گنجور

غزل شمارهٔ ۴۳۴۴

از تفرقه پروا دل آزاد ندارد
از سنگ خطر بیضه فولاد ندارد
عام است به ذرات جهان نسبت خورشید
یک نقطه بیجا خط استاد ندارد
در خامه قدرت دو زبانی نتوان یافت
تغییر قلم نسخه ایجاد ندارد
در چشم غلط بین تو دیوست وگرنه
در شیشه فلک غیر پریزاد ندارد
در خانه در بسته حضور ست فزونتر
رشک است بر آن کس که دل شاد ندارد
در کعبه مقصد رسد آن کس که درین راه
غیر از دل صد پاره خود زاد ندارد
آهونگهانند ز تسخیر مسلم
صید حرم اندیشه ز صیاد ندارد
چند از رگ گردن همه دعوی شوی ای نی
یک مصرع پوچ اینهمه فریاد ندارد
از تنگی دل آه نفس گیر نگردد
از شیشه خطربال پریزاد ندارد
پیوسته دود کاسه به کف از پی خورشید
آن کس گه چو مه حسن خداداد ندارد
پروای تماشا نبود گوشه نشین را
عنقا خبر از حسن پریزاد ندارد
صائب دل زنده است ز آفت مسلم
این گوهر شب تاب غم باد ندارد

اطلاعات

وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

از تفرقه پروا دل آزاد ندارد
از سنگ خطر بیضه فولاد ندارد
هوش مصنوعی: دل از تفرقه و جدایی ترسی ندارد و مثل سنگ نمی‌تواند در برابر خطر مقاوم باشد. او مانند فولاد هم به سختی و استحکام دست نمی‌یابد.
عام است به ذرات جهان نسبت خورشید
یک نقطه بیجا خط استاد ندارد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که در میان تمامی ذرات جهان، جایگاه خورشید به قدری کوچک و ناچیز است که می‌توان آن را به یک نقطه بی‌موقع تشبیه کرد و به همین دلیل نمی‌توان آن را به عنوان یک خط راست معنادار در نظر گرفت. در واقع، این بیان به نسبی بودن اهمیت خورشید در مقیاس جهانی اشاره دارد.
در خامه قدرت دو زبانی نتوان یافت
تغییر قلم نسخه ایجاد ندارد
هوش مصنوعی: در توانایی نوشتن، نمی‌توان دو زبان را همزمان به کار برد و تغییر در دست‌نوشته به معنای ایجاد چیزی جدید نیست.
در چشم غلط بین تو دیوست وگرنه
در شیشه فلک غیر پریزاد ندارد
هوش مصنوعی: در نگاه تو، آنچه دیو و زشت به نظر می‌رسد، در واقع حقیقت ندارد. در واقع، در آسمان چیزی جز فرشته‌ها وجود ندارد و همه چیز زیبا و پاک است.
در خانه در بسته حضور ست فزونتر
رشک است بر آن کس که دل شاد ندارد
هوش مصنوعی: وقتی در خانه‌ای بسته هستیم، احساس وجود و حضور بیشتری داریم و این باعث می‌شود که نسبت به کسی که دلش شاد نیست، حسادت کنیم.
در کعبه مقصد رسد آن کس که درین راه
غیر از دل صد پاره خود زاد ندارد
هوش مصنوعی: کس را که در این مسیر جز دل‌های پاره‌پارهٔ خود چیزی ندارد، به کعبه می‌رسد.
آهونگهانند ز تسخیر مسلم
صید حرم اندیشه ز صیاد ندارد
هوش مصنوعی: آهوها در دام صیاد گرفتار شده‌اند و در حرم دلشان، اندیشه‌ای آزاد ندارند.
چند از رگ گردن همه دعوی شوی ای نی
یک مصرع پوچ اینهمه فریاد ندارد
هوش مصنوعی: چرا از روی ادعا و شکایت می‌کنی؟ این فقط یک حرف بی‌محتواست و هیچ ارزشی ندارد.
از تنگی دل آه نفس گیر نگردد
از شیشه خطربال پریزاد ندارد
هوش مصنوعی: اگر دل تنگ باشد، آه و ناله نمی‌تواند از شیشه رها شود و خطری از بال پرنده‌ای که درون شیشه قرار دارد، متوجه نمی‌شود.
پیوسته دود کاسه به کف از پی خورشید
آن کس گه چو مه حسن خداداد ندارد
هوش مصنوعی: همیشه در جستجوی نور و زیبایی است، اما مانند ماه، آن شخص نمی‌تواند زیبایی و نور الهی را پیدا کند.
پروای تماشا نبود گوشه نشین را
عنقا خبر از حسن پریزاد ندارد
هوش مصنوعی: نشسته در گوشه‌ای از زندگی، کسی که به تماشا و زیبایی‌های جهان اهمیت نمی‌دهد، از زیبایی و جذابیت دیگری باخبر نیست. مرغ عنقا، نماد زیبایی و نیکویی، از ویژگی‌های دلپذیر پریزاد (زیبا) ناآگاه است.
صائب دل زنده است ز آفت مسلم
این گوهر شب تاب غم باد ندارد
هوش مصنوعی: دل زنده‌ای که همچنان درخشان و پرنور است، تحت تأثیر غم و اندوه واقعی قرار نمی‌گیرد و از آسیب‌های آن مصون می‌ماند.