کز آتش خود بسوخت صد خارا را

ای باد سحر خبر بده مر ما را
در راه بدیدی دل آتش‌پا را
دیدی دل پرآتش و پرسودا را
کز آتش خود بسوخت صد خارا را
❋ بدیع‌الزمان فروزانفر ❋

با سپاس فراوان از دست اندرکاران گرامی
سایت ارزشمند گنجور

کز آتش خود بسوخته صد خارا را
12 هجا به این شکل تامین می شود...

کز آتش خود بسوخت !

ای باد سحر خبر بده مر ما را
باد سحر نمادِ پیام‌رسانِ عالمِ غیب است؛ ندای لطیف میان دلِ عاشق و حقیقت.
در ره دیدی آن دل آتش‌پا را
دلِ آتش‌پا، سالکی است که در راه عشق، بر آتش می‌دود و از سوختن نمی‌گریزد.
دیدی دل پرآتش و پرسودا را
دلِ پرسودا، جانِ بی‌قرارِ شیفته است؛ آگاهی‌ای که در التهابِ شوق می‌جوشد.
کز آتش خود بسوخت صد خارا را
عشقِ حقیقی چنان سوزان است که سخت‌ترین سنگ‌ها را نرم می‌کند؛
دلِ عاشق، عالمِ قساوت را به خاکستر بدل می‌سازد

،،،،،،،   

بسیار زیبا
بیاییم هر مصرع را جداگانه معنی کنیم و صنایع ادبی آن را بررسی نماییم:  

---

۱. «ای باد سحر خبر بده مر ما را»
- معنی: ای باد سحرگاهی، برای ما خبری بیاور؛ پیام‌آور باش و از حال محبوب یا دل خبر بده.  
- صنایع ادبی:
  - تشخیص: باد را مانند موجودی زنده و پیام‌رسان در نظر گرفته است.  
  - خطاب مستقیم: شاعر با «ای» باد را مورد خطاب قرار می‌دهد.  

---

۲. «در ره دیدی آن دل آتش‌پا را»
- معنی: آیا در راه، آن دلِ آتش‌پا (دلِ سوزان و بی‌قرار) را دیده‌ای؟  
- صنایع ادبی:
  - ترکیب استعاری: «دل آتش‌پا» یعنی دلی که پایش بر آتش است، کنایه از دل بی‌قرار و عاشق.  
  - کنایه: آتش‌پا بودن کنایه از شدت عشق و بی‌تابی.  

---

۳. «دیدی دل پرآتش و پرسودا را»
- معنی: آیا آن دل پر از آتش عشق و پر از سودا و اندیشه‌ی عاشقانه را دیده‌ای؟  
- صنایع ادبی:
  - مراعات نظیر: «آتش» و «سودا» هر دو در حوزه‌ی شور و التهاب‌اند.  
  - تکرار واژه‌ی «دل» برای تأکید و موسیقی درونی.  

---

۴. «کز آتش خود بسوخت صد خارا را»
- معنی: دلی که از آتش عشق خود، توانسته صد سنگ سخت (خارا) را بسوزاند. یعنی شدت عشق آن‌قدر است که حتی سنگ خارا را نرم و نابود می‌کند.  
- صنایع ادبی:
  - اغراق (مبالغه): سوزاندن «صد خارا» نشان‌دهنده‌ی شدت و قدرت عشق است.  
  - استعاره: «خارا» نماد سختی و مقاومت است؛ دل عاشق حتی سخت‌ترین دل‌ها را می‌سوزاند.  

---

جمع‌بندی
این ابیات گفت‌وگویی عاشقانه با «باد سحر» است. شاعر از باد می‌خواهد خبر دل بی‌قرار و پرآتش او را بیاورد. دل عاشق چنان سوزان است که حتی سنگ خارا را می‌سوزاند.  

صنایع برجسته: تشخیص، استعاره، کنایه، مراعات نظیر، اغراق، تکرار.  

---

می‌خواهید این ابیات را در یک شرح عرفانی هم باز کنم؟ مثلاً «باد سحر» به‌عنوان پیام‌آور الهی، «دل آتش‌پا» به‌عنوان سالک بی‌قرار، و «سوزاندن خارا» به‌عنوان قدرت عشق الهی در شکستن سختی‌های نفس.

ای باد سحر خبر بده مر ما را
باد سحر نمادِ پیام‌رسانِ عالمِ غیب است؛ ندای لطیف میان دلِ عاشق و حقیقت.
در ره دیدی آن دل آتش‌پا را
دلِ آتش‌پا، سالکی است که در راه عشق، بر آتش می‌دود و از سوختن نمی‌گریزد.
دیدی دل پرآتش و پرسودا را
دلِ پرسودا، جانِ بی‌قرارِ شیفته است؛ آگاهی‌ای که در التهابِ شوق می‌جوشد.
کز آتش خود بسوخت صد خارا را
عشقِ حقیقی چنان سوزان است که سخت‌ترین سنگ‌ها را نرم می‌کند؛
دلِ عاشق، عالمِ قساوت را به خاکستر بدل میکند

،،،،،،،،،

بسیار زیبا 🌹  
بیاییم هر مصرع را جداگانه معنی کنیم و صنایع ادبی آن را بررسی نماییم:  

---

۱. «ای باد سحر خبر بده مر ما را»
- معنی: ای باد سحرگاهی، برای ما خبری بیاور؛ پیام‌آور باش و از حال محبوب یا دل خبر بده.  
- صنایع ادبی:
  - تشخیص: باد را مانند موجودی زنده و پیام‌رسان در نظر گرفته است.  
  - خطاب مستقیم: شاعر با «ای» باد را مورد خطاب قرار می‌دهد.  

---

۲. «در ره دیدی آن دل آتش‌پا را»
- معنی: آیا در راه، آن دلِ آتش‌پا (دلِ سوزان و بی‌قرار) را دیده‌ای؟  
- صنایع ادبی:
  - ترکیب استعاری: «دل آتش‌پا» یعنی دلی که پایش بر آتش است، کنایه از دل بی‌قرار و عاشق.  
  - کنایه: آتش‌پا بودن کنایه از شدت عشق و بی‌تابی.  

---

۳. «دیدی دل پرآتش و پرسودا را»
- معنی: آیا آن دل پر از آتش عشق و پر از سودا و اندیشه‌ی عاشقانه را دیده‌ای؟  
- صنایع ادبی:
  - مراعات نظیر: «آتش» و «سودا» هر دو در حوزه‌ی شور و التهاب‌اند.  
  - تکرار واژه‌ی «دل» برای تأکید و موسیقی درونی.  

---

۴. «کز آتش خود بسوخت صد خارا را»
- معنی: دلی که از آتش عشق خود، توانسته صد سنگ سخت (خارا) را بسوزاند. یعنی شدت عشق آن‌قدر است که حتی سنگ خارا را نرم و نابود می‌کند.  
- صنایع ادبی:
  - اغراق (مبالغه): سوزاندن «صد خارا» نشان‌دهنده‌ی شدت و قدرت عشق است.  
  - استعاره: «خارا» نماد سختی و مقاومت است؛ دل عاشق حتی سخت‌ترین دل‌ها را می‌سوزاند.  

---

جمع‌بندی
این ابیات گفت‌وگویی عاشقانه با «باد سحر» است. شاعر از باد می‌خواهد خبر دل بی‌قرار و پرآتش او را بیاورد. دل عاشق چنان سوزان است که حتی سنگ خارا را می‌سوزاند.  

صنایع برجسته: تشخیص، استعاره، کنایه، مراعات نظیر، اغراق، تکرار.