بخش ۲ - گفتار در آفرینش مردم
مگر مردمی خیره دانی همی
جز این را ندانی نشانی همی
تو را از دو گیتی برآورده اند
به چندین میانجی بپرورده اند
نخستین به فطرت پسین شمار
تویی خویشتن را به بازی مدار
شنیدم ز دانا دگرگونه زین
چه دانیم راز جهان آفرین
نگه کن سرانجام خود را ببین
چو کاری بیابی بهی برگزین
به رنج اندر آری تنت را رواست
که خود رنج بردن به دانش سزاست
به رنج اندر است ای خردمند گنج
نیابد کسی گنج نابرده رنج
نه گشت زمانه بفرسایدش
نه این رنج و تیمار بگزایدش
ازو دان فزونی وز او دان شمار
بد و نیک نزدیک او آشکار
ز یاقوت سرخست چرخ کبود
نه از باد و آب و نه از گرد و دود
بخش ۱ - گفتار در آفرینش جهان: از آغاز باید که دانی درستبخش ۳ - گفتار در آفرینش آفتاب: به چندان فروغ و به چندان چراغ
اطلاعات
وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
مگر مردمی خیره دانی همی
جز این را ندانی نشانی همی
هوش مصنوعی: آیا میدانی که مردم خیرهسر چه نشانی دارند، اگر نه، پس نشانی از آنها نمیدانی؟
تو را از دو گیتی برآورده اند
به چندین میانجی بپرورده اند
هوش مصنوعی: تو را از دنیای دوگانه (دنیا و آخرت) به وجود آوردهاند و برای پرورش تو از چندین واسطه و وسیله بهره گرفتهاند.
نخستین به فطرت پسین شمار
تویی خویشتن را به بازی مدار
هوش مصنوعی: شما از ابتدا دارای طبیعتی هستید که نباید خود را بازیچه دیگران کنید.
شنیدم ز دانا دگرگونه زین
چه دانیم راز جهان آفرین
هوش مصنوعی: از یک آدم عالم شنیدم که ممکن است ما به شکلی متفاوت درباره راز خالق جهان فکر کنیم.
نگه کن سرانجام خود را ببین
چو کاری بیابی بهی برگزین
هوش مصنوعی: به مسیر زندگیات نگاه کن و آیندهات را ببین. وقتی که به هدفی رسیدی، بهترین و نیکترین کار را انتخاب کن.
به رنج اندر آری تنت را رواست
که خود رنج بردن به دانش سزاست
هوش مصنوعی: اگر به خاطر کسب دانش و آگاهی دچار زحمت و سختی شوی، این زحمت برایت قابل قبول و مناسب است، چون خود مشقت کشیدن برای یادگیری و علم آموزی ارزشمند است.
به رنج اندر است ای خردمند گنج
نیابد کسی گنج نابرده رنج
هوش مصنوعی: به زحمت میرسد، ای دانا، گنج و نعمت؛ هیچکس بدون زحمت و تلاش به گنجهای واقعی دست نمییابد.
نه گشت زمانه بفرسایدش
نه این رنج و تیمار بگزایدش
هوش مصنوعی: نه زمانه او را فرسوده میکند و نه این درد و زحمت او را رها میسازد.
ازو دان فزونی وز او دان شمار
بد و نیک نزدیک او آشکار
هوش مصنوعی: از او علم و دانایی بیشتر بگیر و با او دانش را بشمار؛ خوبیها و بدیها در نزدیک او روشن و آشکار است.
ز یاقوت سرخست چرخ کبود
نه از باد و آب و نه از گرد و دود
هوش مصنوعی: آسمان رنگی همچون یاقوت سرخ دارد و این رنگ نتیجه باد، آب، گرد و غبار نیست.