گنجور

غزل شمارهٔ ۵۱

برخیز تا طریقِ تکلّف رها کنیم
دکّانِ معرفت به دو جو بر بها کنیم
گر دیگر آن نگارِ قباپوش بگذرد
ما نیز جامه‌های تصوّف قبا کنیم
هفتاد زَلَّت از نظرِ خلق در حجاب
بهتر ز طاعتی که به روی و ریا کنیم
آن کاو به غیرِ سابقه چندین نواخت کرد
ممکن بوَد که عفو کند گر خطا کنیم
سعدی وفا نمی‌کند ایامِ سستِ مهر
این پنج روزِ عمر بیا تا وفا کنیم

اطلاعات

وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

برخیز تا طریقِ تکلّف رها کنیم
دکّانِ معرفت به دو جو بر بها کنیم
هوش مصنوعی: بیا بلند شو تا از قید رفتارهای ظاهری و تصنعی دور شویم و گنجینه‌های دانش و معرفت را با ارزش واقعی‌اش به دست آوریم.
گر دیگر آن نگارِ قباپوش بگذرد
ما نیز جامه‌های تصوّف قبا کنیم
هوش مصنوعی: اگر آن معشوق زیبای لباس‌پوش از کنار ما بگذرد، ما هم لباس‌های تصوف به تن خواهیم کرد.
هفتاد زَلَّت از نظرِ خلق در حجاب
بهتر ز طاعتی که به روی و ریا کنیم
لغت‌نامه دهخدا: زلت . [ زَل ْ ل َ ] (ع اِ) لغزش و لغزیدن ... که عبارت است از کار ناپسندیده و این لفظ را به طریق ادب استعمال کنند، چنانکه زلت انبیاء(ع ). (از غیاث اللغات ). پالغز و لغزش پای . (ناظم الاطباء). عثرت . هفوت . ذنب . خطیئه . خطا. گناه . لغزش . لغزش پای . لغزش زبان درسخن . (از یادداشت های بخط مرحوم دهخدا)
آن کاو به غیرِ سابقه چندین نواخت کرد
ممکن بوَد که عفو کند گر خطا کنیم
هوش مصنوعی: آن کسی که به خاطر ما بارها عذرخواهی کرده و ما را مورد لطف قرار داده، ممکن است اگر از ما خطایی سر بزند، ما را ببخشد.
سعدی وفا نمی‌کند ایامِ سستِ مهر
این پنج روزِ عمر بیا تا وفا کنیم
هوش مصنوعی: سعدی بیان می‌کند که در روزهایی که دوستی و محبت پایدار نیست، زندگی کوتاه و گذراست. بنابراین بهتر است همین طور که عمرمان محدود است، به یکدیگر وفاداری و محبت کنیم.

خوانش ها

غزل ۵۱ به خوانش حمیدرضا محمدی
غزل شمارهٔ ۵۱ به خوانش فاطمه زندی
غزل شمارهٔ ۵۱ به خوانش عندلیب

حاشیه ها

1393/11/01 20:02
محمود خیبری

بیت سوم مصرع اول
هفتاد زلت نوشته که بایت
هفتاد ذلّت باشد

1401/01/15 19:04
sadikhanii

زَلّت به‌معنی لغزش، گناه و خطاست

1393/11/01 20:02
محمود خیبری

مصرع آخر بیت آخر باید جدا نوشته شود
این پنج روز عمر

1394/11/09 00:02
ناشناس

بیت سوم درست بوده و ..زلت.. به معنی لغزش به درستی نوشته شده است.

1397/06/20 16:09
شکیب shakib.falaki@gmail.com

با درود
عجبم از این است که تاکنون در حاشیه ها، اشاره به اقتباس حضرت حافظ از بیت دوم این غزل نشده است که فرموده اند.
می خور که صد گناه ز اغیار در حجاب
بهتر ز طاعتی است که به روی ریا کنند

1399/12/28 23:02
مهدی رضوانی

این شعر در دیوان حافظ،نسخه تالیف عزیزالله کاسب،غزل شماره386آورده شده و بیت پایانی با این مضمون:
حافظ وفا نمیکند ایام سست عهد
این پنج روز عمر بیا تا وفا کنیم

1403/02/28 12:04
احمدرضا نظری چروده

زلت به معنی لغزش وآن منظورش خطا ولغزش که آشکارا نباشد وآن را بهتر از عبادت ریاکارانه دانسته است.حافظ با تضمینی ازاین شعر سعدی چنین گوید که البته بسیارقوی ترازشعرسعدی است

مِی خور که صد گناه ز اغیار در حجاب

بهتر ز طاعتی که به روی و ریا کنند