گنجور

شمارهٔ ۴۶

می آرد شرف مردمی پدید
آزاده نژاد از درم خرید
می آزاده پدید آرد از بداصل
فراوان هنرست اندرین نبید
هرآن گه که خوری می خوش آن گه است
خاصه چو گل و یاسمن دمید
بسا حصن بلندا، که می گشاد
بسا کرهٔ نوزین، که بشکنید
بسا دون بخیلا، که می بخورد
کریمی به جهان در پراگنید

اطلاعات

وزن: مفعول مفاعیل فاعلن
قالب شعری: قصیده
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

می آرد شرف مردمی پدید
آزاده نژاد از درم خرید
هوش مصنوعی: شرافت و بزرگی انسان‌ها را در وجود کسانی می‌بینیم که آزادانه و با اراده‌ای پاک از ثروت و دارایی خود استفاده می‌کنند.
می آزاده پدید آرد از بداصل
فراوان هنرست اندرین نبید
هوش مصنوعی: آزادگان و انسان‌های بزرگ به دلیل اصل و منش خود، هنر و فضائل بسیاری را از خود بروز می‌دهند، همچنان که شراب خوب می‌تواند طراوت و زیبایی ایجاد کند.
هرآن گه که خوری می خوش آن گه است
خاصه چو گل و یاسمن دمید
هوش مصنوعی: هر زمانی که نوشیدنی خوشمزه‌ای بنوشی، آن زمان خاص و لذت‌بخش است، به ویژه زمانی که گل و یاسمن شکوفه زده‌اند.
بسا حصن بلندا، که می گشاد
بسا کرهٔ نوزین، که بشکنید
هوش مصنوعی: بسیار اتفاق افتاده که دژی بلند وجود دارد، اما در عین حال، ممکن است نوپایی به آسانی آن را بشکند.
بسا دون بخیلا، که می بخورد
کریمی به جهان در پراگنید
هوش مصنوعی: بسیاری از افراد بخیل و پست هستند، اما در مقابل، افراد جوانمرد و بخشنده‌ای وجود دارند که در دنیا به دیگران کمک می‌کنند و خیرخواهی می‌کنند.

حاشیه ها

1387/02/24 19:04

با استناد به یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم 1373، ص 143) این تغییر اعمال شد:
بیت اول: مردی -> مردمی
در حاشیه‌ی کتاب این مطلب را دستنویس کرده‌ام:
تنها ابوالفرج رونی، بهار و رودکی به این وزن شعر گفته‌اند (مفاعیل مفاعیل فاعلات).
منبع این گزاره را ننوشته‌ام. در هر صورت خواندن این شعر برای من مشکل است و فکر می‌کنم مصرعهای دوم بیتهای اول و سوم با وزن ذکر شده همخوانی ندارند یا با نوعی سکته‌ی عروضی نامطبوع به آن وزن قابل تقطیعند.

1392/01/19 15:04
مجتبی محمدی

به نظر می رسد در مصراع اول "می" نخست "باده" و "می" ثانی مربوط به آرد باشد یعنی"می آرد" پس "مردمی" صحیح به نظر نمی رسد،در مرد مصرع دوم باید گفته شود:شمس قیس این بیت را اشتباه خوانده است ،مصرع دوم را "وازاده "خوانده که وزن شعر را مختل می کند،لذا باید به صورت مدرج گونه خوانده شود،یعنی "پدید و آزاده" نه "وازاده" و اختیار شعری هم نیست.اینگونه وزن شعر نیز درست می آید.به نقل از دکتر نوریان.

1397/12/15 17:03
مجتبی

وزن(مفاعیل مفاعیل فاعلات) که جمیدرضا به آن اشاره کرده است را در واقع بر طبق معیارهای بکار رفته در سایت گنجور باید بصورت (مفاعیل مفاعیل فاعلن) بیان کنیم زیرا رکن (فاعلات) در این سایت رکن چهار بخشی میباشد که بخش آخر آن ساکن نیست و در آخر اوزان عروضی بکار نمی رود اما رکن (فاعلن) است که سه بخشی و بخش آخرش ساکن است و در انتهای وزن هم می تواند بکار رود.

1397/12/15 17:03
مجتبی

با عرض معذرت حمیدرضا را اشتباه تایپ کردم که تصحیح میکنم.

1398/08/15 03:11
حسین شنبه‌زاده

وزنِ شعر را به اشتباه نوشته‌اید. وزنِ صحیح این است:
مفاعیلُ مفاعیلُ فاعلُن.
بحرِ قریبِ مسدّسِ مکفوفِ محذوف (در اینجا «مقصور.»)

1404/01/18 20:04
میثم ق

باین وزن روی تمام مصرعها میشینه بجز مصرع ششم. که قطعا با هجای بلند شروع میشه. حتی اگر بخوایم اختیار قلب رو در نظر بگیریم باز هم این مصرع کلا یک هجا نسبت به بقیه مصرعها کم داره

1398/08/15 03:11
حسین شنبه‌زاده

ضمناً مصرعِ دوم به این شکل درست است: وُ آزاده‌نژاد از درم‌خرید.
حسبِ گفته‌های آقای دکتر محمد غلامرضایی در دورۀ رودکیِ دانشگاه شهید بهشتی. در تصحیحِ آقای جعفرِ شعار تا جایی که به یاد می‌آوردم «و» ندارد. آن تصحیح ایرادهای مکرر دارد. بدونِ «و» وزنش غلط است.