گنجور

غزل شمارهٔ ۶۲

اگر لذت ترک لذت بدانی
دگر شهوت نفس، لذت نخوانی
هزاران در از خلق بر خود ببندی
گرت باز باشد دری آسمانی
سفرهای عِلْوي کند مرغ جانت
گر از چنبر آز بازش پرانی
ولیکن تو را صبر عنقا نباشد
که در دام شهوت به گنجشک مانی
ز صورت پرستیدنت می‌هراسم
که تا زنده‌ای ره به معنی ندانی
گر از باغ انست گیاهی برآید
گیاهت نماید گل بوستانی
دریغ آیدت هر دو عالم خریدن
اگر قدر نقدی که داری بدانی
به ملکی دمی زین نشاید خریدن
که از دور عمرت بشد رایگانی
همین حاصلت باشد از عمر باقی
اگر همچنینش به آخر رسانی
بیا تا به از زندگانی به دستت
چه افتاد تا صرف شد زندگانی
چنان می‌روی ساکن و خواب در سر
که می‌ترسم از کاروان باز مانی
وصیت همین است جان برادر
که اوقات ضایع مکن تا توانی
صدف وار باید زبان دَرکشیدن
که وقتی که حاجت بود دُر چکانی
همه عمر تلخی کشیده‌ست سعدی
که نامش برآمد به شیرین زبانی

اطلاعات

وزن: فعولن فعولن فعولن فعولن (متقارب مثمن سالم)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

اگر لذت ترک لذت بدانی
دگر شهوت نفس، لذت نخوانی
هوش مصنوعی: اگر متوجه شوی که ترک لذت‌ها چه شادی و رضایتی به همراه دارد، دیگر به شهوات نفسانی به چشم لذت نگاه نخواهی کرد.
هزاران در از خلق بر خود ببندی
گرت باز باشد دری آسمانی
هوش مصنوعی: اگر هزاران در به روی مردم ببندی، اما اگر در آسمانی باز باشد، به همان اندازه می‌توانی از آن عبور کنی.
سفرهای عِلْوي کند مرغ جانت
گر از چنبر آز بازش پرانی
هوش مصنوعی: اگر روح تو از قید و بندهای آز و نفس راحت شود، سفرهای معنوی و بالندگی روحانی را تجربه خواهد کرد.
ولیکن تو را صبر عنقا نباشد
که در دام شهوت به گنجشک مانی
هوش مصنوعی: اما تو قدرت صبر کردن مانند پرنده‌ای نادر را نداری، پس در دام خواسته‌ها و شهوت‌ها گرفتار خواهی شد و مانند گنجشکی در آنجا خواهی ماند.
ز صورت پرستیدنت می‌هراسم
که تا زنده‌ای ره به معنی ندانی
هوش مصنوعی: از چهره محبوبت ترس دارم، چرا که تا زمانی که زنده‌ای نمی‌توانی به حقیقت و معنا پی ببری.
گر از باغ انست گیاهی برآید
گیاهت نماید گل بوستانی
هوش مصنوعی: اگر در دل باغی گیاهی رشد کند، آن گیاه می‌تواند زیبایی باغ را به نمایش بگذارد.
دریغ آیدت هر دو عالم خریدن
اگر قدر نقدی که داری بدانی
هوش مصنوعی: اگر ارزش واقعی چیزی که در دست داری را بشناسی، هرگز از دست دادن آن را نخواهی پذیرفت؛ حتی اگر همه دنیا را در عوض آن بدهند.
به ملکی دمی زین نشاید خریدن
که از دور عمرت بشد رایگانی
هوش مصنوعی: نباید برای لحظه‌ای از زندگی‌ات چیزی را بخری که به زودی به پایان می‌رسد و در واقع بی‌ارزش است.
همین حاصلت باشد از عمر باقی
اگر همچنینش به آخر رسانی
هوش مصنوعی: اگر عمرت را به چنین حالتی به پایان برسانی، تنها همین نتیجه را حاصل خواهی کرد.
بیا تا به از زندگانی به دستت
چه افتاد تا صرف شد زندگانی
هوش مصنوعی: بیا ببینیم در زندگی چه چیزهایی به دست آوردی، چرا که عمرت به این شکل سپری شده است.
چنان می‌روی ساکن و خواب در سر
که می‌ترسم از کاروان باز مانی
هوش مصنوعی: تو به آرامی و به طرز عجیبی حرکت می‌کنی، طوری که در ذهنت خواب و آرامش حاکم است. این موضوع باعث می‌شود من نگران شوم که مبادا از گروه و کاروان باقی بمانی.
وصیت همین است جان برادر
که اوقات ضایع مکن تا توانی
هوش مصنوعی: این توصیه برادر این است که تا جایی که می‌توانی، وقت خود را هدر ندهی.
صدف وار باید زبان دَرکشیدن
که وقتی که حاجت بود دُر چکانی
هوش مصنوعی: باید مانند صدف زبان خود را حفظ کنی تا زمانی که به آن نیاز پیدا کردی، به آرامی و با احتیاط از آن استفاده کنی.
همه عمر تلخی کشیده‌ست سعدی
که نامش برآمد به شیرین زبانی
هوش مصنوعی: سعدی تمام عمرش را با تلخی‌ها گذرانده، اما به خاطر شیرین زبانی‌اش معروف شده است.

