گنجور

۵ - النوبة الاولى

قوله تعالی: «وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ» و پس هر ظنّی مرو بنادانی و آنچ ندانی مگوی، «إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ» که از نیوشیدن و نگرستن و اندیشیدن بدل، «کُلُّ أُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا (۳۶)» شما را بخواهند پرسید.

«وَ لا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحاً» و در زمین بکشّی مرو، «إِنَّکَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ» که نه در زمین فرو خواهی شد اگر فروتنی کنی، «وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولًا (۳۷)» و نه با کوه هم سر خواهی شد اگر بر تنی کنی.

«کُلُّ ذلِکَ کانَ سَیِّئُهُ» آن همه بد است، «عِنْدَ رَبِّکَ مَکْرُوهاً (۳۸)» بنزدیک خداوند تو ناپسندیده.

«ذلِکَ مِمَّا أَوْحی‌ إِلَیْکَ رَبُّکَ» آن همه از آن پیغام است که اللَّه تعالی داد بتو، «مِنَ الْحِکْمَةِ» از علم، «وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ» و با اللَّه تعالی خدایی دیگر مخوان، «فَتُلْقی‌ فِی جَهَنَّمَ» که در او کنند ترا در دوزخ، «مَلُوماً مَدْحُوراً (۳۹)» نکوهیده و رانده.

«أَ فَأَصْفاکُمْ رَبُّکُمْ بِالْبَنِینَ» باش خداوند بگزید شما را پسران، «وَ اتَّخَذَ مِنَ الْمَلائِکَةِ إِناثاً» و خود را از فریشتگان دختران گرفت، «إِنَّکُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظِیماً (۴۰)» شما می‌گوئید سخنی بزرگ.

«وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِی هذَا الْقُرْآنِ» سخن روی بر روی گردانیدیم درین قرآن، «لِیَذَّکَّرُوا» تا دریابند و پند پذیرند، «ما یَزِیدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً (۴۱)» و نمی‌فزاید ایشان را این سخن مگر رمیدن.

«قُلْ لَوْ کانَ مَعَهُ آلِهَةٌ» گوی اگر با اللَّه تعالی خدایان دیگر بودی «کَما یَقُولُونَ» چنانک شما می‌گویید، «إِذاً لَابْتَغَوْا إِلی‌ ذِی الْعَرْشِ سَبِیلًا (۴۲)» آن گه آن خدایان اگر بودندی بخداوند عرش راه جستندی.

«سُبْحانَهُ وَ تَعالی‌ عَمَّا یَقُولُونَ» چون پاکست و برتر از آنچ می‌گویند «عُلُوًّا کَبِیراً (۴۳)» برتریی بزرگ.

«تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ» بپاکی می‌ستاید او را آسمان ها هر هفت و زمینها، «وَ مَنْ فِیهِنَّ» و هر که در آنست، «وَ إِنْ مِنْ شَیْ‌ءٍ إِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ» و نیست هیچیز مگر که او را می‌ستاید و بپاکی او را سخن میگوید بحمد اللَّه، «وَ لکِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ» لکن شما در نمی‌یابید ستودن ایشان، «إِنَّهُ کانَ حَلِیماً» که اللَّه تعالی فرا گذارنده است دشمنان را ببردباری، «غَفُوراً (۴۴)» پوشنده است بر آشنایان بآمرزگاری.

«وَ إِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ» و هر گه که قرآن در خواندن گری، «جَعَلْنا بَیْنَکَ وَ بَیْنَ الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً (۴۵)» ما میان تو و میان ایشان که بنخواهند گروید برستاخیز پرده‌ای فرو گذاریم پوشیده.

«وَ جَعَلْنا عَلی‌ قُلُوبِهِمْ أَکِنَّةً» و بر دلهای ایشان غلافها و پرده‌ها او کنیم، «أَنْ یَفْقَهُوهُ» تا در نیابند آنچ می‌خواهیم، «وَ فِی آذانِهِمْ وَقْراً» و در گوشهای ایشان گران، «وَ إِذا ذَکَرْتَ رَبَّکَ فِی الْقُرْآنِ وَحْدَهُ» و هر گه که یاد کنی خداوند خویش را در قرآن به یگانگی، «وَلَّوْا عَلی‌ أَدْبارِهِمْ نُفُوراً (۴۶)» می‌رمند ایشان باز پس.

