برگردان به زبان ساده
الرحیل ای خفتگان کاینک صدای نفخ صور
رخت بر بندید ازین منزلگه دارالغرور
هوش مصنوعی: ای خفتهها! بیدار شوید، زیرا صدای نفخ صور به گوش میرسد. اکنون وقت آن است که از این دنیای فریبنده و زودگذر خداحافظی کنید.
تا کی این از سر گرفتن سیر افلاک و نجوم
چند از ین بز هم گرفتن دور ایام و شهور
هوش مصنوعی: تا کی باید به حرکت ستارهها و گردش زمان توجه کنیم و از آنها درس بگیریم؟
هین که موقوف توأند ارواح جمع انبیا
هین که محبوس توأند اشباح اصحاب قبور
هوش مصنوعی: توجه کن که روحانیان و پیامبران در انتظار تو هستند و ارواح مردگان در قبر نیز در انتظار تو به سر میبرند.
هم ز طاعت بدرقه باید که هست اینره مخوف
هم زتقوی تو شه باید کاین مسافت هست دور
هوش مصنوعی: برای اینکه در مسیر دشوار و خطرناک موفق باشیم، باید از اطاعت و پرهیزگاری بهره بگیریم. این سفر طولانی است و نیاز به توجه و تلاش دارد.
چند خواند جان ازین تر دامنی ما نفیر
چند گردد عقل ازین دیوانگی مانفور
هوش مصنوعی: چند بار جان ما از این وضعیت ناله میکند و عقل ما از این دیوانگی به شدت آزرده است.
تو میان خاک و از بهرت سریر اندر سریر
تو اسیر حزن و از بهرت سرور اندر سرور
هوش مصنوعی: تو در دنیای خاکی هستی و از نعمتهای زندگی بهره میبری، در حالی که احساساتت در میان غم و شادی گرفتار شدهاند.
صد هزارت فتح در راه و تو دربند فتوح
صد هزارت کسر دردین و تو دربند کسور
هوش مصنوعی: تو فرصتهای زیادی برای پیروزی و دستاورد داری، اما در محدودیتها و موانع گرفتار شدهای. در حالی که بسیاری از مشکلات و چالشها وجود دارند، تو همچنان درگیر مسائل کوچک و کماهمیت هستی.
تا کی این ظاهر بدلق آرائی و باطن بزرق
عالم السرنیک داند رمز ما یخفی تاالصدور
هوش مصنوعی: تا چه زمانی باید با آرایش ظاهری فریبنده به زندگی ادامه دهیم، در حالی که باطن ما از رازهایی پر است که تنها به خداوند آگاه است و شاید در دلهای ما پنهان مانده باشد.
روی خوبت باید و جای خوش و آنگه بهشت
کی مسلم باشدت درهر دو سر حور و قصور
هوش مصنوعی: زیبایی و خوشرویی تو باید در جایی باشد که خوشی و سعادت هم در آن باشد، و در این صورت، بهشت و نعمتهای آن برای تو مسلم و حتمی خواهد بود.
مهر بر نه دیده را اگر مهر حورت دردلست
زانکه الا مهر دیده نیست آنجا مهر حور
هوش مصنوعی: اگر عشق واقعی در دل باشد، نیازی به زیبایی ظاهری نیست. عشق واقعی از درون میجوشد و وابسته به آنچه که در ظاهر دیده میشود، نیست.
ملک عزلت جوی ووحدت گر خدا خواهیشناخت
کانبیا از زحمت راه آمدند اینجا صبور
هوش مصنوعی: اگر دنبال آرامش و یکتایی هستی و خدا را میخواهی بشناسی، بدان که پیامبران با تحمل سختیها به اینجا آمدهاند تا ما را به صبر و بردباری دعوت کنند.
دانکه تو دوری ز حق چندانکه نزد یکی بخلق
ماهرا بر قدر بعد آفتاب آمد ظهور
هوش مصنوعی: میدانی که هرچقدر از حق دور باشی، به نسبت نزدیکی بعضی افراد به حقیقت، مانند ظهور خورشید در وقت مناسب است که به قدر فاصله به وجود میآید.
دیده اندیشه بردوز از جلال کبریا
تا نگردداندرین راهت حجاب دیده نور
هوش مصنوعی: چشم فکر باید از عظمت بینهایت پرهیز کند تا در این مسیر، مانع نبیند و نور را ببیند.
قوت میدان عزت چون تو اند داشت عقل
طاقت نور تجلی چون تواند داشت طور
هوش مصنوعی: عزت و قدرت میدان به اندازه تو در اختیار عقل نیست، زیرا عقل نمیتواند قدرت نور تجلی را مانند کوه طور تحمل کند.
دل که خلوتگاه او آمد مبند اندر عقار
لایق کعبه نباشد لاشه کلب عقور
هوش مصنوعی: دل که جایگاه خاص خودش است، نباید در مکانهای ناپسند و نامناسب قرار بگیرد، زیرا جایی که دل است، شایستهی منزلت بالاتری مانند کعبه است و نباید مثل لاشهی سگ شکاری در مکانهای زشت و نامناسب باشد.
کسب کن گر خلد خواهی کاین تر اموروث نیست
خاص منزل نیست در شأنت کنابی چو نز بور
هوش مصنوعی: اگر به دنبال بهشت و خوشبختی هستی، باید تلاش و فعالیت کنی، زیرا این نعمتها ارثی نیستند و تنها مخصوص یک مقام خاص نیست. باید خودت را برای رسیدن به این هدف آماده کنی.
اول انصاف کرم از شوخی عصیان بده
پس تو عبد مذنب میگوی و اورب غفور
هوش مصنوعی: ابتدا انصاف و بخشش را با هم ترکیب کن و سپس از خطا و نافرمانیها سخن بگو. حال آنکه تو خود بندهای خطاکار هستی و او بخشاینده است.
