بخش ۵ - در بیداری از خواب غفلت گوید
بنه ای عدل تو بقای جهان
در کنار جهان سزای جهان
چون درِ عدل باز شد بر تو
درِ دوزخ فراز شد بر تو
عدل مر مرگ را بریزد آب
جور مر فتنه را ببندد خواب
هست شادی دل ستمگاران
خوش و اندک چو خواب بیماران
عقل را مشگریست روحافزای
عدل مشاطّهایست مُلک آرای
شرع را عقل قهرمان باشد
ملک را عدل پاسبان باشد
شاه باید غلام تن نبود
تا خطیبش دروغ زن نبود
پشه از پیل کم زید بسیار
زانکه کوته بقا بود خونخوار
بخش ۴ - فی صفة سهمه و اقباله: از مدد نیزه نیزه بود آن روزبخش ۶ - فی تنبیه الملک و کلمة الحق بغیر المداهنة: ای ز انصاف و عدل بالاتر
اطلاعات
وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: محمودرضا رجایی
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
بنه ای عدل تو بقای جهان
در کنار جهان سزای جهان
هوش مصنوعی: عدالت تو باعث تداوم و پایداری جهان است و در کنار آن، سزاوار جهان نیز به شمار میآید.
چون درِ عدل باز شد بر تو
درِ دوزخ فراز شد بر تو
هوش مصنوعی: زمانی که درِ عدالت بر تو گشوده شد، درِ جهنم نیز بر تو باز خواهد شد.
عدل مر مرگ را بریزد آب
جور مر فتنه را ببندد خواب
هوش مصنوعی: عدالت باعث میشود که مرگ از بین برود و سختیها و ناعدالتیها خوابشان را از دست بدهند و آرامش پیدا نکنند.
هست شادی دل ستمگاران
خوش و اندک چو خواب بیماران
هوش مصنوعی: شادی دل ستمگران کم و ناچیز است، مانند خواب بیماران که نه خواب راحتی دارند و نه آرامش.
عقل را مشگریست روحافزای
عدل مشاطّهایست مُلک آرای
هوش مصنوعی: عقل مانند مسگری است که در آن روح افزای عدالت را میسازد، و این عدالت یکی از زیباترین نقاشیهای زندگی را به وجود میآورد.
شرع را عقل قهرمان باشد
ملک را عدل پاسبان باشد
هوش مصنوعی: قانون باید تحت هدایت عقل باشد و عدالت باید از حاکمیت حمایت کند.
شاه باید غلام تن نبود
تا خطیبش دروغ زن نبود
هوش مصنوعی: سلطان باید کسی باشد که به ظواهر دنیا وابسته نباشد، تا سخنرانش نتواند دروغ بگوید و به آنچه میگوید باور داشته باشد.
پشه از پیل کم زید بسیار
زانکه کوته بقا بود خونخوار
هوش مصنوعی: پشه نسبت به فیل کوچکتر است، اما به دلیل زندگی کوتاه و خونی که میمکد، بسیار خطرناک و آزاردهنده میتواند باشد.