گنجور

بخش ۱۳

و پادشاه موفق آنست که تامل او از خواتم کارها قاصر نیاید. و نظر بصیرت او به اواخر اَعمال محیط گردد، و نهمت به اختیار کم‌آزاری و ایثار نکوکاری مصروف دارد، و سخن بندگان ناصح را استماع نماید.

بدکاستن و نیک فزودن باید
زیرا که همی‌کشت درودن باید

و معلوم است که ملک به رای صایب و فکرت ثاقب خویش مستقل است و از شنودن این ترهات مستغنی، و هر مثال که دهد جز به تلقین دولت و الهام سعادت نتواند بود. و به دست بندگان همین است که در تقریر نصایح اطناب لازم شمرند. مگر بعضی از حقوق اولیای نعم به ادا رسد. و بنده این قدر مقرر می‌گرداند که: اگر رای ملک بیند که زبان‌های خاص و عام ثنای او را گویان باشد و دل‌های او را جویان.

هر کجا فریاد خیزد مقصد فریاد باش
سایه بر مظلوم گستر آفتاب داد باش

و شاه ازین موعظت مستغنی است، و این غلو بدان رفت تا برای یک زن چندین فکرت به ضمیر‌ِ مبارک راه ندهد، که از تمتع دوازده هزار زن که در خدمت‌‌سرای‌اند باز مانَد و ازان فایده‌ای حاصل نیاید.

بخش ۱۲ - حکایت دو کبوتر: آورده‌اند که جفتی کبوتر دانه فراهم آوردند تا خانه پُر کنند. نر گفت: «تابستان است و در دشت علفْ فراخ؛ این دانه نگاه داریم تا زمستان که در صحراها بیش چیزی نیابیم بدین روزگار گذرانیم.» ماده هم برین اتفاق کرد و بپراگندند. و دانه آنگاه که بنهاده بودند نم داشت، آوند پر شد. چون تابستان آمد و گرمی دران اثر کرد دانه خشک شد و آوند تهی نمود، و نر غایب بود، چون باز رسید و دانه اندک‌تر دید گفت: بخش ۱۴: چون ملک این فصل بشنود از هلاک زن بترسید، گفت: به یک کلمه که در حال خشم بر زبان ما رفت تعلق کردی و نفس بی‌نظیر را باطل گردانیدی، و دران چنانکه لایق حال ناصحان تواند بود تأملی و تثبُّتی به‌جای نیاوردی؟ در اثنای این عبارت بر لفظ راند که: سخت اندوهناک شدم به هلاک ایران‌دخت‌. وزیر گفت: دو تن همیشه اسیر اندوه و بستهٔ غم باشند: یکی آنکه نهمت به بد‌کرداری مصروف دارد؛ و دیگر آنکه در حال قدرت‌، نیکویی کردن فرض نشمرَد، مدت دولت و تمتع نعمت به دنیا ایشان را اندک دست دهد و غم و حسرت در آخرت بسیار.

اطلاعات

وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
قالب شعری: غزل/قصیده/قطعه
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

و پادشاه موفق آنست که تامل او از خواتم کارها قاصر نیاید. و نظر بصیرت او به اواخر اَعمال محیط گردد، و نهمت به اختیار کم‌آزاری و ایثار نکوکاری مصروف دارد، و سخن بندگان ناصح را استماع نماید.
هوش مصنوعی: پادشاهی که موفق است باید در تمام کارهای خود تأمل و دقت کند و به عاقبت امور توجه داشته باشد. او باید تلاش کند که کمترین آسیب را به دیگران برساند و در عوض به کارهای نیکو بپردازد. همچنین باید به سخنان بیدارگرانه و نصیحت‌های بندگان گوش دهد.
بدکاستن و نیک فزودن باید
زیرا که همی‌کشت درودن باید
هوش مصنوعی: برای داشتن زندگی بهتر، باید چیزهای منفی را کم کنیم و به کارهای خوب برسیم، زیرا این کار باعث پیشرفت و رشد ما می‌شود.
و معلوم است که ملک به رای صایب و فکرت ثاقب خویش مستقل است و از شنودن این ترهات مستغنی، و هر مثال که دهد جز به تلقین دولت و الهام سعادت نتواند بود. و به دست بندگان همین است که در تقریر نصایح اطناب لازم شمرند. مگر بعضی از حقوق اولیای نعم به ادا رسد. و بنده این قدر مقرر می‌گرداند که: اگر رای ملک بیند که زبان‌های خاص و عام ثنای او را گویان باشد و دل‌های او را جویان.
هوش مصنوعی: ملک به طور مستقل و با تفکر عمیق خود عمل می‌کند و نیازی به شنیدن صحبت‌های بی‌پایه و اساس ندارد. هر مثالی که زده شود، فقط می‌تواند با الهام از دولت و سعادت واقعی باشد. وظیفه بندگان این است که در بیان نصایح به تفصیل بپردازند، مگر اینکه برخی از حقوق بزرگواران به درستی ادا شود. من به این نکته تأکید می‌کنم که اگر ملک ببیند که مردم خاص و عام درباره او سخن می‌گویند و دل‌هایشان به او میل دارد، این خود نشانه‌ای است.
هر کجا فریاد خیزد مقصد فریاد باش
سایه بر مظلوم گستر آفتاب داد باش
هوش مصنوعی: هر جا که صدای فریادی شنیده می‌شود، بدان که جایی برای دادخواهی و رسیدگی به حق مظلومان وجود دارد. مثل سایه‌ای که بر سر مظلومان می‌افتد، باید در پی حمایت از آنها و برقراری عدالت باشیم.
و شاه ازین موعظت مستغنی است، و این غلو بدان رفت تا برای یک زن چندین فکرت به ضمیر‌ِ مبارک راه ندهد، که از تمتع دوازده هزار زن که در خدمت‌‌سرای‌اند باز مانَد و ازان فایده‌ای حاصل نیاید.
هوش مصنوعی: شاه نیازی به این پند و اندرزها ندارد، زیرا این افراط به گونه‌ای است که ممکن است به خاطر یک زن، افکار متعددی به ذهن او راه پیدا کند. در حالی که او از لذت داشتن دوازده هزار زن که در حرمسرا هستند، باید بهره‌مند شود و نباید این فرصت را از دست بدهد.