو» فکنی
هوش مصنوعی: وقتی که به دیگری آسیب برسانی و اهانتی را متوجه او کنی، در واقع خودت را از تمام خوبی‌ها و زیبایی‌های زندگی دور کرده‌ای.
گرتواینجا به خویش مشغولی
دان که زان کارگاه معزولی
هوش مصنوعی: اگر تو در اینجا تنها به خود مشغولی، بدان که از آن کارگاه دور هستی و از آنجا محروم شده‌ای.
وربگردد از این نسق صفتت
حاصل آید کمال معرفتت
هوش مصنوعی: اگر از این شیوه و صفات خود دور شوی، به کمال درک و معرفت نخواهی رسید.
هر کمالی که آن سری نبود
جز که نقصان و سرسری نبود
هوش مصنوعی: هر خاصیتی که با عمق و روحی همراه نباشد، در واقع نقصان و ضعفی است که به چشم می‌آید.
گر کمالی طلب کنی آنجا
که زنقصان بری بود فردا،
هوش مصنوعی: اگر به دنبال کمال هستی، باید بدانی که هر جا نقصی وجود داشته باشد، فردا به نتیجه نخواهی رسید.
راست بشنو اگر به تنگی حال
بی نیازی زخلق اینت کمال‌!
هوش مصنوعی: اگر در شرایط سختی قرار داری، به درستی گوش کن؛ بی‌نیازی از دیگران نشانه‌ی کمال توست.