شمارهٔ ۱۶۹
رخت شمع شبستان می نهندش
لبت لعل بدخشان می نهندش
اگر شد چین زلفت مجمع دل
چرا جمعی پریشان می نهندش
گدائی کز خرد باشد مبرا
بشهر عشق سلطان می نهندش
چمن دوزخ بود بی لاله رویان
اگر خود باغ رضوان می نهندش
قدح کو گوهر کانست در اصل
بمعنی جوهر جان می نهندش
می روشن طلب در ظلمت شب
که عین آب حیوان می نهندش
هر آن کافر که او قربان عشقست
بکیش ما مسلمان می نهندش
وگر بر عقل چیزی هست مشکل
بنزد عشق آسان می نهندش
اگر صاحبدلی خواجو چه نالی
از آن دردی که درمان می نهندش
اطلاعات
وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
قالب شعری: غزل/قصیده/قطعه
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
رخت شمع شبستان می نهندش
لبت لعل بدخشان می نهندش
هوش مصنوعی: لبهای زیبایت را همانند شمع در شبستان مینشانند و مانند لعل بدخشان بر آنها تأکید میکنند.
اگر شد چین زلفت مجمع دل
چرا جمعی پریشان می نهندش
هوش مصنوعی: اگر زلفهای تو به صورت مجمعی از دلها درآید، پس چرا عدهای از عاشقان در هم و برهم هستند؟
گدائی کز خرد باشد مبرا
بشهر عشق سلطان می نهندش
هوش مصنوعی: اگر گدایی از درک و عقل سالم برخوردار باشد، در شهر عشق جانشینی برای سلطان پیدا میکند.
چمن دوزخ بود بی لاله رویان
اگر خود باغ رضوان می نهندش
هوش مصنوعی: اگر در دنیای گل و گیاه، زنبق و لالهای وجود نداشته باشد، حتی چمن هم به درد نمیخورد و تبدیل به جهنم میشود؛ چون زیبایی و زیباییاش بستگی به وجود گلهای زیبا دارد. حتی اگر بهترین باغ هم در آنجا وجود داشته باشد، بدون گلهای لاله و زیبایی، ارزش چندانی نخواهد داشت.
قدح کو گوهر کانست در اصل
بمعنی جوهر جان می نهندش
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در واقع، محتویات ظرف (قدح) نشان دهنده اصالت و ارزش واقعی آن است. در حقیقت، جوهر و معنای اصلی زندگی و روح انسان در آن نهفته است.
می روشن طلب در ظلمت شب
که عین آب حیوان می نهندش
هوش مصنوعی: در دل تاریکی شب، به دنبال روشنایی برو که مانند آب حیات، در آنجا وجود دارد.
هر آن کافر که او قربان عشقست
بکیش ما مسلمان می نهندش
هوش مصنوعی: هر کسی که به خاطر عشق، خود را فدای آن کند، ما او را به دین خود میپذیریم و محترم میشماریم.
وگر بر عقل چیزی هست مشکل
بنزد عشق آسان می نهندش
هوش مصنوعی: هرگاه که عشق وارد شود، مسائل دشوار به راحتی حل میشوند و مشکلات عقلانی به سادگی قابل تحمل خواهند بود.
اگر صاحبدلی خواجو چه نالی
از آن دردی که درمان می نهندش
هوش مصنوعی: اگر کسی دارای دل روشن و فهمیده باشد، از دردی که برایش درمانی وجود ندارد، بلکه فقط شکایت میکند، چه دلیلی برای آن شکایت وجود دارد؟

خواجوی کرمانی