گنجور

بخش ۶ - فی تنبیه الملک و کلمة الحق بغیر المداهنة

ای ز انصاف و عدل بالاتر
از عُلا رای تست والاتر
سخنی گویمت به حق بشنو
خیره بر راه تنگ و تیره مرو
هرکس از روی عرف خود آیند
مر ترا سال و ماه بستایند
زان سخنهای خوب غرّه مشو
همچو تردامنان به عدل منو
عدل را چند شرط لابد هست
چون نباشد به شرط عهد شکست
هرکس از بهر انتفاع ترا
می‌ستاید ز گونه گونه جدا
الامان الامان مشو غرّه
که نیرزند دسته‌ای ترّه
من مداهن نیم چو دیگر کس
پیش نارم ز ترّهات هوس
گر شبی در همه جهان رنجور
هست یک تن تو نیستی معذور
گر سگی ظالمی بدی شومی
برساند بدی به مظلومی
تو شوی روز حشر زان مأخوذ
وان زمان حسرتت ندارد سوز
عدل رفت و به جز فساد نماند
در همه عالم اعتماد نماند
هیچ‌کس را تو استوار مدار
کار خود کن کسی به یار مدار

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: محمودرضا رجایی

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

ای ز انصاف و عدل بالاتر
از عُلا رای تست والاتر
هوش مصنوعی: ای کسی که رأی تو از انصاف و عدالت فراتر است و در رفیع‌ترین مرتبه قرار دارد.
سخنی گویمت به حق بشنو
خیره بر راه تنگ و تیره مرو
هوش مصنوعی: به تو می‌گویم که به حق گوش کن، در راه دشوار و تاریک مرو!
هرکس از روی عرف خود آیند
مر ترا سال و ماه بستایند
هوش مصنوعی: هر کسی بر اساس برداشت و تجربه خود، زمان و لحظات زندگی تو را ستایش خواهد کرد.
زان سخنهای خوب غرّه مشو
همچو تردامنان به عدل منو
هوش مصنوعی: به دام وعده‌های شیرین و فریبنده دیگران توجه نکن، مانند کسانی که به انصاف و عدالت من شک دارند.
عدل را چند شرط لابد هست
چون نباشد به شرط عهد شکست
هوش مصنوعی: عدالت برای برقراری خود نیازمند شرایطی است و اگر این شرایط رعایت نشود، اعتبار آن از بین می‌رود.
هرکس از بهر انتفاع ترا
می‌ستاید ز گونه گونه جدا
هوش مصنوعی: هر کسی که به خاطر نفع خودش تو را تمجید می‌کند، از تو جداست و نمی‌توان به او اعتماد کرد.
الامان الامان مشو غرّه
که نیرزند دسته‌ای ترّه
هوش مصنوعی: حالت را حفظ کن و فریب نخور، زیرا گروهی وجود دارند که نمی‌توانند به آسانی نمایش دهند.
من مداهن نیم چو دیگر کس
پیش نارم ز ترّهات هوس
هوش مصنوعی: من مانند دیگران اهل سازش و نرمش نیستم و در برابر وسوسه‌ها و آرزوهای نابجا تسلیم نمی‌شوم.
گر شبی در همه جهان رنجور
هست یک تن تو نیستی معذور
هوش مصنوعی: اگر در همه جهان، یک نفر در شب بیمار باشد، تو معذور نیستی.
گر سگی ظالمی بدی شومی
برساند بدی به مظلومی
هوش مصنوعی: اگر سگی ظالم به مظلومی آسیبی برساند، آن بدی به خود او برمی‌گردد.
تو شوی روز حشر زان مأخوذ
وان زمان حسرتت ندارد سوز
هوش مصنوعی: تو در روز قیامت به آن حال حاضر خواهی شد و در آن زمان، حسرتی برایت نخواهد بود که تو را آزار دهد.
عدل رفت و به جز فساد نماند
در همه عالم اعتماد نماند
هوش مصنوعی: عدالت رخت بربسته و در جهان فقط فساد باقی مانده است و دیگر هیچ‌چیزی برای اعتماد وجود ندارد.
هیچ‌کس را تو استوار مدار
کار خود کن کسی به یار مدار
هوش مصنوعی: به هیچ‌کس اطمینان نکن و بر کار خود متکی باش؛ به کسی وابسته نباش.