گنجور

بخش ۴

دمنه گفت: بدانستم لکن هرکه به ملوک نزدیکی جوید برای طمع قوت نباشد که شکم به هرجای و به هرچیز پر شود:

و هل بطن عمرو غیر شبر لمطعم؟

فایده تقرب به ملوک رفعت منزلت است و اصطناع دوستان و قهر دشمنان؛ و قناعت از دنائت همّت و قلّت مروّت باشد

از دنائت شمر قناعت را
همّتت را که نام کرده‌ست آز؟

و هرکه‌را همّت او طعمه است در زمره بهایم معدوم گردد، چون سگ گرسنه که به استخوانی شاد شود و به پاره‌ای نان خشنود گردد، و شیر باز اگر در میان اشکار خرگوش گوری بیند دست از خرگوش بدارد و روی به گور آرد.

با همّت باز باش و با رای پلنگ
زیبا به گه شکار، پیروز به جنگ

و هرکه به محل رفیع رسید اگرچه چون گل کوتاه زندگانی باشد عقلا آن را عمر دراز شمرند به حسن آثار و طیب ذکر، و آنکه به خمول راضی گردد اگر چه چون برگ سرو دیر پاید به نزدیک اهل فضل و مروّت وزنی نیارد.

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: غزل/قصیده/قطعه
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

دمنه گفت: بدانستم لکن هرکه به ملوک نزدیکی جوید برای طمع قوت نباشد که شکم به هرجای و به هرچیز پر شود:
هوش مصنوعی: دمنه گفت: من این موضوع را می‌دانستم، اما هر کسی که به نزدیکان پادشاهی نزدیک می‌شود، نباید به خاطر طمع و خودخواهی باشد، چون شکم به هر چیزی پر نمی‌شود و باید در انتخاب چیزهای خوب دقت کرد.
و هل بطن عمرو غیر شبر لمطعم؟
هوش مصنوعی: آیا در دل امروزی برای غذا چیزی غیر از یک شبر وجود دارد؟
فایده تقرب به ملوک رفعت منزلت است و اصطناع دوستان و قهر دشمنان؛ و قناعت از دنائت همّت و قلّت مروّت باشد
هوش مصنوعی: نزدیکی به پادشاهان باعث بالا رفتن جایگاه فرد و همچنین دوستی با دوستان و دوری از دشمنان می‌شود. همچنین قناعت به معنای داشتن شخصیت والا و کمبود شجاعت است.
از دنائت شمر قناعت را
همّتت را که نام کرده‌ست آز؟
هوش مصنوعی: از پست‌فطرتی، قناعت را هم‌چون آزمایش همت خود نپندار.
و هرکه‌را همّت او طعمه است در زمره بهایم معدوم گردد، چون سگ گرسنه که به استخوانی شاد شود و به پاره‌ای نان خشنود گردد، و شیر باز اگر در میان اشکار خرگوش گوری بیند دست از خرگوش بدارد و روی به گور آرد.
هوش مصنوعی: هرکس که اهداف و آرزوهایش محدود و پست باشد، مانند حیوانات بی‌ارزش خواهد شد و از نظر معنوی نابود می‌گردد، همان‌طور که سگی گرسنه به دیدن یک استخوان خوشحال می‌شود یا با خوردن یک تکه نان راضی می‌شود. همچنین، اگر یک شیر وقتی در میان خرگوش‌ها باشد، به دیدن گور (موش) بپردازد، به احتمال زیاد از خرگوش‌ها صرف‌نظر کرده و به سمت گور خواهد رفت.
با همّت باز باش و با رای پلنگ
زیبا به گه شکار، پیروز به جنگ
هوش مصنوعی: با اراده‌ای قوی و دریافتی همچون تدبیر پلنگ زیبا، در زمان مناسب و هنگام شکار، بر دشمنان پیروز شو.
و هرکه به محل رفیع رسید اگرچه چون گل کوتاه زندگانی باشد عقلا آن را عمر دراز شمرند به حسن آثار و طیب ذکر، و آنکه به خمول راضی گردد اگر چه چون برگ سرو دیر پاید به نزدیک اهل فضل و مروّت وزنی نیارد.
هوش مصنوعی: هر کسی که به مقام و منزلت بالایی برسد، حتی اگر زندگی‌اش کوتاه باشد، با توجه به آثار و یاد نیکویی که از خود بر جای می‌گذارد، عمرش را طولانی به حساب می‌آورند. اما کسی که به زندگی در خفا و ناشناسی راضی باشد، حتی اگر عمرش طولانی‌تر باشد، در نظر اهل فضل و ادب ارزشی ندارد.

حاشیه ها

1394/07/19 09:10
ماهور

دو بیت عربی نوشته نشده است

1403/01/03 08:04
بهزاد دماوندی

درود دوستان 
خواندن کتاب تراژدی قدرت در شاهنامه ، نوشته مصطفی رحیمی ، مرا بدین جای رهنمون ساخت . 
این متن را به عنوان شاهدی بر ستایش و شیفتگی قدرت در کتاب آورده است . خمول از ریشه کلمه خمل می باشد که در معنایش آمده : خَمَل (به فتح خاء و میم) و خُمول (به ضم خاء) از واژگان نهج البلاغه به معنای خفی شدن و آرام شدن است.