«نَحْنُ أَعْلَمُ بِما یَسْتَمِعُونَ بِهِ» ما می‌دانیم که ایشان بچه می‌نیوشند «إِذْ یَسْتَمِعُونَ إِلَیْکَ» آن گه که می‌نیوشند بتو، «وَ إِذْ هُمْ نَجْوی‌» و خدا داناست بایشان بآن راز که میکنند با یکدیگر، «إِذْ یَقُولُ الظَّالِمُونَ» که کافران می‌گویند، «إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً (۴۷)» پی نمی‌برید مگر بمردی جادویی کرده با او.

«انْظُرْ کَیْفَ ضَرَبُوا لَکَ الْأَمْثالَ» در نگر که چند مثلها ترا زدند، «فَضَلُّوا» و گمراه گشتند، «فَلا یَسْتَطِیعُونَ سَبِیلًا (۴۸)» نمی‌توانند که فرا سامان راهی برند.

«وَ قالُوا أَ إِذا کُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً» و گفتند باش که ما استخوان گردیم و خاک خرد، «أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ» باش ما برانگیختنی‌ایم، «خَلْقاً جَدِیداً (۴۹)» آفریده‌ای نو بآفرینش نو.

۴ - النوبة الثالثة: قوله تعالی: «وَ قَضی‌ رَبُّکَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیَّاهُ» خداوند حکیم، کردگار قدیم، نیکوکار مهربان کریم، جلّ جلاله و عظم شأنه، و عزّ کبریاؤه درین آیت بندگان را بعبودیت می‌فرماید، و عبودیت سه چیز است: رؤیت منّت، و جهد خدمت، و بیم خاتمت. رؤیت منّت خلیل راست که میگفت: «الَّذِی خَلَقَنِی فَهُوَ یَهْدِینِ». جهد خدمت حبیب راست که وی را گفت: «ما أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقی‌». بیم خاتمت یوسف صدّیق راست که گفت: «تَوَفَّنِی مُسْلِماً».۵ - النوبة الثانیة: قوله تعالی: «وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ» ای لا تقولنّ فی شی‌ء ما لم لا تعلم می‌گوید آنچ ندانی در آن سخن مگوی، چون رسول خدا (ص) را نهی میکنند از گفتن آنچ وی را در آن علم نبود با کمال حکمت او و توفیق اللَّه تعالی با او، پس با دیگران که در سخن ایشان گزاف و اسراف رود چتوان گفت؟! یقال قفوت الرّجل اقفوه اذا اتّبعت اثره، فالتّأویل لا تتبعنّ لسانک من القول، «ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ» و کذلک من جمیع العمل میگوید از گفتار و کردار آنچ ندانی مگوی و مکن. قتاده گفت: این آنست که گوید دیدم و ندیده باشد، یا گوید شنیدم و نشنیده باشد، یا گوید دانستم و ندانسته باشد. مجاهد گفت: این نهی است از قذف و رومی، ای لا ترم احدا بما لیس لک به علم، و اصل القفو البهت و القذف بالباطل، یقال قفوت الرّجل اذا قذفته بریبة و منه‌

