6024

انجیر فروشی برای انچیرفروش مثال ما انسانها را گوید که در مستی و سادگی عمر را طی کرده و به مقام انسانی خود هم نمی رسیم.

سرمست زئیم :: سرمست زی ایم ::: سرمست زندگی میکنیم

انجیر فروش (انسان) چه بهتر است که از شیرینی‌های انجیر و این دنیای فانی دل بکند و شیرینی سرمستی فی الله را تجربه کند تا در آن دنیا هم سرخوش باشد

معنی موجز هر مصراع:

انجیرفروش را چه بهتر جانا
برای هر کس، بهترین کار همان است که با آن یکی شده و در آن حضور دارد.

ز انجیرفروشی ای برادر جانا
ارزش در خودِ نقش و شغل نیست، در صدقِ بودنِ انسان در آن است.

سرمست زئیم و مست میریم ای جان
زندگی و مرگِ عاشقانه، در حالِ بی‌خودی و شور.

هم مست دوان دوان به محشر جانا
حتی رستاخیز نیز برای عاشق، ادامهٔ همان شور و حرکت است.

جمع‌بندی کوتاه:
مولانا نشان می‌دهد که معنا در عنوان و ظاهر نیست، بلکه در مستیِ وجودی و حضورِ عاشقانه است؛ زندگی، مرگ و حتی محشر، برای اهلِ عشق یک جریانِ واحد و سرشار از شور است.

مصرع‌به‌مصرع معنا و صنایع ادبی را روشن می‌کنم:

---

۱. «انجیرفروش را چه بهتر جانا»
معنی: ای جان، برای انجیر‌فروش چه چیزی بهتر از انجیر فروختن؟ یعنی هر کس باید کار و شأن خود را بشناسد و همان را انجام دهد.  
صنایع ادبی:  
- تمثیل: انجیر‌فروش نماد کسی است که باید در حد و اندازه‌ی خود رفتار کند.  
- کنایه: «چه بهتر» یعنی مناسب‌ترین کار همان است که با طبع و شأن او سازگار است.

---

۲. «ز انجیرفروشی ای برادر جانا»
معنی: ای برادر جان، کار انجیر‌فروشی برای او بهترین و طبیعی‌ترین کار است.  
صنایع ادبی:  
- تکرار هنری: انجیر‌فروشی ↔ انجیر‌فروش.  
- خطاب مستقیم: «ای برادر جانا» برای صمیمیت و تأکید.

---

۳. «سرمست زئیم و مست میریم ای جان»
معنی: ما سرمست آمده‌ایم و مست می‌رویم، ای جان؛ یعنی آغاز و پایان ما در شور و بی‌خودی عشق است.  
صنایع ادبی:  
- تکرار: سرمست ↔ مست (برای شدت حالت).  
- کنایه: مست بودن کنایه از بی‌خودی، شور و جذبه‌ی عرفانی.  
- مراعات نظیر: آمدن ↔ رفتن.

---

۴. «هم مست دوان دوان به محشر جانا»
معنی: و حتی مست و دوان‌دوان به سوی محشر می‌رویم، ای جان؛ یعنی در قیامت نیز با همان شور و بی‌خودی عشق حاضر می‌شویم.  
صنایع ادبی:  
- اغراق: دوان‌دوان و مست به محشر رفتن.  
- استعاره: محشر نماد حضور در پیشگاه حقیقت.  
- کنایه: مست به محشر رفتن یعنی بی‌خودی عاشقانه حتی در لحظه‌ی حساب.

---

این چهار بیت با زبانی تمثیلی و طنز لطیف، مرز میان اهل کار دنیا و اهل شور عشق را نشان می‌دهد:  
انجیر‌فروش باید انجیر بفروشد، اما عاشق از آغاز تا پایان، مست و دوان‌دوان در مسیر حقیقت است.