گنجور

غزل شمارهٔ ۶۱

پاکیزه روی را که بود پاکدامنی
تاریکی از وجود بشوید به روشنی
گر شهوت از خیال دماغت به در رود
شاهد بود هر آنچه نظر بر وی افکنی
ذوق سماع مجلس انست به گوش دل
وقتی رسد که گوش طبیعت بیاکنی
بسیار بر نیاید شهوت‌پرست را
کش دوستی شود متبدل به دشمنی
خواهی که پای‌بسته نگردی به دام دل
با مرغ شوخ‌دیده مکن همنشیمنی
شاخی که سر به خانهٔ همسایه می‌برد
تلخی برآورد مگرش بیخ برکنی
زنهار گفتمت قدم معصیت مرو
ورنه نزیبدت که دم معرفت زنی
سعدی! هنر نه پنجهٔ مردم شکستن است
مردی درست باشی اگر نفس بشکنی

اطلاعات

وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

پاکیزه روی را که بود پاکدامنی
تاریکی از وجود بشوید به روشنی
هوش مصنوعی: هر کس که ظاهری زیبا و چهره‌ای معصوم دارد، با داشتن پاکدامنی می‌تواند هرگونه آلودگی و تیرگی را از وجود خود پاک کند و به روشنایی برسد.
گر شهوت از خیال دماغت به در رود
شاهد بود هر آنچه نظر بر وی افکنی
هوش مصنوعی: اگر اشتیاق و تمایل از افکار تو خارج شود، در آن صورت هر چیزی را که به او نگاه کنی، به عنوان شاهد و نماد زیبایی خواهی دید.
ذوق سماع مجلس انست به گوش دل
وقتی رسد که گوش طبیعت بیاکنی
هوش مصنوعی: زمانی که گوش دل خود را آماده کنی و از دنیای مادی فاصله بگیری، لذت و شوق شنیدن و حضور در مجالس روحانی به تو دست می‌دهد.
بسیار بر نیاید شهوت‌پرست را
کش دوستی شود متبدل به دشمنی
هوش مصنوعی: شهوت‌پرستان هرگز نمی‌توانند به دوستی‌های واقعی دست یابند، چرا که این شهوت می‌تواند به راحتی به دشمنی تبدیل شود.
خواهی که پای‌بسته نگردی به دام دل
با مرغ شوخ‌دیده مکن همنشیمنی
هوش مصنوعی: اگر نمی‌خواهی که به دام عشق گرفتار شوی، با پرنده‌ای که خطرناک و بازیگوش است، دوستی مکن.
شاخی که سر به خانهٔ همسایه می‌برد
تلخی برآورد مگرش بیخ برکنی
هوش مصنوعی: اگر شاخ درختی به خانهٔ همسایه‌تان برود، به مشکلات و تلخی‌هایی منجر خواهد شد، مگر اینکه ریشه‌اش را بکنید و از آن وضعیت خلاص شوید.
زنهار گفتمت قدم معصیت مرو
ورنه نزیبدت که دم معرفت زنی
هوش مصنوعی: مواظب باش، به تو گفتم که پای در راه گناه نگذاری، وگرنه شایسته‌ات نیست که در لحظه‌ی آگاهی و شناخت، سخن از حقیقتی به میان آوری.
سعدی! هنر نه پنجهٔ مردم شکستن است
مردی درست باشی اگر نفس بشکنی
هوش مصنوعی: سعدی! قدرت واقعی در این نیست که مردم را آزار دهی یا به آن‌ها صدمه بزنی. اگر می‌خواهی مردی باارزش باشی، باید بتوانی خواسته‌های نفسانی و ناپسند خود را کنترل کنی و اراده‌ای قوی داشته باشی.

خوانش ها

غزل شمارهٔ ۶۱ به خوانش حمیدرضا محمدی
غزل شمارهٔ ۶۱ به خوانش فاطمه زندی
غزل شمارهٔ ۶۱ به خوانش عندلیب

حاشیه ها

1399/03/16 16:06
محمد

این شعر را در کتاب فارسی دبیرستان داشتیم.
کاش با گذشت زمان این مفاهیم ارزشی کم رنگ نمی شد.

1403/11/29 02:01
سفید

 

سعدی هنر نه پنجه مردم شکستن است

مردی درست باشی اگر نفس بشکنی

 

 

1403/11/29 02:01
سفید

 

زنهار گفتمت قدم معصیت مرو