امیرخسرو دهلویشمارهٔ ۵۰۱
عاقل ندهد عاشق دل سوخته را پند
سلطان ننهد بنده محنت زده را بند
ای یار عزیز، انده دوری تو چه دانی؟
من دانم و یعقوب، فراق رخ فرزند
عیبم مکن، ای خواجه که در عالم معنی
جهل است خردمندی و دیوانه خردمند
تا جان بود، از مهر رخش بر نکنم دل
گر میر نهد بندم و گر پیر دهد پند
آن فتنه کدام است که بنیاد جهانی
چون پرده ز رخسار برافگند، برافگند
بر من مفشان دست تعنت که به شمشیر
از لعل تو دل بر نکنم، چون مگس از قند
در دیده من حسرت رخسار تو تا کی
در سینه من آتش هجران تو تا چند
ناچار چو شد بنده فرمان تو خسرو
چون گردن طاعت ننهد پیش خداوند؟
اطلاعات
وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
عاقل ندهد عاشق دل سوخته را پند
سلطان ننهد بنده محنت زده را بند
هوش مصنوعی: عاقل به کسی که دلش آتش گرفته، نصیحتی نمیکند و سلطان هم به کسی که در سختی و رنج است، دستوری نمیدهد.
ای یار عزیز، انده دوری تو چه دانی؟
من دانم و یعقوب، فراق رخ فرزند
هوش مصنوعی: ای دوست عزیز، تو از غصه دوری من چه خبر داری؟ فقط من و یعقوب میدانیم که جدایی از چهره فرزند چقدر دردناک است.
عیبم مکن، ای خواجه که در عالم معنی
جهل است خردمندی و دیوانه خردمند
هوش مصنوعی: ای سرور، عیب من را نگیرد، زیرا در دنیای معنی، نادانی وجود دارد و انسانهای عاقل گاهی مانند دیوانگان به نظر میرسند.
تا جان بود، از مهر رخش بر نکنم دل
گر میر نهد بندم و گر پیر دهد پند
هوش مصنوعی: تا زمانی که زندهام، دل از زیبایی چهرهات نمیکشم. حتی اگر شاه فرمان دهد و مرا به بند کشد یا اگر فردی سالخورده نصیحت کند.
آن فتنه کدام است که بنیاد جهانی
چون پرده ز رخسار برافگند، برافگند
هوش مصنوعی: چه فتنهای وجود دارد که بتواند بنیادی مانند جهان را چون پردهای از روی چهره براندازد و از بین ببرد؟
بر من مفشان دست تعنت که به شمشیر
از لعل تو دل بر نکنم، چون مگس از قند
هوش مصنوعی: به من بیهوده آز نرسان و از زیباییهای تو دل نکندهام، همچنان که مگس از شیرینی دور نمیشود.
در دیده من حسرت رخسار تو تا کی
در سینه من آتش هجران تو تا چند
هوش مصنوعی: در چشم من همیشه حسرت دیدار چهرهات وجود دارد و در قلب من آتش جدایی و دوری از تو شعلهور است. تا چه زمانی این وضعیت ادامه خواهد داشت؟
ناچار چو شد بنده فرمان تو خسرو
چون گردن طاعت ننهد پیش خداوند؟
هوش مصنوعی: وقتی بنده ناچار میشود که به فرمان تو، ای پادشاه، عمل کند، چگونه میتواند گردن خود را در برابر خداوند تسلیم نکند؟