شکر کن گر هستیی داری و گرنه صبر کن
کاین دو خصلت عاقلانرا هست تنهائی و عور
هوش مصنوعی: اگر چیزی داری باید شکرگزار باشی، و اگر چیزی نداری باید صبر کنی؛ زیرا آدمهای عاقل هم دو ویژگی دارند: تنهایی و نقص.
شرم بادت از تو چندین جرم و زو چندین کرم
وانگهی تو ناسپاس از حق و حق از تو شکور
هوش مصنوعی: شرم بر تو باد که به خاطر گناهانت این همه نیکی را فراموش کردهای و در عوض، نسبت به حقوق و نعماتی که داری ناسپاس هستی، در حالی که این نعمتها باید مایه شکرگزاریات باشد.
گر سلامت خواهی آنجا فترت اندر کار چیست
اینقدر دانی که کم باشد سلامت بافتور
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در امان باشی، بدان که در آنجا کار بینظم و بینظمی وجود دارد. اینقدر میدانی که در این وضعیت، امنیت کمتر خواهد بود.
باش تا قرص فلک برآسمان گردد فطیر
باش تا منسوخ گردد آیت هل من فطور
هوش مصنوعی: بگذار تا زمانی که ماه به آسمان میرسد، تو نیز مانند نان پختهشده باش؛ همچنین بگذار تا زمانی که نشانه «آیا کسی چیزی میخواهد؟» منسوخ شود.
از منت باور نمیاید حدیث حشرو نشر
بو که باور گرددت چون بشنوی از نفخ صور
هوش مصنوعی: اگر به داستان قیامت و برانگیخته شدن مردگان و انتشار بوی دلانگیز آن باور نداری، وقتی از دمیدن صور و ماجرای روز رستاخیز بشنوی، ایمان میآوری و یقین میکنی.
از تو دایم ظلم و از من عجز وانگه سربسر
هزل باشد آفرینش گر نباشد مان نشور
هوش مصنوعی: من همیشه از تو رنج میبرم و تو همیشه مرا ناتوان میکنی، اما اگر نباشی، آفرینش به طور کامل بیمعنا خواهد بود.
تو چنین مشغوف ظلم و شعله دوزخ لهیب
تو چنین مشغول غیر و حضرت عزت غیور
هوش مصنوعی: تو به شدت درگیر ظلم و آتش دوزخ هستی، در حالی که خود را مشغول دیگران کردهای و در عین حال مفهوم عزت و غیرت را از یاد بردهای.
این کلاه کبر و فخر از سر فرونه زا نکه هست
نص قرآن لایحب کل مختال فخور
هوش مصنوعی: این کلاه که نماد تکبر و خودبزرگبینی است، از سر بردارید؛ زیرا در قرآن آمده است که خداوند کسانی را که خود را به فخرفروشی و خودبزرگبینی مشغول میکنند، دوست ندارد.
کشف گردد کی تراسر کلام الله بگوی
تا تو مشغولی برنگ کاغذ و نقش عشور
هوش مصنوعی: این گفته این است که زمانی فرا میرسد که پردهها کنار برود و حقیقت روشن شود. در این زمان، به تو تعلیم میدهند که از کلام الهی سخن بگویی، در حالی که تو غرق در دغدغههای روزمره، مانند نوشتن یا طراحیهای مختلف هستی.
مرگ چون در نئر حق هر شخصیست اینماتم چراست
این مثل نشنیدی آخر مرگ انبوهست سور
هوش مصنوعی: مرگ برای هر کسی حتمی و طبیعی است، چرا که سرانجام هر انسانی است. آیا نشنیدهای که مرگ مانند یک جشن بزرگ و عمومی است که همه در آن شرکت دارند؟
تا کی اینسالوس سردو چند از ین ناموس خشک
زین نماز بی نیاز وزین دعای بی حضور
هوش مصنوعی: این شعر به ناخرسندی از وضعیتی اشاره دارد که فرد به خاطر ظاهر و انجام دادن کارهایی مانند نماز و دعا، به حقیقت و عمق این اعمال نزدیک نمیشود. شاعر از بیحسی و سردی این اعمال انتقاد میکند و میپرسد که تا کی باید در چنین وضعی باقی بمانیم، در حالی که نیاز واقعی به ارتباط راستین با خدا و حضور قلب در عبادتها حس میشود.
چون بغیبت میگشایی روزه باری نان بخور
ورچه گوشت خوک داری نان مخور وقت سحور
هوش مصنوعی: وقتی که در روز مقدس روزه گرفتهای، میتوانی نان بخوری، اما اگر گوشت خوک داری، در وقت سحری از نان هم نخور.
ملک تنهائی طلب کن کاین ولایت لایزول
نام نیکو خر بدنیا کاین تجارت لن تبور
هوش مصنوعی: ملک تنهایی را جستجو کن، زیرا این سرزمین بدون انتهاست و نام نیکو در دنیا مانند یک تجارت سودآور است که هرگز ضرر نخواهد کرد.
دفع کن از طبع خویش این کبرونازوحرص وآز
پاک دار اخلاق خویش از فعل زشت و قول زور
هوش مصنوعی: از خودت این خودخواهی، ناز و حرص را دور کن و اخلاق خود را از کارهای زشت و سخنان نادرست پاک نگهدار.
راست باش و خیر بخش و حلم ورزو عفو کن
زین نکوتر پند ننوشتند هرکز در سطور
هوش مصنوعی: درستکار و نیکوکار باش و اگر میخواهی عفو کنی، این بهترین نصیحتی است که تا به حال نوشته نشده است.