گنجور
سعدی شیرازیسعدی

حکایت شمارهٔ ۳۳

یکی از وزرا به زیردستان رحم کردی و صلاحِ ایشان را به خیر توسّط نمودی.

اتفاقاً به خطابِ ملِک گرفتار آمد.

همگنان در مَواجِبِ استخلاصِ او سعی کردند و مُوَکَّلان در مُعاقبتش ملاطفت نمودند و بزرگانْ شکرِ سیرتِ خوبش به اَفواه بگفتند تا ملک از سرِ عتابِ او درگذشت.

صاحبدلی بر این اطّلاع یافت و گفت:

ﺗﺎ دلِ دوﺳﺘﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ ﺁری
ﺑﻮﺳﺘﺎنِ ﭘﺪر ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺑﻪ
پختنِ دیگِ نیکخواهان را
هر چه رختِ سراست سوخته به
ﺑﺎ ﺑﺪاﻧﺪﻳﺶ هم ﻧﻜﻮﻳﻰ کن
دهنِ ﺳﮓ ﺑﻪ ﻟﻘﻤﻪْ دوﺧﺘﻪ ﺑﻪ
حکایت شمارهٔ ۳۲: شیّادی گیسوان بافت که من علویم و با قافله حجاز به شهری در آمد که از حج همی‌آیم و قصیده‌ای پیش ملک برد که من گفته‌ام. حکایت شمارهٔ ۳۴: یکی از پسرانِ هارون‌الرَّشید پیش پدر آمد خشم‌آلود که فلان سرهنگ‌زاده مرا دشنامِ مادر داد.

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: ویکی‌نبشته

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

یکی از وزرا به زیردستان رحم کردی و صلاحِ ایشان را به خیر توسّط نمودی.
یکی از وزیران به زیر دستانش رحم کرد و  برای اصلاح و رفع اختلاف میان همگنان واسطه ی خیر شد.
اتفاقاً به خطابِ ملِک گرفتار آمد.
از قضا پادشاه عذر او را خواست.
همگنان در مَواجِبِ استخلاصِ او سعی کردند و مُوَکَّلان در مُعاقبتش ملاطفت نمودند و بزرگانْ شکرِ سیرتِ خوبش به اَفواه بگفتند تا ملک از سرِ عتابِ او درگذشت.
دوستان او  برای خلاص شدن و نجات او تلاش کردند و موکلان ( مأموران زندان ) در مجازات کردن او با ملایمت برخورد کردند همچنین اشخاصِ صاحب کرامت از سیرت خوبِ او به دیگران گفتند و نتیجه این شد که پادشاه از مجازات و سرزنش او گذشت.
صاحبدلی بر این اطّلاع یافت و گفت:
شخصی با درک و بینش از این موضوع مطلع شد و بیان کرد: 
ﺗﺎ دلِ دوﺳﺘﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ ﺁری
ﺑﻮﺳﺘﺎنِ ﭘﺪر ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺑﻪ
برای اینکه دلِ دوستان را به دست بیاوری حتی می ارزد باغ و بوستان پدری ( که به تو به ارث رسیده ) را بفروشی و به آنها کمک کنی.
پختنِ دیگِ نیکخواهان را
هر چه رختِ سراست سوخته به
دیگ در اینجا با علاقه حال و محل به معنای طعام به کار رفته است یعنی برای پختن طعام در دیگ نیکخواهان شایسته و بهتر است که حتی  رخت و لوازم خانه را سوزاند و با آن آتشی ایجاد کرد.
ﺑﺎ ﺑﺪاﻧﺪﻳﺶ هم ﻧﻜﻮﻳﻰ کن
دهنِ ﺳﮓ ﺑﻪ ﻟﻘﻤﻪْ دوﺧﺘﻪ ﺑﻪ
به شخص بدخواه و بد نیت هم خوبی کن زیرا دهانِ سگ ( شخص بدخواه) همان بهتر که با لقمه ای ( نکویی) دوخته و بسته شود. 

خوانش ها

حکایت شمارهٔ ۳۳ به خوانش حمیدرضا محمدی
حکایت شمارهٔ ۳۳ به خوانش دکتر مریم صمدی
حکایت شمارهٔ ۳۳ به خوانش محمدرضا خسروی
حکایت شمارهٔ ۳۳ به خوانش ابوالفضل حسن زاده
حکایت شمارهٔ ۳۳ به خوانش علی معدلی
حکایت شمارهٔ ۳۳ به خوانش فاطمه زندی
حکایت شمارهٔ ۳۳ به خوانش محسن دهقانیان

حاشیه ها

1391/02/03 09:05
. دکتر شکوهی

سروده های پایین نثر را نادرست نوشتید. درست کنید:
ﺗﺎ دل دوﺳﺘﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ ﺁری

ﺑﻮﺳﺘﺎن ﭘﺪر ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺑﻪ
ﭘﺨﺘﻦ دﻳﮓ ﻧﻴﻜﺨﻮاهﺎن را

هﺮ ﭼﻪ رﺧﺖ ﺳﺮ اﺳﺖ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻪ
ﺑﺎ ﺑﺪاﻧﺪﻳﺶ هﻢ ﻧﻜﻮﻳﻰ آﻦ

دهﻦ ﺳﮓ ﺑﻪ ﻟﻘﻤﻪ دوﺧﺘﻪ ﺑﻪ

1399/02/28 21:04
امیر حسین

بیت آخر اضافه شود:
تا دل دوستان به دست آری
بوستان پدر فردخته به
پختن دیگ نیکوکاران را
هرچه رخت سراست سوخته به
با بداندیش هم نکوئی کن
دهن سگ به لقمه دوخته به
دیده تنگ دشمنان خدای
بسنان عجل سپوخته به

1399/02/28 22:04
امیر حسین

کتاب کلیات شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی
از انتشارات کتابخانه خیام
چاپ 1338 شمسی