رباعی شمارهٔ ۶
اطلاعات
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
خوانش ها
رباعی شمارهٔ ۶ به خوانش بهناز شکوهی
حاشیه ها
مصرع سوم یک کلمه «خسته» اضافه دارد احتمالاً
سلام وزن مصرع سوم اشتباه هیت احتمالا یک کلمه ی (خسته) اصافه هست
کلمه خسته اول مصرع سوم بنظر اضافه میاد""آواز تو گر خسته شود خسته شویم""
احتمالا در مصرع اول از بیت دوم بجای کلمه خسته کلمه خجسته صحیح باشد.
به این دلیل که:
آواز دوست همواره خجسته است و خسته نیست.
آواز خجسته تو گر خسته شود خسته شویم آواز تو چون نای شکرخا بادا
8341
“آواز تو گر خسته شود خسته شویم“
❋ بدیعالزمان فروزانفر ❋
با سپاس فراوان از دست اندرکاران گرامی
سایت ارزشمند گنجور
آواز تو گر خسته شود خسته شویم
آواز تو چون نای شکرخا بادا
نرم و عاشقانه، و سرشار از سپردنِ دل به نغمهٔ حق.
کمی در آن درنگ کنیم:
«آواز تو را طبع دل ما بادا»
یعنی دل ما، کوکِ صدای تو باشد؛
نه سازِ خودخواهی، نه نغمهٔ بازار.
«اندر شب و روز شاد و گویا بادا»
این آواز، مقطعی نیست؛
هم در تاریکی، هم در روشنایی جاریست.
«آواز تو گر خسته شود خسته شویم»
این اوجِ تسلیم است:
من با تو زندهام،
جدا از تو معنا ندارم.
«آواز تو چون نای شکرخا بادا»
نای، خود تهی است،
اما چون دم در او افتد،
شیرینترین صدا را میدهد.
مولانا اینجا دارد میگوید:
خوشبختیِ جان، در همصدا شدن است،
نه در بلندتر خواندن.
و عجیب نیست که این بیت را آوردی؛
چون تمام مسیر گفتوگوی امشب ما
از گفتن → شنیدن → همنوا شدن عبور کرد.
**رباعی دعاگونه و عاشقانه مولانا:**
**مصراع اول: "آواز ترا طبع دل ما بادا"**
باشد که آواز تو، طبیعت و سرشت دل ما شود - دل ما همان آواز تو باشد، نه چیز دیگر.
**مصراع دوم: "اندر شب و روز شاد و گویا بادا"**
باشد که شب و روز، شاد و سخنگو باشد (با آواز تو).
**مصراع سوم: "آواز تو گر خسته شود خسته شویم"**
اگر آواز تو خسته شود، ما هم خسته میشویم - سرنوشت ما به صدای تو گره خورده است.
**مصراع چهارم: "آواز تو چون نای شکرخا بادا"**
باشد که آواز تو مانند نای شیریننوا باشد.
**لایههای معنایی:**
**وابستگی مطلق:**
- دل ما = آواز تو (هویت یکسان)
- ما خسته = تو خسته (سرنوشت مشترک)
- این فراتر از عشق است - این اتحاد کامل است
**نماد نای:**
نای در عرفان مولانا نماد خاصی دارد:
- جدا افتاده از نیستان (فراق)
- نالهکنان (شکایت)
- شیریننوا (با همه درد، زیباست)
**ساختار دعایی:**
سه بار "بادا" (باشد) - این دعا و آرزوست:
1. باشد که طبع دل ما شوی
2. باشد که شب و روز شاد باشد
3. باشد که چون نای شیرین بنوازی
**تناقض زیبا در مصراع سوم:**
عاشق میگوید: "اگر تو خسته شوی، من هم خسته میشوم" - اما بلافاصله دعا میکند: "مثل نای (که همیشه مینوازد) باش!"
یعنی: من حاضرم با تو خسته شوم، اما آرزویم این است که هرگز خسته نشوی!
**پیام:**
این رباعی اوج وابستگی عاشقانه است - عاشق میگوید:
- هستی من، آواز توست
- شادی من، صدای توست
- خستگی من، خستگی توست
- اما دعایم این است که همیشه بنوازی!
**ارتباط با مثنوی:**
یادآور آغاز مثنوی است: "بشنو از نی چون حکایت میکند..." - همان نای که اینجا نماد آواز محبوب است.
رباعیای است که تسلیم محض و عشق بیقید را به زیباترین شکل بیان میکند!

مولانا