گنجور

بخش ۶ - ذکر تفضیل پیغمبر ما علیه‌السّلام بر سایر انبیاء

از همه انبیا چو بخشش رب
یک تنست و همه‌ست اینت عجب
خلق او از نفیس‌تر موکب
عِرق او در شریفتر منصب
از پی صورتِ دل و جانش
پیش حکم خطاب و فرمانش
نقش پر چشم همچو نرگس‌تر
عقل پر گوش همچو سیسنبر
سیل نامد نهال کن‌تر از او
مرغ نامد قفص شکن‌تر ازو
همتش الرفیق الاعلی جوی
عزّتش لانبیّ بعدی گوی
شیخ را ساز و سوز داده چو شاب
خاک را آبروی داده چو آب
او ورا بنده بوده از سرِ جد
همه عالم ز پای او مسجد
رو که تا دامن ابد نیکو
کس نبیند به چشم خود چون او
در جهانی فگنده آوازه
با خود آورده سنّتی تازه
گشته ادیان خلق سیرت او
نیست ادراک بر بصیرت او
رشد قومی برای حق جویان
اهد قومی ز خوی خوش گویان

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: محمودرضا رجایی

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

از همه انبیا چو بخشش رب
یک تنست و همه‌ست اینت عجب
هوش مصنوعی: از میان تمامی پیامبران، ویژگی خاصی که پروردگار به یک نفر عطا کرده، این است که همه چیز در او جمع شده و این شگفتی بزرگی است.
خلق او از نفیس‌تر موکب
عِرق او در شریفتر منصب
هوش مصنوعی: وجود او از بهترین‌ها شکل گرفته و مقام او در والاترین جایگاه است.
از پی صورتِ دل و جانش
پیش حکم خطاب و فرمانش
هوش مصنوعی: به دنبال زیبایی‌های دل و روحش هستم و به خاطر فرمان و دستوراتش به سوی او می‌روم.
نقش پر چشم همچو نرگس‌تر
عقل پر گوش همچو سیسنبر
هوش مصنوعی: چشمان زیبا مانند گل نرگس و گوش‌ها پر از فهم و درک مانند سیسنبر هستند.
سیل نامد نهال کن‌تر از او
مرغ نامد قفص شکن‌تر ازو
هوش مصنوعی: باران نیامده، نهالی به اندازهٔ او سبز نشده و پرنده‌ای هم که قفس را بشکند، در این عالم دیده نمی‌شود.
همتش الرفیق الاعلی جوی
عزّتش لانبیّ بعدی گوی
هوش مصنوعی: همت و اراده‌اش به طرف رفیق برتر است و جویای عزت و موقعیت بالای خود است، به گونه‌ای که بعد از من پیامبری نخواهد بود.
شیخ را ساز و سوز داده چو شاب
خاک را آبروی داده چو آب
هوش مصنوعی: شیخ مانند سازی است که احساس و شور و شوق به او داده‌اند، همان‌طور که خاک از آب لطافت و زیبایی می‌گیرد.
او ورا بنده بوده از سرِ جد
همه عالم ز پای او مسجد
هوش مصنوعی: او در حقیقت بنده‌ای است که از اصل و ذات خود، همه عالم را به پای خود می‌افکند و به خاطر اوست که مسجد ساخته شده است.
رو که تا دامن ابد نیکو
کس نبیند به چشم خود چون او
هوش مصنوعی: هرگز کسی را نمی‌توان یافت که به زیبایی او در نظر باشد، حتی در زمان‌های بی‌نهایت.
در جهانی فگنده آوازه
با خود آورده سنّتی تازه
هوش مصنوعی: در این دنیا، صدای تازه‌ای را با خود به همراه آورده‌اند.
گشته ادیان خلق سیرت او
نیست ادراک بر بصیرت او
هوش مصنوعی: ادیان مختلف در ذات خود نمی‌توانند عمیق‌ترین ویژگی‌های او را درک کنند. فقط با بصیرت و دقت نظر می‌توان به حقیقت او رسید.
رشد قومی برای حق جویان
اهد قومی ز خوی خوش گویان
هوش مصنوعی: جمعی که به دنبال حق و حقیقت هستند، با ویژگی‌های نیکو و سخنان دلنشین، به رشد و ترقی می‌رسند.