گنجور

شمارهٔ ۴

دل که زیاده می کند، قاعده نیاز را
مایه ناز می شود، خوی بهانه ساز را
خون کدام بی گنه ریخته بر زمین،که تو
بر زده ای چو شاخ گل، دامن سروناز را
پیش تو نیم جان خود بازم، اگر ز مردمی
بازکنی به سوی من، نرگس نیم باز را
تا به درون بزم خویش از سر ناز خوانی ام
آیم و از برون در، عرض کنم نیاز را
وعده خلاف کرده ای با من وسازی ام خجل
رنجه به فرض اگر کنی، لعل فسانه ساز را
میلی خسته، بگسلد رشته عمر کوتهت
رخصت سرکشی دهد، گر مژه دراز را

اطلاعات

وزن: مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن (رجز مثمن مطوی مخبون)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

دل که زیاده می کند، قاعده نیاز را
مایه ناز می شود، خوی بهانه ساز را
هوش مصنوعی: وقتی دل انسان آرزوهای زیادی دارد و از نیازهایش فراتر می‌رود، این حالت می‌تواند باعث شود که شخص بهانه‌جو و لوس شود. در واقع، اگر دل به خواسته‌های بیش‌تری دل ببندد، ممکن است از قاعدهٔ طبیعی نیاز خارج شده و به دنبال بهانه‌هایی برای ناز کردن و لجبازی بیفتد.
خون کدام بی گنه ریخته بر زمین،که تو
بر زده ای چو شاخ گل، دامن سروناز را
هوش مصنوعی: کدام انسان بی‌گناه است که به ناحق جانش بر زمین ریخته شده و تو، مانند شاخه‌ی گلی، دامن ظرافت و زیبایی را به زمین می‌زنی؟
پیش تو نیم جان خود بازم، اگر ز مردمی
بازکنی به سوی من، نرگس نیم باز را
هوش مصنوعی: در مقابل تو، من همچنان وجود ناقصی از خود دارم. اگر تو با گذشته‌ات خداحافظی کنی و به سمت من بیایی، می‌توانم به تو عشق نشان دهم، همان‌طور که نرگسی که هنوز به طور کامل شکفته نشده است.
تا به درون بزم خویش از سر ناز خوانی ام
آیم و از برون در، عرض کنم نیاز را
هوش مصنوعی: من با ناز و لطافت وارد مهمانی خودت می‌شوم و از بیرون می‌خواهم نیازهایم را به تو بگویم.
وعده خلاف کرده ای با من وسازی ام خجل
رنجه به فرض اگر کنی، لعل فسانه ساز را
هوش مصنوعی: تو با من وعده‌ای خلاف کرده‌ای و حالا مرا در وضعیت شرمنده و ناراحت قرار داده‌ای. اگر فرض کنیم که تو برای من ساز خوش‌نوایی بزنید، این کار به هیچ وجه نمی‌تواند رنجش من را کاهش دهد.
میلی خسته، بگسلد رشته عمر کوتهت
رخصت سرکشی دهد، گر مژه دراز را
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی از محدودیت‌های زندگی‌ات رها شوی و فرصتی برای آزادی و شوریدگی بیابی، باید از خواب و بی‌تحرکی کنار بکشی و به زندگی‌ات حیات ببخشی.