گنجور

شمارهٔ ۱۳ - در مدح سفینه النجات حلال مشکلات امیرالمؤمنین علیه‌السلام

روی حق روی حق نمای علیست
علی (ع) آئینهٔ خدای علیست
بولای علی (ع) قسم ایمان
به خدای علی (ع) ولای علیست
شب معراج شد لقاءالله
کشف بر خلق کان لقای علیست
مصطفی هر سخن شنید از حق
یافت کان صوت دلربای علیست
دستی آمد ز پشت پرده برون
دید دست گره‌گشای علیست
حمل بار ولایت علوی
کان نه در خورد کس سوای علیست
مصطفی را سزد که در کعبه
دوش پاکش بزیر پای علیست
این دو را جز یکی مدان و مخوان
که بجز این خلاف رای علیست
در رضای علی رضای خداست
در رضای خدا رضای علیست
حرکت در تمام موجودات
باشد از عشق و آن هوای علیست
یعنی این جنبشی که در اشیاست
درحقیقت به مدعای علیست
نه همین در کنشت و دیر و حرم
متواضع بشر برای علیست
بلکه پیوسته در قیام و قعود
ذکر کروبیان ثنای علیست
با خداوند خویش بیگانه است
هرکه جانش نه آشنای علیست
آسمان بی‌ستون از آن برپاست
کاین معلق بنا بنای علیست
مه ز خورشید کسب نور کند
نور خورشید از ضیای علیست
انبیا را در آفتاب جزا
سایبان بر سر از لوای علیست
کان لعل از چه خون بدل دارد
گر نه شرمندهٔ سخای علیست
بحر بگرفته کاسه گرداب
از چه بر کف نه گر گدای علیست
جبرئیل آن امین وحی خدا
بندهٔی بر در سرای علیست
بلبل از آن به گل فریفته شد
که مصفا گل از صفای علیست
در دل را به روی غیر ببند
کاین مقام شریف جای علیست
گر زید صدهزار سال صغیر
روز و شب منقبت سرای علیست

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: قصیده
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

