شمارهٔ ۱۶۸
ای مرغ خوشنوا چه فرو بستهای نفس
برکش ز طرف پردهسرا نالهٔ جرس
چون نغمهساز گلشن روحانیان تویی
خاموش تا به چند نشینی در این قفس
تا کی در این مزابل سفلی کنی نزول
قانع مشو ز روضهٔ رضوان به خار و خس
اهل خرد متابعت نفس کی کنند
شاه جهان چگونه شود بندهٔ عسس
تنگ شکر بریزد ازین بوم شورهناک
پرواز کن وگرنه به تنگ آیی از مگس
در راه مهر نیست به جز سایه همنشین
در کوی عشق نیست به جز ناله همنفس
مستعجلی و روی بگردانده از طریق
مستسقئی و جان به لب آورده در ارس
با برهمن مگو سخن شرع بعد ازین
وز اهرمن مجو صفت عرش ازین سپس
عمر عزیز چون به هوس صرف کردهای
جان عزیز را مده آخر درین هوس
آزاد باش و بندهٔ احساس کس مشو
کآزاده آن بود که نگردد اسیر کس
خواجو ترا چو ناله به فریاد میرسد
دریاب خویش را و به فریاد خویش رس
اطلاعات
وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل/قصیده/قطعه
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
ای مرغ خوشنوا چه فرو بستهای نفس
برکش ز طرف پردهسرا نالهٔ جرس
هوش مصنوعی: ای پرندهٔ خوشصدا، چرا نفس خود را حبس کردهای؟ از آنسوی پرده، صدای زنگ جرس را بشنو و از این حالت بیرون بیا.
چون نغمهساز گلشن روحانیان تویی
خاموش تا به چند نشینی در این قفس
هوش مصنوعی: تو آوازدهندهی بهشت روحانیان هستی، پس چرا تا این اندازه در این قفس سکوت کردهای و بیحرکت نشستهای؟
تا کی در این مزابل سفلی کنی نزول
قانع مشو ز روضهٔ رضوان به خار و خس
هوش مصنوعی: برای چه مدت در این مکانهای پست و ناچیز زندگی کنی؟ راضی نشو و از باغهای بهشت به خار و علف زمین پایین بیا.
اهل خرد متابعت نفس کی کنند
شاه جهان چگونه شود بندهٔ عسس
هوش مصنوعی: عاقلها هرگز دنبال خواستههای نفس خود نمیروند؛ پس چگونه ممکن است که یک شاه در برابر کارگزاران خود تسلیم شود؟
تنگ شکر بریزد ازین بوم شورهناک
پرواز کن وگرنه به تنگ آیی از مگس
هوش مصنوعی: از این زمین شور و بیحاصل که شیرینی ندارد دور شو و پرواز کن، وگرنه به خاطر مگسها و مشکلات کوچک، دچار تنگی و تنگنظری خواهی شد.
در راه مهر نیست به جز سایه همنشین
در کوی عشق نیست به جز ناله همنفس
هوش مصنوعی: در مسیر محبت، تنها چیزی که وجود دارد سایهٔ همراه است. در کوچهٔ عشق، جز نالهٔ همدل هیچ نشانی نیست.
مستعجلی و روی بگردانده از طریق
مستسقئی و جان به لب آورده در ارس
هوش مصنوعی: شما در حالتی عجله دارید و از راهی که باید بروید، رو برگرداندهاید، در حالی که به شدت خسته و ناامید هستید.
با برهمن مگو سخن شرع بعد ازین
وز اهرمن مجو صفت عرش ازین سپس
هوش مصنوعی: با برهمن صحبت نکن و به خاطر قوانین شرع بیشتر از این نپرداز، و همچنین از وصف عرش هم دوری کن.
عمر عزیز چون به هوس صرف کردهای
جان عزیز را مده آخر درین هوس
هوش مصنوعی: عمر گرانبهاتر را صرف آرزوها و خواستههای بیهوده کردهای، پس جان ارزشمندت را به خاطر این خواستهها از دست نده.
آزاد باش و بندهٔ احساس کس مشو
کآزاده آن بود که نگردد اسیر کس
هوش مصنوعی: آزاد زندگی کن و اجازه نده که احساسات دیگران تو را در بند کنند، چرا که کسی که واقعاً آزاده است، هیچگاه به بند کسی درنمیآید.
خواجو ترا چو ناله به فریاد میرسد
دریاب خویش را و به فریاد خویش رس
هوش مصنوعی: ای خواجو، زمانی که صدای ناله و طلب یاری تو به دیگران میرسد، باید به خودت توجه کنی و برای نجات خودت اقدام کنی.

خواجوی کرمانی