گنجور

شمارهٔ ۶

آن که خوانی نام او نفس بهیم
در حقیقت اوست شیطان رجیم
نیست در عالم عجایب تر ز نفس
نیست یک ساعت به حال مستقیم
در دمی مردی خدادان می شود
در دمی بدتر ز شیطان رجیم
چون ببیند مرده ای را می برند
می گدازد همچو مویی او ز بیم
می شود تن خسته و دل مضطرب
لرزه در اعضاش افتد چون نسیم
با کسان گوید که در راه خدا
با فقیران نان برآرید و حلیم
روی سوی حضرت حق می کند
کای خدا دستم بگیر و ای کریم
ناله و زاری و افغان می کند
توبه از کردار و افعال قدیم
یک به یک مشهود می گردد ورا
از عذاب قبر و از نار جحیم
باز چون آن قصه اش از یاد رفت
گشت تن فربه ز خون و لحم و ریم
می شود فرعون وقت خویشتن
جنگ می آرد به موسای کلیم
هر زمان آیینه ای گیرد به کف
تا نماید روی چون پای سقیم
خوش کند دل را و خندد بر بروت
ریش را شانه کند سازد دو نیم
قشر می بیند وقوف از مغز نی
بی خبر تا چیست در زیر ادیم

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری: قصیده
منبع اولیه: چکامه

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

آن که خوانی نام او نفس بهیم
در حقیقت اوست شیطان رجیم
هوش مصنوعی: آن کسی که او را با نام نیکو می‌شناسی، در واقع همان نفس پلید است که در حقیقت شیاطین را نمایان می‌کند.
نیست در عالم عجایب تر ز نفس
نیست یک ساعت به حال مستقیم
هوش مصنوعی: هیچ چیز در جهان عجیب‌تر از نفس آدمی نیست، چرا که حتی یک ساعت نمی‌تواند به حالت پایدار و مستقیم خود باقی بماند.
در دمی مردی خدادان می شود
در دمی بدتر ز شیطان رجیم
هوش مصنوعی: در یک لحظه، ممکن است انسان به مقام والایی برسد و در لحظه‌ای دیگر، به بدترین حالت ممکن، حتی بدتر از شیطان، سقوط کند.
چون ببیند مرده ای را می برند
می گدازد همچو مویی او ز بیم
هوش مصنوعی: وقتی کسی مرده‌ای را می‌بیند که او را به خاک می‌سپارند، به شدت می‌ترسد و قلبش به لرزه می‌افتد، مانند حالتی که موهایش به خاطر ترس به هم می‌ریزد.
می شود تن خسته و دل مضطرب
لرزه در اعضاش افتد چون نسیم
هوش مصنوعی: بدن خسته و دل نگران او مانند نسیم لرزش پیدا می‌کند.
با کسان گوید که در راه خدا
با فقیران نان برآرید و حلیم
هوش مصنوعی: با افرادی صحبت کن که در مسیر خداوند به کمک نیازمندان می‌شتابند و مواد غذایی مثل نان و حلیم برای آنان فراهم می‌کنند.
روی سوی حضرت حق می کند
کای خدا دستم بگیر و ای کریم
هوش مصنوعی: به سوی خداوند می‌نگرم و از او می‌خواهم که دست مرا بگیرد و با لطف و کرامتش به من کمک کند.
ناله و زاری و افغان می کند
توبه از کردار و افعال قدیم
هوش مصنوعی: توبه از گذشته‌های خود همراه با ناله و زاری و دل‌شکستگی است.
یک به یک مشهود می گردد ورا
از عذاب قبر و از نار جحیم
هوش مصنوعی: به تدریج عذاب قبر و آتش جهنم برای او روشن و مشخص می‌شود.
باز چون آن قصه اش از یاد رفت
گشت تن فربه ز خون و لحم و ریم
هوش مصنوعی: پس از آنکه داستان او فراموش شد، بدنش از خون و گوشت و چربی پر شد.
می شود فرعون وقت خویشتن
جنگ می آرد به موسای کلیم
هوش مصنوعی: زمانی فرعون در زمان خودش با موسی کلیم که پیامبر بزرگ است، به جنگ می‌پردازد.
هر زمان آیینه ای گیرد به کف
تا نماید روی چون پای سقیم
هوش مصنوعی: هر زمانی که فردی آینه‌ای در دست بگیرد تا چهره‌اش را ببیند، به یاد داشته باشد که چهره‌اش ممکن است مانندی شبیه به حالت پای یک بیمار باشد.
خوش کند دل را و خندد بر بروت
ریش را شانه کند سازد دو نیم
هوش مصنوعی: دل را شاد می‌کند و به چهره‌ات می‌خندد، سپس ریشت را شانه می‌زند و آن را به دو نیم تقسیم می‌کند.
قشر می بیند وقوف از مغز نی
بی خبر تا چیست در زیر ادیم
هوش مصنوعی: پوسته و ظاهر چیزها را می‌بینند، اما از عمق و حقیقت آنها بی‌خبرند و نمی‌دانند چه رازهایی در زیر سطح وجود دارد.