گنجور

شمارهٔ ۲

خیز ای دل زین برافگن مرکب تحویل را
وقف کن بر ناکسان این عالم تعطیل را
پاک دار از خط معنی حرف رنگ و بوی را
محو کن از لوح دعوی نقش قال و قیل را
اندرین صفهای معنی در معنی را مجوی
زان که در سرنا نیابی نفخ اسرافیل را
کی کند برداشت دریا در بیابان خرد
ناودان بام گلخن سیل رود نیل را
دست ابراهیم باید بر سر کوی وفا
تا نبرد تیغ بران حلق اسماعیل را
مرد چون عیسی مریم باید اندر راه صدق
تا بداند قدر حرف و آیت انجیل را
در شب تاری کجا بیند نشان پای مور
آنکه او در روز روشن هم نبیند پیل را
هر کسی بر تخت ملکت کی تواند یافتن
همچو گیسوی عروسان دستهٔ زنبیل را
از برون سو آب و روغن سود کی دارد ترا
چون درونسو نور نبود ذره‌ای قندیل را
خیز و اکنون خیز کانساعت بسی حسرت خوری
چون ببینی بر سر خود تیغ عزراییل را

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری: قصیده
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

خیز ای دل زین برافگن مرکب تحویل را
وقف کن بر ناکسان این عالم تعطیل را
هوش مصنوعی: ای دل، برخیز و از دنیای مادی و مشغله‌های زندگی راحت شو و نگذار که زمانت را برای کسانی که ارزشش را ندارند صرف کنی. این دنیا را به حال خود رها کن.
پاک دار از خط معنی حرف رنگ و بوی را
محو کن از لوح دعوی نقش قال و قیل را
هوش مصنوعی: با دقت و خلوص، از هر نوع آلودگی و برداشت نادرست دوری کن و اجازه نده که حتی رنگ و بوی حرف‌های بی‌اساس، ذهن تو را تحت تاثیر قرار دهد. برای رهایی از هر دعوی و بحث بی‌مورد، به حقیقت و واقعیت فکر کن.
اندرین صفهای معنی در معنی را مجوی
زان که در سرنا نیابی نفخ اسرافیل را
هوش مصنوعی: در اینجا گفته می‌شود که در میان این صف‌های معنایی، دنبال معنای عمیق نباشید، زیرا در این شرایط نمی‌توانید صدای روح‌افزای اسرافیل را بشنوید. به عبارت دیگر، به جای جستجوی عمیق‌تر در معانی، بهتر است بر روی چیزهایی که در دسترس هستند تمرکز کنید، زیرا فهم عمیق‌تر ممکن است در این لحظه برای شما امکان‌پذیر نباشد.
کی کند برداشت دریا در بیابان خرد
ناودان بام گلخن سیل رود نیل را
هوش مصنوعی: چه کسی می‌تواند در بیابان، از دریا بهره‌برداری کند؟ در حالی که عقل و خرد مانند ناودانی است که بر بام خرابه‌ای قرار دارد و سیل رود نیل را به سختی به یاد می‌آورد.
دست ابراهیم باید بر سر کوی وفا
تا نبرد تیغ بران حلق اسماعیل را
هوش مصنوعی: ابراهیم باید در مسیر عشق و وفا قرار بگیرد تا هیچ آسیبی به اسماعیل نرسد و تیغ جدایی نتواند او را تهدید کند.
مرد چون عیسی مریم باید اندر راه صدق
تا بداند قدر حرف و آیت انجیل را
هوش مصنوعی: مرد باید مانند عیسی مریم در مسیر راست و صداقت باشد تا ارزش سخن و آیات انجیل را درک کند.
در شب تاری کجا بیند نشان پای مور
آنکه او در روز روشن هم نبیند پیل را
هوش مصنوعی: در شب تار، مور نمی‌تواند حتی نشان پای خود را ببیند، چه رسد به اینکه در روز روشن، قدرت دیدن فیل را هم نداشته باشد. این بیان به این معناست که در شرایط نامساعد و سخت، دیدن و درک واقعیت‌ها برای برخی بسیار دشوار می‌شود.
هر کسی بر تخت ملکت کی تواند یافتن
همچو گیسوی عروسان دستهٔ زنبیل را
هوش مصنوعی: هر کسی نمی‌تواند مانند گیسوی عروسان بر تخت سلطنت نشیند و جایگاهش را در اختیار داشته باشد.
از برون سو آب و روغن سود کی دارد ترا
چون درونسو نور نبود ذره‌ای قندیل را
هوش مصنوعی: اگر درونت نور و روشنایی نباشد، داشتن آب و روغن از بیرون به چه دردی می‌خورد؟ مانند یک چراغ که بدون نور به کار نمی‌آید، پس داشتن چیزهای بیرونی بدون نور درونی بی‌فایده است.
خیز و اکنون خیز کانساعت بسی حسرت خوری
چون ببینی بر سر خود تیغ عزراییل را
هوش مصنوعی: برخیز و اکنون خودت را به حرکت درآور، زیرا وقت آن رسیده که حسرت بسیاری را بر دل نکنی، چرا که وقتی به دیدن تیغ عزراییل بر سر خود می‌رسی، افسوس خوردن فایده‌ای نخواهد داشت.