شمارهٔ ۲۵۲
ز ره ملغز چو پرسم تو را به رسم لغز
به رغم واعظ پرگوی نکته ای موجز
چه نقطه است که از کثرت شئون پر ساخت
همه دوایر کون از محیط تا مرکز
طریق عام بود پختن خیال دویی
طریق عام مپوی و خیال خام مپز
به زور زرطلبی روز گرد رز گردی
نه زور ماندت آخر نه زر نه روز و نه رز
اذل و ارذل خلق جهانست منکر عشق
اگر چه یافت لقب صاحب اجل اعز
چو پیر زیر پر پرورش گرفت تو را
به سان بیضه بیارام و چپ و راست مخز
چو موج تفرقه جامی تورا گذشت ز سر
برابر است اگر یک گز است اگر صد گز
اطلاعات
وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
ز ره ملغز چو پرسم تو را به رسم لغز
به رغم واعظ پرگوی نکته ای موجز
هوش مصنوعی: وقتی که از تو دربارهی راههای پیچیده و دشوار سوال میکنم، با وجود نصیحتهای طولانی و توضیحات زیاد موعظهگران، دوست دارم که تو جملهای کوتاه و مختصر به من بگویی.
چه نقطه است که از کثرت شئون پر ساخت
همه دوایر کون از محیط تا مرکز
هوش مصنوعی: اینجا اشاره به نقطهای است که به خاطر ویژگیهای بسیارش، تمام دوایر جهان را از حاشیه تا مرکز خود پر کرده است. به نوعی، این نقطه نشان دهندهی ارتباط و یکپارچگی تمامی چیزها در جهان است.
طریق عام بود پختن خیال دویی
طریق عام مپوی و خیال خام مپز
هوش مصنوعی: راه عمومی به تصویر کشیدن خیال دو طرفه است، پس در این مسیر عمومی گام نگذار و خیال ناپخته را تولید نکن.
به زور زرطلبی روز گرد رز گردی
نه زور ماندت آخر نه زر نه روز و نه رز
هوش مصنوعی: اگر به دنبال پول و ثروت باشی، نه تنها از قدرت و اعتبار تو کاسته میشود، بلکه در نهایت نه ثروتی برایت میماند، نه روزگار خوبی و نه زیبایی و شادی.
اذل و ارذل خلق جهانست منکر عشق
اگر چه یافت لقب صاحب اجل اعز
هوش مصنوعی: اینجا به نوعی بیان میشود که کسی که منکر عشق باشد، در حقیقت پستترین و ذلیلترین مخلوق در جهان است؛ حتی اگر به مقام بلند و نامی دست یابد. عشق به گونهای ارزشمند و بزرگ است که انکار آن به انسان افتخار و شرافتی نمیبخشد.
چو پیر زیر پر پرورش گرفت تو را
به سان بیضه بیارام و چپ و راست مخز
هوش مصنوعی: وقتی که بزرگتر از تو به تو رسیدگی میکند و از تو مراقبت میکند، مانند تخممرغی در آشیانه باش و از هر گونه اضطراب و نگرانی دوری کن.
چو موج تفرقه جامی تورا گذشت ز سر
برابر است اگر یک گز است اگر صد گز
هوش مصنوعی: وقتی که موج اختلافات از سر تو گذشت، مهم نیست که چقدر فاصله داری؛ چه یک قدم، چه صد قدم، اوضاع برابر است.

جامی