گنجور

رباعی شمارهٔ ۱۱

افسوس که بیگاه شد و ما تنها
در دریائی کرانه‌اش ناپیدا
کشتی و شب و غمام و ما میرانیم
در بحر خدا به فضل و توفیق خدا

اطلاعات

وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
قالب شعری: رباعی
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

افسوس که بیگاه شد و ما تنها
در دریائی کرانه‌اش ناپیدا
هوش مصنوعی: وحشتناک است که در این ساعت دیر وقت، ما تنها در دریایی هستیم که ساحلش را نمی‌بینیم.
کشتی و شب و غمام و ما میرانیم
در بحر خدا به فضل و توفیق خدا
هوش مصنوعی: ما در دریای خداوند با کمک و رحمت او، در حال سفر و عبور از شب و تاریکی‌ها هستیم.

خوانش ها

رباعی شمارهٔ ۱۱ به خوانش بهناز شکوهی

حاشیه ها

1396/09/29 21:11
فرزام

بنظرم شاعر وضعیت بشر رو توصیف میکنه که در این جهان جدا افتاده و بدون درک از وضع و حال و مکان، فقط با توکل به ذات خداوند در حال طی کردن مسیر است

1396/09/07 03:12

یوم دانشجو
جمع این رباعی از 7796

1402/07/25 17:09
وحید یزدی

افسوس که دارد عمر ما به پایان می‌رسد و ما در این دنیا گرفتار تعلقات شده‌ایم و هر لحظه احتمال گمراهی وجود دارد. ما در کشتی هستیم، شب است، هوا هم ابری هست (کنایه از مشکلات زیاد)، ان‌شاءالله به فضل خداوند به ساحل نجات خواهیم رسید 

1404/10/30 15:12
جاوید مدرس اول رافض

معنی موجز هر مصراع:

افسوس که بیگاه شد و ما تنها
حسِّ دیرشدگی، غربت و بیداریِ ناگهانیِ انسان.

در دریائی کرانه‌اش ناپیدا
قرار گرفتن در هستیِ بی‌انتها و نامحدود.

کشتی و شب و غمام و ما میرانیم
زندگی در دلِ ابهام و تاریکی، همراه با مسئولیتِ هدایت خویش.

در بحر خدا به فضل و توفیق خدا
حرکت و نجات، نه به اتکای خود، بلکه با عنایت و یاری الهی.

جمع‌بندی کوتاه:
رباعی تصویری از انسانِ تنها در دریای بی‌کرانِ وجود است که در تاریکی و تردید حرکت می‌کند، اما امید و امکانِ رهایی را در فضل و توفیق الهی می‌یابد

مصرع‌به‌مصرع معنا و صنایع ادبی را روشن می‌کنم:

---

۱. «افسوس که بیگاه شد و ما تنها»
معنی: افسوس که دیر شد و ما تنها ماندیم؛ زمان از دست رفت و یاران از کنار ما رفتند.  
صنایع ادبی:  
- کنایه: «بیگاه شدن» کنایه از دیر شدن، فرصت از دست رفتن.  
- تضاد ضمنی: افسوس ↔ امید.  
- فضاسازی عاطفی: تنهایی در پایان روز.

---

۲. «در دریائی کرانه‌اش ناپیدا»
معنی: در دریایی افتاده‌ایم که ساحلش پیدا نیست؛ یعنی در جهانی بی‌کران و پرابهام.  
صنایع ادبی:  
- استعاره: دریا استعاره از جهان، سرنوشت یا مسیر معنوی.  
- اغراق: ناپیدا بودن کرانه.  
- تشبیه ضمنی: زندگی به دریای بی‌ساحل.

---

۳. «کشتی و شب و غمام و ما میرانیم»
معنی: در میان کشتی و شب و ابرهای تیره، ما در حرکتیم؛ یعنی در تاریکی و دشواری‌ها پیش می‌رویم.  
صنایع ادبی:  
- مراعات نظیر: کشتی، شب، غمام (ابر)، دریا.  
- استعاره: شب و غمام به‌عنوان نماد سختی و ابهام.  
- تشبیه ضمنی: انسان به ناخدایی که در تاریکی هدایت می‌کند.

---

۴. «در بحر خدا به فضل و توفیق خدا»
معنی: اما در دریای خدا، با فضل و توفیق او پیش می‌رویم؛ یعنی هدایت و حرکت ما به لطف الهی است، نه به توان خودمان.  
صنایع ادبی:  
- تکرار هنری: خدا ↔ خدا برای تأکید بر اتکای کامل.  
- استعاره: «بحر خدا» یعنی گستره‌ی رحمت و تقدیر الهی.  
- کنایه: فضل و توفیق خدا یعنی هدایت، حفاظت و همراهی.

---

این چهار بیت تصویری بسیار زیبا از انسانِ تنها در دریای بی‌کران هستی می‌سازد:  
تاریکی، ابر، بی‌ساحلی و تنهایی همه حضور دارند، اما حرکت و نجات تنها با فضل و توفیق الهی ممکن است.

.