اطلاعات
وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
قالب شعری: غزل/قصیده/قطعه
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
شیر گفت: سخن تو نیکو و آراسته است، لکن بقوت و درشت. جواب داد که:دل ملک در امضای باطل قوی تر، و درشت تر از سخن منست در تقریر حق، و چون تزویر و بهتان سبک استماع افتاد واجب کند که شنودن صدق و صواب گران نیاید، و زینهار تا این حدیث را بر دلیری و بی حرمتی فرموده نیاید، که دو مصلحت ظاهر را متضمن است: یکی آنکه مظلومان را بقصاص، خرسندی حاصل آید و ضمایر ایشان از غل و استزادت پاک شود، و چنان نیکوتر که آنچه در دل من است ظاهر کنم تا حضور و غیبت من ملک را یکسان گردد، و چیزی باقی نماند که سبب عداوت و موجب غصه تواند بود؛ و دیگر آنکه خواستم که حاکم این حادثه عقل رهنمای و عدل جهان آرای ملک باشد؛ و امضای حکم پس از شنودن سخن متظلم نیکوتر آید.
هوش مصنوعی: شیر گفت: سخن تو زیبا و مرتب است، اما دارای نیرویی و شدت خاص میباشد. شخصی پاسخ داد که: دل پادشاه در تأیید باطل قویتر و با شدت بیشتری از سخن من در بیان حق است. و زمانی که تزویر و تهمت به آسانی شنیده میشود، ضروری است که شنیدن حقیقت و درستی برای کسی سنگین نباشد. باید مراقب بود که این موضوع به دلیری و بیاحترامی تعبیر نشود، زیرا دو فایده مهم را در بر دارد: اول اینکه مظلومان از حق خود برخوردار میشوند و روحشان از زحمت و رنج پاک میشود، و بهتر آن است که آنچه در دل دارم را ابراز کنم تا حضور و غیاب من برای پادشاه یکسان باشد و چیزی باقی نماند که باعث کینه و غم شود؛ دوم اینکه قصد داشتم که حاکم این ماجرا فردی عاقل و عادل باشد و تصویب حکم پس از شنیدن سخن شکایت کننده پسندیدهتر است.
شیر گفت: همچنین است، لاجرم تثبت در کار تو بجای آوردیم و در استخلاص تو از این غرقاب عنایت فرمود. جواب گفت: اگر مخرج به رای و رافت ملک اتفاق افتاد تعجیل بکشتن هم بفرمان او بود. شیر فرمود که: تو ندانی که طلب مخلص از ورطه هلاک اگر چه قصدی رفته باشد شایع تر احسانی و فاضل تر امتنانی است؟ شگال گفت: همچنین است، و من بعمرهای دراز شکر کرامات و عواطف نتوانم گزارد، و این عفو و رحمت پس از وعده انکار و عقوبت بر همه نعمتها راجح است.
هوش مصنوعی: شیر گفت: درست است، به همین دلیل ما برای نجات تو از این وضعیت دشوار تلاش کردیم و به تو کمک کردیم. شگال پاسخ داد: اگر در راستای نجات من، لطف و محبت پادشاه هم دخالت کرده باشد، زودتر از آنچه که فکر میکردیم به نتیجه رسیدهایم. شیر گفت: آیا نمیدانی که درخواست نجات از ورطه هلاکت، حتی اگر نیت خوبی داشته باشی، از نظر نیکی و بخشش بر همه چیز برتری دارد؟ شگال replied: بله، همینطور است، و من برای قدردانی از لطفها و مهربانیها نمیتوانم عمرم را کافی بدانم و این بخشش و رحمت که بعد از وعدهی عذاب و تنبیه به من رسیده، بر سایر نعمتها ارجحیت دارد.
و پیش ازین ملک را مخلص و مطیع و یک دل و ناصح بودم و جان و بینایی فدای رضای او میداشتم.
هوش مصنوعی: قبل از این، من به پادشاه دلسوزی و وفاداری نشان میدادم و با تمام وجود و نیت پاک در خدمت او بودم و جان و بیناییام را فدای رضایت او میکردم.
چون دست بکردم آنچه فرمودی تو
چون دیده بدیدم آنچه بنمودی تو
هوش مصنوعی: وقتی که به خواستهات عمل کردم، آنچه را که به من نشان دادی، با چشمان خود دیدم.
و آنچه میگویم نه از برای آن میگویم تا بر رای ملک در حادثه خویش خطایی ثابت کنم یا عیبی و وصمتی بجانب او منسوب گردانم، اما حسد جاهلان در حق ارباب هنر و کفایت رسمی مالوف و عادتی مستمر است و بسته گردانیدن آن طریق متعذر،
هوش مصنوعی: من چیزی که میگویم، نمیگویم تا بخواهم در مورد نظر دیگران نسبت به یک رویداد خاص قضاوتی کنم یا عیبی به کسی نسبت دهم. بلکه حسادت نادانان به انسانهای هنرمند و توانمند، یک رفتار عادی و همیشگی است که مقابله با آن کار سختی است.
لکن از اینها چه فایده؟ بیچارگان یاران گیرند و مذلتها کشند و مکرها اندیشند و مخدوم را مداهننت کنند و در تخریب ولایت و ناحیت کوشند و بعشوه جهانی را مستظهر گردانند و همه جوانب را بوعدهای دروغ بدست آرند و حاصل جز حسرت و ندامت نباشد. چه همیشه حق منصور بوده است و باطل مقهور، و ایزد تعالی خاتمت محمود و عاقبت مرضی و اصحاب صلاح و دیانت و ارباب سداد و امانت را ارزانی داشته است و یابی الله الا ان یتم نوره و لوکره الکافرون.
هوش مصنوعی: اما از این مسائل چه سودی حاصل میشود؟ بیچارگان دوستانی مییابند و در ذلتها زندگی میکنند و نقشههایی در سر دارند و به خدمتگزاران خود تملق میگویند و در تخریب ولایت و مناطق خود تلاش میکنند و با فریب، جهانیان را به خود وابسته میکنند و با وعدههای دروغین همه چیز را به دست میآورند، اما نتیجهای جز حسرت و پشیمانی نخواهند داشت. زیرا همواره حق پیروز بوده و باطل شکستخورده است و خداوند متعال، پایان نیکو و نتیجه پسندیده را به اهل صلاح و دیانت و امانت عطا کرده است. و آیا جز این است که خداوند میخواهد نورش را کامل کند، هرچند کافران نخواهند؟
و با این همه میترسم که عیاذابالله خصمان میان من و ملک مجال مداخلت دیگر یاوند و الا بودیم ترا بنده همینیم ترا
هوش مصنوعی: هرچند از تو خواهش میکنم که در امور من هیچ کس دخالت نکند، اما از این میترسم که دشمنان میان من و تو، ای ملک، راهی برای مداخله پیدا کنند؛ و اگر نه، من فقط بنده تو هستم.