خوانش ها

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش فاطمه زندی
غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش حمیدرضا محمدی
غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش عندلیب

حاشیه ها

1394/02/21 06:05
مسلم

سلام دوستان بسیار نرم افزارجامعی است امیدوارم ازین برنامه لذت ببرید

1395/03/06 05:06
شهریار

سبحان الله از این غزل

1395/04/13 22:07
۷

ولیکن تو را صبر عنقا نباشد
که در دام شهوت به گنجشک مانی
عنقا=سیمرغ
نماد بلند پروازی میباشد و آرزوهای خیلی بزرگ و بیشتر نشدنی و گنجشک نماد شهوترانی
به گمانم در پزشکی سنتی ایران گوشت گنجشک را به سرد مزاج ها پیشنهاد میکردند

1395/04/13 22:07
۷

از گنجشک بیشتر بدانید.دزفول جهنم گنجشکهاست.میلیونی شکار میشوند.
پیوند به وبگاه بیرونی

1395/04/13 23:07
امین

اوه عجب سیخ پر و پیمونی عجب کبابی!!هوس گنجشک کردیم

1396/06/13 12:09
مجتبی

کدوم زارع؟
خدا ازش بگذره

1397/05/21 10:08
متین

سلام
بیت دوم مصراع دوم فکر کنم
"گرت باز شد دری آسمانی" درست تر باشد
باشد>شد

1397/10/27 01:12
۸

جناب شمس
صدف وار باید زبان در کشیدن
که وقتی که حاجت بود !! در چکانی ( فشانی)

1398/07/17 12:10
علی محمودزاده

وزن شعر بحر متقارب مثمن کامل است تصحیح شود

1399/03/23 01:05
محمد فروتن

جناب متین در اشتباهید. *باشد* درسته. ( شد ) وزن شعر را خراب می کنه.

1400/11/21 16:01
فرید هادی

سلام وقت بخیر 

وزن بیت فعولن فعولن فعولن فعولن هست 

پایه اخر فعل نیست

1403/08/25 19:10
احسان رحیمی

با خواندن این غزل روح الهی جان را لمس میکند، سعدی تو کیستی

1404/01/07 09:04
محمد زارعی

سلام و وقت بخیر 

یک هویی اسم صورت پرستی رو اورد و تضاد اون با معنی و نیز مقدم بودن معنی بر صورت ...که مولانا واقعا بر لزوم اون تاکید داره ...براستی که زبان عرفان زبان شیرینیه و هر چی بیشتر وارد سخن بزرگان می شی اتحاد و یکصدا بودن اونا رو بیشتر درک می کنی