اطلاعات

منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

قوله تعالی: «وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ» و پس هر ظنّی مرو بنادانی و آنچ ندانی مگوی، «إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ» که از نیوشیدن و نگرستن و اندیشیدن بدل، «کُلُّ أُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا (۳۶)» شما را بخواهند پرسید.
هوش مصنوعی: در این آیه آمده است که نباید از چیزهایی که به آن‌ها علم و آگاهی نداری حرف بزنی و نباید به گمان و حدس خود اعتماد کنی. همچنین بیان شده که گوش، چشم و دل همگی مسؤولیت دارند و در روز قیامت درباره‌ی آنچه می‌شنوند، می‌بینند و به آن فکر می‌کنند، مورد سؤال قرار خواهند گرفت.
«وَ لا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحاً» و در زمین بکشّی مرو، «إِنَّکَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ» که نه در زمین فرو خواهی شد اگر فروتنی کنی، «وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولًا (۳۷)» و نه با کوه هم سر خواهی شد اگر بر تنی کنی.
هوش مصنوعی: در زمین با تکبر و غرور راه نرو، زیرا هرگز نمی‌توانی با این روش به عظمت و بزرگی دست پیدا کنی. اگر تواضع کنی نه به زمین می‌رسی و نه می‌توانی با کوه‌ها برابر شوی.
«کُلُّ ذلِکَ کانَ سَیِّئُهُ» آن همه بد است، «عِنْدَ رَبِّکَ مَکْرُوهاً (۳۸)» بنزدیک خداوند تو ناپسندیده.
هوش مصنوعی: همه این موارد بد است و در نظر خداوند تو ناپسندیده است.
«ذلِکَ مِمَّا أَوْحی‌ إِلَیْکَ رَبُّکَ» آن همه از آن پیغام است که اللَّه تعالی داد بتو، «مِنَ الْحِکْمَةِ» از علم، «وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ» و با اللَّه تعالی خدایی دیگر مخوان، «فَتُلْقی‌ فِی جَهَنَّمَ» که در او کنند ترا در دوزخ، «مَلُوماً مَدْحُوراً (۳۹)» نکوهیده و رانده.
هوش مصنوعی: این آیات از پیام‌هایی هستند که پروردگارت به تو نازل کرده است. این اطلاعات شامل حکمت و دانش می‌شود. همچنین تأکید می‌کند که نباید برای خداوند کسی یا چیزی دیگر را معبود قرار دهی، زیرا در این صورت به جهنم دچار خواهی شد و مورد سرزنش و طرد قرار خواهی گرفت.
«أَ فَأَصْفاکُمْ رَبُّکُمْ بِالْبَنِینَ» باش خداوند بگزید شما را پسران، «وَ اتَّخَذَ مِنَ الْمَلائِکَةِ إِناثاً» و خود را از فریشتگان دختران گرفت، «إِنَّکُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظِیماً (۴۰)» شما می‌گوئید سخنی بزرگ.
هوش مصنوعی: آیا خداوند شما را به داشتن پسران برگزیده است و از فرشتگان دخترانی انتخاب کرده است؟ شما واقعاً سخنی بزرگ را بیان می‌کنید.
«وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِی هذَا الْقُرْآنِ» سخن روی بر روی گردانیدیم درین قرآن، «لِیَذَّکَّرُوا» تا دریابند و پند پذیرند، «ما یَزِیدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً (۴۱)» و نمی‌فزاید ایشان را این سخن مگر رمیدن.
هوش مصنوعی: در این قرآن، ما سخنان را به گونه‌های مختلف بررسی کرده‌ایم تا مردم بیاموزند و یاد بگیرند، اما هیچ چیزی جز تنفر بیشتر بر آن‌ها نمی‌افزاید.
«قُلْ لَوْ کانَ مَعَهُ آلِهَةٌ» گوی اگر با اللَّه تعالی خدایان دیگر بودی «کَما یَقُولُونَ» چنانک شما می‌گویید، «إِذاً لَابْتَغَوْا إِلی‌ ذِی الْعَرْشِ سَبِیلًا (۴۲)» آن گه آن خدایان اگر بودندی بخداوند عرش راه جستندی.
هوش مصنوعی: اگر با خداوند تعالی خدایان دیگری وجود می‌داشتند، چنان‌که شما می‌گویید، آن‌ها حتماً به دنبال راهی برای رسیدن به خدای صاحب عرش می‌رفتند.
«سُبْحانَهُ وَ تَعالی‌ عَمَّا یَقُولُونَ» چون پاکست و برتر از آنچ می‌گویند «عُلُوًّا کَبِیراً (۴۳)» برتریی بزرگ.
هوش مصنوعی: او پاک و بالاتر از چیزی است که درباره‌اش می‌گویند و برتری‌اش بسیار بزرگ است.
«تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ» بپاکی می‌ستاید او را آسمان ها هر هفت و زمینها، «وَ مَنْ فِیهِنَّ» و هر که در آنست، «وَ إِنْ مِنْ شَیْ‌ءٍ إِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ» و نیست هیچیز مگر که او را می‌ستاید و بپاکی او را سخن میگوید بحمد اللَّه، «وَ لکِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ» لکن شما در نمی‌یابید ستودن ایشان، «إِنَّهُ کانَ حَلِیماً» که اللَّه تعالی فرا گذارنده است دشمنان را ببردباری، «غَفُوراً (۴۴)» پوشنده است بر آشنایان بآمرزگاری.
هوش مصنوعی: آسمان‌های هفت‌گانه و زمین به پاکی ذات خداوند ستایش می‌کنند، و تمامی موجوداتی که در آن‌ها هستند نیز او را می‌ستایند. هیچ چیزی وجود ندارد که او را به ستایش و پاکی فرا نخواند، اما شما نمی‌توانید این ستایش را درک کنید. خداوند سخت‌گیر نیست و بر دشمنان خود گذشت می‌کند، و همچنین بر بندگان گناهکارش پرده می‌افکند.
«وَ إِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ» و هر گه که قرآن در خواندن گری، «جَعَلْنا بَیْنَکَ وَ بَیْنَ الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً (۴۵)» ما میان تو و میان ایشان که بنخواهند گروید برستاخیز پرده‌ای فرو گذاریم پوشیده.
هوش مصنوعی: هر بار که قرآن را تلاوت می‌کنی، ما میان تو و کسانی که به آخرت ایمان نمی‌آورند، پرده‌ای پوشیده می‌افکنیم.
«وَ جَعَلْنا عَلی‌ قُلُوبِهِمْ أَکِنَّةً» و بر دلهای ایشان غلافها و پرده‌ها او کنیم، «أَنْ یَفْقَهُوهُ» تا در نیابند آنچ می‌خواهیم، «وَ فِی آذانِهِمْ وَقْراً» و در گوشهای ایشان گران، «وَ إِذا ذَکَرْتَ رَبَّکَ فِی الْقُرْآنِ وَحْدَهُ» و هر گه که یاد کنی خداوند خویش را در قرآن به یگانگی، «وَلَّوْا عَلی‌ أَدْبارِهِمْ نُفُوراً (۴۶)» می‌رمند ایشان باز پس.
هوش مصنوعی: خداوند بر دل‌های آنان پرده‌هایی قرار داده تا نتوانند آنچه را که می‌خواهیم درک کنند و گوش‌هایشان سنگین است. و هرگاه نام خدا را به تنهایی در قرآن ذکر کنی، از تو فرار می‌کنند و به سمت دیگر می‌روند.
«نَحْنُ أَعْلَمُ بِما یَسْتَمِعُونَ بِهِ» ما می‌دانیم که ایشان بچه می‌نیوشند «إِذْ یَسْتَمِعُونَ إِلَیْکَ» آن گه که می‌نیوشند بتو، «وَ إِذْ هُمْ نَجْوی‌» و خدا داناست بایشان بآن راز که میکنند با یکدیگر، «إِذْ یَقُولُ الظَّالِمُونَ» که کافران می‌گویند، «إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً (۴۷)» پی نمی‌برید مگر بمردی جادویی کرده با او.
هوش مصنوعی: ما می‌دانیم که آن‌ها وقتی به تو گوش می‌دهند، چه می‌شنوند و به رازهایی که با یکدیگر می‌گویند واقفیم. کافران می‌گویند که شما فقط به فردی جادویی می‌پیوندید.
«انْظُرْ کَیْفَ ضَرَبُوا لَکَ الْأَمْثالَ» در نگر که چند مثلها ترا زدند، «فَضَلُّوا» و گمراه گشتند، «فَلا یَسْتَطِیعُونَ سَبِیلًا (۴۸)» نمی‌توانند که فرا سامان راهی برند.
هوش مصنوعی: به دقت نظر کن که چه مثال‌هایی برای تو زدند، اما آن‌ها در این کار گمراه شدند و نمی‌توانند راهی به درستی پیدا کنند.
«وَ قالُوا أَ إِذا کُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً» و گفتند باش که ما استخوان گردیم و خاک خرد، «أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ» باش ما برانگیختنی‌ایم، «خَلْقاً جَدِیداً (۴۹)» آفریده‌ای نو بآفرینش نو.
هوش مصنوعی: آنها گفتند: آیا وقتی که ما به استخوان‌ها و خاک تبدیل شویم، دوباره زنده خواهیم شد؟ آیا واقعاً ما برانگیخته خواهیم شد به صورت مخلوقی نو؟

حاشیه ها

1402/03/24 15:05
یزدانپناه عسکری

و إن من شی ء إلا یسبح بحمده و نیست هیچ چیز مگر که او را می ستاید و بپاکی او را سخن میگوید بحمد الله و لکن لا تفقهون تسبیحهم لکن شما در نمی یابید .

***

[دیوید چالمرز] (David chalmers) *

یکی از وجوه تمایز انسان از سایر موجودات بی‌جان داشتن آگاهی است.

[یزدانپناه عسکری] 

نظر دیوید چالمرز David chalmers  خالی از اشکال به نظر نمی‌رسد،
آگاهی شرط زنده‌ بودن به معنای حیات یا داشتن جان است. سنگ هیئتی از آگاهی بی‌جان است. به دلیل ذخیره و بازیابی چندین گیگابایت اطلاعات در قطعه‌ای کوچک به نام رَم.

وَإِنْ مِنْ شَیْءٍ إِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَٰکِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ - الإسراء : 44

________

* آگاهی چیست و چگونه ایجاد می شود؟