شمارهٔ ۵۲۵
یارم چو به خنده شکر بسته گشاید
وای آنکه به سویش نظر بسته گشاید
مردیم به کویش، گهی آن نرگس پر خواب
بر ما چه شود، گر بصر بسته گشاید
آن کس که کمر بسته به خون همه شهری ست
در کلبه ما کی کمر بسته گشاید
گر من به چمن ناله کنم، غنچه ازان درد
هرگز نتواند که سربسته گشاید
بندی در خود بر من و حلقه نزنم، زانک
آن بخت ندارم که در بسته گشاید
از خار ببندد گذر چشم و ندانم
جز تو دگری کاین گذر بسته گشاید
از گریه جگر بست دلم اهل دلی کو؟
کز چهره خسرو جگر بسته گشاید
اطلاعات
وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
یارم چو به خنده شکر بسته گشاید
وای آنکه به سویش نظر بسته گشاید
هوش مصنوعی: وقتی یارم با لبخندش کرم و مهربانی نشان میدهد، چه خوشحالی و شادیای دارد. اما وای به حال آن شخصی که در انتظار دیدن اوست و همچنان به او چشم دوخته است.
مردیم به کویش، گهی آن نرگس پر خواب
بر ما چه شود، گر بصر بسته گشاید
هوش مصنوعی: ما در عشق تو جان سپردیم و گاهی اگر آن چشمان زیبا و خوابآلودت به ما نگاه کند، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ اگر چشمان بیدار شوند، چه بر سر ما خواهد آمد؟
آن کس که کمر بسته به خون همه شهری ست
در کلبه ما کی کمر بسته گشاید
هوش مصنوعی: آن کسی که برای حفظ جان مردم شهر به زانو درآمده و به مبارزه برخاسته، در این کلبه ما چگونه میتواند خود را آزاد کند؟
گر من به چمن ناله کنم، غنچه ازان درد
هرگز نتواند که سربسته گشاید
هوش مصنوعی: اگر من در باغ ناله و شکایت کنم، گل نرگس هرگز نمیتواند به خاطر این درد شکوفا شود.
بندی در خود بر من و حلقه نزنم، زانک
آن بخت ندارم که در بسته گشاید
هوش مصنوعی: اگر به سمت خودم بزنم و خودم را محصور کنم، چون شانس آن را ندارم که در بستهای را باز کنم.
از خار ببندد گذر چشم و ندانم
جز تو دگری کاین گذر بسته گشاید
هوش مصنوعی: چشمم به سمت خار میرود و نمیدانم هیچ کس دیگری جز تو میتواند این مانع را برطرف کند.
از گریه جگر بست دلم اهل دلی کو؟
کز چهره خسرو جگر بسته گشاید
هوش مصنوعی: دل من از شدت گریه چنان دردی را تحمل کرده که به تنگنایی رسیده است. آیا کسی از اهل دل هست که بتواند این درد را بفهمد؟ تنها چهره خسرو میتواند این گرهگشایی کند و جگر آزار دیدهام را آرامش بخشد.

امیرخسرو دهلوی