روی حق روی حق نمای علیست
علی (ع) آئینهٔ خدای علیست
هوش مصنوعی: روی حق، نمایانگر علی (ع) است و او همچون آینه‌ای از خداوند متعال است.
بولای علی (ع) قسم ایمان
به خدای علی (ع) ولای علیست
هوش مصنوعی: محبت و دوستی علی (ع) نمود ایمان به خداوند است و پیروی از او نشانه‌ی واقعی ایمان به ذات الهی است.
شب معراج شد لقاءالله
کشف بر خلق کان لقای علیست
هوش مصنوعی: شب معراج، انسان به ملاقات خداوند نائل می‌شود و این پیوند در حقیقت، آشنایی با وجود علی (ع) است که در آن جا نمایان می‌شود.
مصطفی هر سخن شنید از حق
یافت کان صوت دلربای علیست
هوش مصنوعی: مصطفی هر چیزی را که از حقیقت شنید، متوجه شد که آن صدا، صدای دلنشین علی است.
دستی آمد ز پشت پرده برون
دید دست گره‌گشای علیست
هوش مصنوعی: دستی از پشت پرده ظاهر شد و آشکار کرد که دست علی، گره‌ها را باز می‌کند.
حمل بار ولایت علوی
کان نه در خورد کس سوای علیست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که مسئولیت و وظایف سنگین رهبری و ولایت علوی فقط بر دوش علی‌(ع) است و هیچ‌کس دیگری قادر به تحمل چنین باری نیست. این اشاره به جایگاه خاص و منحصر به فرد علی‌(ع) در میان دیگران دارد.
مصطفی را سزد که در کعبه
دوش پاکش بزیر پای علیست
هوش مصنوعی: مصطفی (پیامبر اسلام) شایسته است که در کعبه، زیر پای علی (امام علی) قرار گیرد.
این دو را جز یکی مدان و مخوان
که بجز این خلاف رای علیست
هوش مصنوعی: این دو را جز یکی نپندار و ننام، زیرا غیر از این، با نظر علی در تضاد است.
در رضای علی رضای خداست
در رضای خدا رضای علیست
هوش مصنوعی: اگر در خوشنودی علی خوشنودی خدا باشد، پس در خوشنودی خدا نیز خوشنودی علی وجود دارد.
حرکت در تمام موجودات
باشد از عشق و آن هوای علیست
هوش مصنوعی: در تمام موجودات، حرکتی وجود دارد که ناشی از عشق و محبت است و این نشان‌دهنده‌ی هوای بلند و معنوی علی (ع) است.
یعنی این جنبشی که در اشیاست
درحقیقت به مدعای علیست
هوش مصنوعی: این تغییر و تحولی که در اشیاء و پدیده‌ها مشاهده می‌شود در واقع نشانه‌ای از وجود یک نیرو یا حقیقت بزرگ‌تر است.
نه همین در کنشت و دیر و حرم
متواضع بشر برای علیست
هوش مصنوعی: این نمالی که در مساجد و جاهای مذهبی انجام می‌شود، فقط به خاطر احترام به مقام علی نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ی تواضع و humility است که باید در زندگی سرلوحه قرار گیرد.
بلکه پیوسته در قیام و قعود
ذکر کروبیان ثنای علیست
هوش مصنوعی: در همه حال و در هر جایگاه، یاد و ستایش علی (علیه‌السلام) بر زبان فرشتگان است.
با خداوند خویش بیگانه است
هرکه جانش نه آشنای علیست
هوش مصنوعی: هر کسی که با جان خود آشنا نیست و ارتباطی با عشق و معرفت خداوند ندارد، در حقیقت، با خداوند خود بیگانه است.
آسمان بی‌ستون از آن برپاست
کاین معلق بنا بنای علیست
هوش مصنوعی: آسمان بدون ستون‌ها به خاطر این است که این بنا به دست علی ساخته شده و به گونه‌ای معلق و استوار قرار دارد.
مه ز خورشید کسب نور کند
نور خورشید از ضیای علیست
هوش مصنوعی: ماه از خورشید روشنایی می‌گیرد و روشنی خورشید از نور علی (علی) است.
انبیا را در آفتاب جزا
سایبان بر سر از لوای علیست
هوش مصنوعی: پیامبران در روز جزا زیر سایه‌ای قرار می‌گیرند که از علم و مقام علی استخراج شده است.
کان لعل از چه خون بدل دارد
گر نه شرمندهٔ سخای علیست
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به زیبایی و ارزش گرانبهای وجود اشاره دارد که ممکن است به خاطر مقام و شخصیت بزرگانی چون علی، تحت تاثیر قرار گرفته باشد. در واقع، می‌توان گفت که چون او خود به خاطر سخاوت و بزرگواری‌اش شناخته شده است، این زیبایی هم برای خود افتخاری می‌تواند باشد.
بحر بگرفته کاسه گرداب
از چه بر کف نه گر گدای علیست
هوش مصنوعی: دریا را گرداب گرفته، اما چرا کاسه‌ای بر سطح آب نیست؟ آیا گدای علی در اینجا نیست؟
جبرئیل آن امین وحی خدا
بندهٔی بر در سرای علیست
هوش مصنوعی: جبرئیل، فرشته‌ای که پیام‌های خدا را به پیامبران می‌رساند، به عنوان یک بنده در کنار درب خانه علی قرار دارد.
بلبل از آن به گل فریفته شد
که مصفا گل از صفای علیست
هوش مصنوعی: بلبل به خاطر زیبایی و خلوص گل جذب آن شد، چون گل به خاطر پاکی و صفای وجود علی است.
در دل را به روی غیر ببند
کاین مقام شریف جای علیست
هوش مصنوعی: در دل خود را از دیگران دور کن، زیرا این جایگاه والا مختص علی است.
گر زید صدهزار سال صغیر
روز و شب منقبت سرای علیست
هوش مصنوعی: اگر هزار سال هم بگذرد، روز و شب من در حال ستایش و تمجید از منزلت علی (ع) خواهد بود.