گنجور

حکمت شمارهٔ ۳

دو کس رنج بیهوده بردند و سعی بی‌فایده کردند: یکی آن که اندوخت و نخورد و دیگر آن که آموخت و نکرد.

علم چندان که بیشتر خوانی
چون عمل در تو نیست نادانی
نه محقّق بود نه دانشمند
چارپایی بر او کتابی چند
آن تهی‌مغز را چه علم و خبر
که بر او هیزم است یا دفتر

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: ویکی‌نبشته

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

دو کس رنج بیهوده بردند و سعی بی‌فایده کردند: یکی آن که اندوخت و نخورد و دیگر آن که آموخت و نکرد.
دو کس تلاش بیهوده کردند و زحمت بدون نتیجه داشتند یکی آنکه ثروتی را جمع کرد و از آن استفاده نکرد و دیگری آنکه علمی را آموخت ولی هرگز بکار نگرفت 
علم چندان که بیشتر خوانی
چون عمل در تو نیست نادانی
هرچقدر هم تحصیلاتت را بیشتر کنی و بر علمت بیافزایی تا وقتی که از آن استفاده نکنی و دانشت را بکار نگیری به درد نمی خورد (نادان هستی که چنین کار بی فایده ایی را انجام دادی)
نه محقّق بود نه دانشمند
چارپایی بر او کتابی چند
حیوان چهارپایی که در خورجینش کتاب گذاشته‌اند نه دانشمند است نه پژوهشگر (تو نیز مانند آن چهارپا هستی که فقط آن علوم را در سرت نگه داشتی)
آن تهی‌مغز را چه علم و خبر
که بر او هیزم است یا دفتر
آن چهارپا چه می داند که بر او بار هیزم گذاشته‌اند یا کتاب چرا که نمی تواند از هردو استفاده کند و عقل و شعور ندارد و فقط حمال آن ها است (مانند انسانی که از علمش استفاده نمی کند و فقط فضای ذهنش را با آن اشغال کرده و آن را حمل می کند)

خوانش ها

بخش ۳ به خوانش سهیل قاسمی
بخش ۳ به خوانش حمیدرضا محمدی
حکمت شمارهٔ ۳ به خوانش آویسا بذرگران
حکمت شمارهٔ ۳ به خوانش فریبا صدری
حکمت شمارهٔ ۳ به خوانش ابوالفضل حسن زاده
حکمت شمارهٔ ۳ به خوانش فاطمه زندی

حاشیه ها

1389/09/28 08:11
Payman

Sorreh Jomoeh, Ayeh 5:
مَثَلُ الَّذِینَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ یَحْمِلُوهَا کَمَثَلِ الْحِمَارِ یَحْمِلُ أَسْفَارًا ۚ بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیَاتِ اللَّهِ ۚ وَاللَّهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ

1390/09/27 21:11
رضا ببری

«چارپایی» اشتباها «چارپاپیی» نوشته شده.
نه محقق بود نه دانشمند
چارپاپیی برو کتابی چند
حرف پ حذف شود.

1392/04/05 00:07
امین کیخا

راستش را بخواهید ادم به اشتباه می افتد چهارپای نیک از 125000000 که دیه ادم شده بیشتره بهاش و نیز ادم هایی می شناسم به گرگ باغ وحش هم غذای خوردن نمی دهند ! و توی اتاق 2 متری زندان می کنند جانوران را ! کدام گرگی زیر سرش بالشی از پر هزار مرغ می گذارد ؟ ادم می گذارد ! ادم که می گویند همه افراد با کروموزوم انسانی منظورشان نیست بلکه انها که تکامل و فربالش انسانی کرده اند !

1395/04/20 17:07
روفیا

دست کم همین چارپا به گفته مولانا از شقاوت غافلست :
یک گروه دیگر از دانش تهی
هم‌چو حیوان از علف در فربهی
او نبیند جز که اصطبل و علف
از شقاوت غافلست و از شرف
گرچه با این ویدیو های شگفت انگیز از مهرورزی جانوران در فضاهای مجازی باید درباره این باور که حیوان از شرف غافلست نیز بازاندیشی کنیم.

1398/01/09 10:04

با درود، این مصراع را ویرایش بفرمایید:
چارپاپیی برو کتابی چند
سپاسگزارم

1398/11/24 18:01
ساجد علی گوندل ۸/۱۰/۹۸ حکایت ۲۰۳کا اردو زبان میں ترجمہ اور مکمل تشریح

پیوند به وبگاه بیرونی
در کس رنج بیهوده بردند........

1398/11/01 12:02
احمد شجاع الدین

"چارپایی" پس از اصلاح مجددا و به اشتباه "چارپاپی" نوشته شده

1399/03/29 08:05
رهرو

در تکمیل فرمایش عزیزان...
با توجه به اعجاز و لایه بندی معانی قرآن توجه شما را به این نکته آیه 5 سوره جمعه جلب میکنم که مثل حماری که کتاب پر ارزش (اسفار) را حمل میکند برای دانشمندان یهود و کتاب تورات هست. سوال اینست که برای دانشمندانی که عالم کتاب ارزشمند قرآنند و عمل نمیکنند آیا مصداق حمار صدق میکند؟

1399/04/18 09:07
محمدرضا

این مثال را درتمام نسخ خطی ذیل آن خواندم و تفاوت ها یافتم...ملاک نسخ تصحیح شده برای انتخاب چیست؟ شاید احضار روح حضرت سعدی و پرسش از او تنها راه منصفانه باشد....آنچه گنجور نوشته فقط در دوتا ازنسخه ها آمده البته بخش منظوم آن درهمه نسخ یکسان است و شاید شیوایی شعر حصرت سعدی جرأت تغییر را از نسخه پردازان گرفته است .

1403/08/02 15:11
بیقرار

دوستان وزن. ابیات این حکایت چیه ؟

فاعلاتن مفاعلن فعلن ؟؟؟