رباعی شمارهٔ ۱۸
اطلاعات
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
خوانش ها
رباعی شمارهٔ ۱۸ به خوانش بهناز شکوهی
حاشیه ها
در مصرع دوم کلمه نطع بمعنی فرش است
جمع این رباعی از 2209
۱. «ای چرخ فلک به مکر و بدسازیها»
«چرخ فلک» نماد نظام کیهانی، گردش زمان و تقدیر است
«مکر و بدسازیها» اشاره به حوادث و نیروهای آزمونگر یا شرور نسبی دارد
این مصرع مثل یک صدا به هستی است: میگوید «تو که بازیها را رقم میزنی، من آگاهام»
۲. «از نطع دلم ببردهای بازیها»
استعاره از بازی شطرنج
«نطع دل» یعنی زمین یا فضای درونی قلب
«بازیها» → رخدادها، وسوسهها، فراز و نشیبها
معنا: این بازیهای کیهانی، دل را تکان داده و به حرکت واداشتهاند
۳. «روزی بینی مرا تو بر خوان فلک»
«خوان فلک» = صحنهٔ بزرگ جهان، میزبان سرنوشتها
بیت میگوید: روزی، هستی مرا در معرض دید و قضاوت بزرگ کیهانی میگذارد
یعنی همهٔ تجربهها و آزمونها «حساب» میشوند، اما نه به شکل تهدید، بلکه به عنوان نمایشِ رشد و عبور
۴. «سازم چون ماه کاسهپردازیها»
«ساز» = آگاه شدن، تنظیم شدن، همنوایی با نظم
«ماه» = نور، تجلی زیبایی و آرامش
«کاسهپردازیها» = کل بازیها و فراز و فرودها
معنا: در نهایت، جان میتواند همراه با این بازیها و آزمونها، زیبا و متعادل شود
جمعبندی عرفانی–سیستمی
این رباعی میگوید:
چرخ فلک (هوش کیهانی) بازیها و آزمونها را میآورد
دل (نطع) تکان میخورد و حرکت میکند
روزی همه چیز آشکار میشود
و جان میتواند با این جریانها همراه و موزون شود

مولانا