گنجور

بخش ۹ - صفت مرگ شاهان فرس و بزرگان ایشان

زان ملوک عجم که در تاریخ
بخردان راست موعظت توبیخ
زان سخنهای ملک کیخسرو
رستم زال و نیرم و جم و زو
آل گشتاسب و نامور لهراسب
وان همه علم و حکمت جاماسب
حال جمشید و حال افریدون
حال ضحاک کافر ملعون
سرگذشت سیاوش مظلوم
پدر بی‌حفاظ و آن زن شوم
حال اسفندیار و ظلم پدر
حال افراسیاب بسته کمر
رستم گرد و خدعهٔ سهراب
که جهان شد ز فعل هر دو خراب
زان جفاهای بهمن دانا
که چه کرد از خروج با دارا
زان ملوک طوائف عظما
که چه‌گونه شدند جمله هبا
حال فیروز و اردشیر عظام
اردوان دلیر با بهرام
زان خبرهای آل ساسانی
راندن کام دل به آسانی
زان خصال سکندر رومی
که برفت از جهان به محرومی
زان سیرهای یزدگرد عزیز
که شد از بخت بد همه ناچیز

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: محمودرضا رجایی

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

زان ملوک عجم که در تاریخ
بخردان راست موعظت توبیخ
هوش مصنوعی: از پادشاهان عجم که در تاریخ حکیمان به عنوان پند و نصیحت شناخته شده‌اند، باید عبرت گرفت و از اشتباهات آن‌ها یاد کرد.
زان سخنهای ملک کیخسرو
رستم زال و نیرم و جم و زو
هوش مصنوعی: از گفته‌های شاه کیخسرو و قهرمانانی چون رستم، زال، نیرم و جم، مشخص است که چه داستان‌های عظیمی در تاریخ وجود دارد.
آل گشتاسب و نامور لهراسب
وان همه علم و حکمت جاماسب
هوش مصنوعی: نسل گشتاسب و شخصیت مشهور لهراسب، و تمام آن علم و دانش و حکمت که متعلق به جاماسب است.
حال جمشید و حال افریدون
حال ضحاک کافر ملعون
هوش مصنوعی: حال جمشید و افریدون، دو شخصیت بزرگ و محبوب، همچنان در یادها باقی است. اما حال ضحاک، فردی کافر و نکوهیده، حقیقتی تلخ و ناخوشایند است.
سرگذشت سیاوش مظلوم
پدر بی‌حفاظ و آن زن شوم
هوش مصنوعی: داستان سیاوش، جوانی بی‌گناه و بی‌دفاع، و مادرش که با نیرنگ‌هایش به او خیانت کرد.
حال اسفندیار و ظلم پدر
حال افراسیاب بسته کمر
هوش مصنوعی: وضعیت اسفندیار و ستم‌های پدرش، مانند حال افراسیاب است که در جنگ و درگیری غرق شده است.
رستم گرد و خدعهٔ سهراب
که جهان شد ز فعل هر دو خراب
هوش مصنوعی: رستم و سهراب با فعالیت‌ها و نقشه‌های خود، باعث ویرانی جهان شدند.
زان جفاهای بهمن دانا
که چه کرد از خروج با دارا
هوش مصنوعی: از ظلم‌ها و سختی‌هایی که بهمن دانا بر سر دارا آورد، چه بر سرش آورد و چه عواقبی داشت.
زان ملوک طوائف عظما
که چه‌گونه شدند جمله هبا
هوش مصنوعی: از سلطنت‌های بزرگ و قدرتمند که چگونه به طور کامل از بین رفتند و نابود شدند.
حال فیروز و اردشیر عظام
اردوان دلیر با بهرام
هوش مصنوعی: حال فیروز و اردشیر، دو شخصیت بزرگ و مهم، در کنار اردوان دلیر و با بهرام، احساساتی از شجاعت و قدرت را به تصویر می‌کشد. این جمله نشان‌دهنده‌ی لحظه‌ای است که این شخصیت‌ها در کنار هم قرار دارند و احساساتشان درباره‌ی وضعیت فعلی را به اشتراک می‌گذارند.
زان خبرهای آل ساسانی
راندن کام دل به آسانی
هوش مصنوعی: از آن خبرهای خاندان ساسانی، به آسانی می‌توان به آرزوی دل رسید.
زان خصال سکندر رومی
که برفت از جهان به محرومی
هوش مصنوعی: به خاطر ویژگی‌های سکندر رومی که از دنیا رفت و به حرمان و افسوس دچار شد.
زان سیرهای یزدگرد عزیز
که شد از بخت بد همه ناچیز
هوش مصنوعی: به خاطر بدشانسی و سرنوشت نادرست، همه آن چیزهایی که از سیر و سفرهای یزدگرد عزیز به جا مانده بود، به هیچ و پوچ تبدیل شد.